Murat Akyüz: Zehirli ayakkabılar ile başladı, son 1.5-2 aydır bu sorunu yaşıyoruz. 20 yıldır ithalat yapan ile bir yıldır ithalat yapan aynı muameleye maruz kalıyor. İkisinin de ithal ettiği ürünleri kırmızı hatta düşürülüyor. Suyu getirenle testiyi kıranı aynı kefeye koymamak lazım.

Kimya, geçen yıl 18 milyar dolarlık ihracatıyla otomotiv ve hazır giyimden sonra en çok ihracat yapan üçüncü sektör oldu. Kimya veya kimyevi maddeler denildiğinde her cümlenin alt başlığında 16 alt sektörü de okumak gerekiyor. Plastik, kozmetik, sabun, ilaç, gübre, kauçuk, mineral yakıtlar, mineral yağlar, kimyasallar, boya, vernik, mürekkep, tutkal, barut, patlayıcı maddeler, fotoğrafçılık ve sinemacılıkta kullanılan maddeler. İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Murat Akyüz bu haftaki söyleşi konuğum. Epey dertli. İthal edilen ‘zehirli ayakkabı’ sonrası işi adabıyla yapan firmaların da gümrük de yoğun denetime tabi tutulduğunu, üretimin aksadığını söylüyor.

Teşvikten faydalanamadık

2012’den beri ihracatınız yıllık 17 milyar dolar düzeyinde. Geçen yıl 18 milyar dolar sınırına gelebildiniz. Bu yıl için 19 milyar dolarlık ihracat hedefinden söz ediyorsunuz. 2023 içinse hedefiniz 50 milyar dolar. Artış hızına baktığımızda 50 milyar dolarlık hedef gerçekçi mi, yoksa bir mucize mi yaratacaksınız?
2023 için 50 milyar dolarlık hedefi 2009 yılında konulmuştu. Biz ortamın belirli yönleriyle düzeltilmesi gerektiğine inanıyorduk. Bu hedef belirlendiğinde henüz yatırım teşvikleri açıklanmamıştı. Açıklanan yatırım teşviklerinde ileri teknoloji ürünlerin yatırımının en az 50 milyon dolar olması gerektiği söylendi. 50 milyon dolar bir yatırım için halen çok fazla. Diğer taraftan plastik sektörü teşviklerde kaleme bile alınmadı. Plastik ki, kimyevi maddeler ihracatçıları birliğinin en yüksek ihracat kalemi ve dahası tamamlayıcı kalem.
Beyaz eşya, otomotiv gibi birçok sektörde tamamlayıcı olan sektör, plastik. Ancak plastikte yatırım teşviki uygulanmadı. Anlamı şu: Git 6’ıncı bölgede, Güneydoğu Anadolu’da fabrikanı kur, ben sana teşvik vereyim. Hammadde kaynaklarını limanlardan ithal etmek zorunda kalacaksınız, Batman’da üretim yapacaksınız. Ürettiğinizi nerede satacaksınız? Satmak için yeniden İstanbul’a taşıyacaksınız. Peki, bana lojistik desteği veriyor musunuz? Yok. Ne var? İşçi maliyetlerinde sigorta primini karşılarım. Böyle bir yatırıma kimse girmedi.

Yani 50 milyar dolar hedefi gerçekleşmeyecek mi?
Halen geç değil. Kimya sektörü dönem dönem yılda yüzde 20 ihracatını artırdığı da oldu. Bunun için hızla kimya sektörüne uygulanacak teşviklerin düzeltilmesi gerekiyor. Şu an ki teşvik sistemiyle olmaz elbette.

PETROLÜ SAYMAZSAK AÇIK 12 MİLYAR

Hükümetin ekonomide en önemli hedeflerinden biri dış ticaret açığını düşürmek. Sizin sektörde ithalat-ihracat dengesi şu anda ne durumda?
Şu an 16 sektörden 2’si artıda, 14’ü ekside. 2014’teki 18 milyar dolarlık ihracat rakamımıza karşılık, ithalatımız tahminen 70 milyar dolar. Tabii bunun için de petrol de var. Petrolü çıkarırsak dış ticaret açığımız 30’a 18 olur. Katma değeri yüksek ihracat yapacağımız sektörlerin başında eczacılık ürünleri geliyor. İhracatta kilogramı 30 dolara geliyor. İhracatı 1 milyar dolara yaklaştı. Katma değeri yüksek olan bir diğer ürün grubumuz kozmetik, ihracat kilogram değeri 3.66 dolar. Burada da güzel fırsat var. Katma değeri yüksek ürün gruplarını artırmaya çalışıyoruz.

Bir kişi hata yaptı diye hepsini cezalandırmayın

Gümrüklerde sorun yaşadığınızdan söz ediyorsunuz. Geçen yıl ‘zehirli ayakkabı’, ‘GDO’lu gıda’ gibi ithalat kalemleri gündemimizdeydi. Sizin sorunlarınız da ondan sonra mı başladı?
Hammadde ithalatının engellenmesiyle, ayakkabı ithalatının engellenmesi arasında fark var. Sektör olarak hammaddemizin yüzde 85’i yurtdışından geliyor. 20 senedir en ufak hatası olmamış firmaların bir artı puanı olması lazı. Sap ile saman birbirine karıştırılıyor. Bakıyorsunuz 20 yıldır ithalat yapan ile bir yıldır ithalat yapan aynı kefeye konuluyor. İkisinin de ithal ettiği ürünleri kırmızı hatlara düşürüyorlar, analizler yapıyorlar, konteynırlar bekliyor, üretim hatları duruyor, işçiler paydos ediyor. 20 senedir Murat Akyüz’ün her hangi bir eksiği yakalanmamışsa biraz kredi verin. Hatasını da yakalarsanız misliyle ceza verin. Suyu getiren ile testiyi kıranı aynı kefeye koymayın. Bir kişi bunu yaptı diye bütün firmaları cezalandırmayın.

Öyle 'naylon' deyip geçmeyin!

Plastikte çok iyi gidiyoruz. İtalya’yı geçtik. Plastik sadece kap, kacak denilecek kadar değersiz değil. Yastığa kafanızı koyuyorsunuz. Dişlerinizi fırçalıyorsunuz. Arabanıza biniyorsunuz, arabanın direksiyonu, vitesi plastik. Ofisinize geliyorsunuz, çalışma masanız, üzerine oturduğunuz koltuğun derisi, bilgisayarınız plastik. Halkımızın naylon anlayışı vardır. Oysa naylon çok da mühendislik isteyen bir plastiktir. Kilogram fiyatı 4 euroya gelen bir hammaddedir.

Market poşetine çöp koymayalım

MARKET poşetlerinin çöp torbası olarak kullanılması müsriflik çünkü çöp torbası şeklinde kullanılanlar çok daha düşük kalitede ve zaten geri dönüştürülmüş plastik. Siz, gıda taşınsın diye üretilmiş poşetleri çöp torbası olarak kullanırsanız ve doğaya atarsanız çok büyük müsriflik. Böylece market poşetlerin geri dönüşümü de engellenmiş olunuyor çünkü metalle, camla, organik çöp ile rezil oluyor.

Sektörde ihracat birincisi Mısır

Avrupa Birliği’nde Fransa gibi Türkiye’yi sadece ihracat pazarı gibi gören ülkeler olsa da Almanya bizi ortak olarak görüyor, Türkiye’de yatırımları var. Özellikle üçüncü dünya ülkelerinde kimya sektörünün çok daha fazla şansı var. Mısır, Irak ve Almanya’nın ardından sektör en çok ihracatı Malta, İtalya, Birleşik Arap Emirlikleri, İran, Rusya, İspanya ve Azerbaycan-Nahcivan’a yaptı. Avrupa ülkelerinin payı ise bu dönemde artmaya devam etti.