Ekonomik aktivite açısından en önemli öncü göstergelerden imalat sanayi kapasite kullanım oranından olumlu haberler gelmeye devam ediyor. Geçen yıl sürekli bir düşüş trendinde olan imalat sanayi kapasite kullanım oranı aralık ayında yükselmişti. Bu yükseliş ocak ayında da devam etti. Kapasite kullanımında trend yavaş yavaş pozitife dönüyor diyebiliriz.

Merkez Bankası tarafından açıklanan verilerde ocak ayında kapasite kullanım oranını yüzde 73.7 oldu. Bu oran geçen yılın aynı ayında yüzde 73.9, aralık ayında ise yüzde 74.6 seviyesindeydi. Yani hem aylık bazda hem de yıllık bazda düşüş söz konusu. Ancak mevsimsel faktörler ayıklandıktan sonra verilere baktığımızda kapasite kullanımın 2013’ün Aralık ayında yüzde 75.8 seviyesine ulaştıktan sonra 2014’te sürekli düştüğünü ve kasım ayında yüzde 74 seviyesine gerilediğini görüyoruz. Son iki ayda ise bu düşüş trendi tersine dönmüş durumda ve ocak ayında mevsimsel düzeltilmiş kapasite kullanım oranı yüzde 74.6 seviyesine yükseldi. Bu değişim aşağıdaki grafikte de belirgin şekilde görülebiliyor.

Ocak ayındaki yükselişle, kapasite kullanım oranı 2010-sonrası ortalama seviyesinin (yüzde 74.3) üstüne çıkmış durumda. Ancak uzun dönem ortalamasının (yüzde 75.6) yaklaşık bir puan aşağısında. Bu da imalat sanayiinde uzun dönem üretim temposuna göre hala zayıf bir görünüm olduğunu, ancak son dönemdeki gelişmelere göre kısmi bir hareketlenme olduğu şeklinde yorumlanabilir. Aynı zamanda petrol fiyatlarında son dönemde görülen hızlı düşüşün de doğal ve beklenen bir etkisi olduğunu söyleyebiliriz.

İkinci çeyrekte pozitife döner

Diğer yandan reel kesimin üst düzey yönetici ve temsilcileriyle görüşülerek derlenen Reel Kesim Güven Endeksi de ocak ayında 2 puan artarak 103.2’ye yükseldi. Endeksin detaylarına baktığımızda üreticilerin gelecek üç aydaki üretim, ihracat sipariş ve toplam istihdam beklentileriyle, genel gidişat ve sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin değerlendirmeler, endeksi artış yönünde etkilemiş. Ancak hem mevcut siparişler, hem de son üç aydaki toplam sipariş miktarı ve mamul mal stoku miktarı endeksi aşağıya çekmiş. Endeksin 100 seviyesinin üzerinde olması üretimde artış olduğu anlamına geliyor. Aralık ayında endeks 101.2 seviyesine inerek kritik 100 seviyesine oldukça yaklaşmıştı.
Bütün bu öncü göstergeler göz önüne alındığında, yıllık bazda hâlâ zayıf bir görünüm olduğunu söyleyebiliriz. Bu yıllık karşılaştırma sonucunda, sanayi üretiminde kasım ayında görülen düşüş muhtemelen aralık ve ocak aylarında da devam edecek. Hatırlanırsa, sanayi üretimi kasım ayında yıllık bazda yüzde 1.2 oranında azalmıştı. Kapasite kullanım oranını kullanarak yaptığımız istatistiki hesaplamalarda sanayi üretiminin aralık ayında yüzde 1 civarında, ocak ayında ise yüzde 2-3 civarında azalacağını tahmin ediyoruz. Öncü göstergelerdeki yükseliş bu daralma periyodunun kısa süreceğine işaret ediyor. Muhtemelen üretim trendi 2015’in ikinci çeyreğinde pozitife dönecektir.