• $7,5345
  • €8,9837
  • 411.286
  • 1541.98
20 Haziran 2012 Çarşamba

Bütçede ilk beş ay sorunsuz geçildi!

Global ortamdaki riskler nedeniyle global yavaşlama gerçekleşirken Türkiye de yavaşlama çabası içinde. Ancak dünyanın tersine bizim para politikasında ve maliye politikasında yani bütçe ve borçta sıkı olmamız gerekiyor. Çünkü hızlı büyüyen ve cari denge açığı büyük ekonomimizde fren gerekli.
Avrupa'da seçimler gerçekleşirken ve tablo henüz tam netleşmemişken ülkemizde merkezi yönetim bütçesinin ilk beş ay gerçekleşme verileri açıklandı. Buna göre geçen yıl toplam 0.2 milyar TL olan bütçe açığı göz ardı edilebilecek bir artışla 0.4 milyar TL'ye yükselmiş. Ancak bu rakamlar çok küçük olduğundan ilk beş ayda hem geçen yıl hem de bu yıl için adeta denk bütçeden bahsedebiliriz. Üstelik bu denklik durumu faiz harcamalarında gerçekleşen yaklaşık 3.5 milyar TL'lik artıştan sonra gerçekleşmiş. Geçen yılın ilk beş ayında 20.6 milyar TL'lik faiz dışı fazla rakamına karşılık bu yıl 24 milyara ulaşan faiz dışı fazla rakamı da bu durumu gösteriyor.
İlk bakışta mayıs itibarıyla bütçe performansı olumlu bir görünüm arz ediyor. Ancak hafta sonunda Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bazı önemli uyarılarda bulundu. Bu noktaları dikkate almak gerekiyor.
Öncelikle geçen yıl haziran ayından itibaren ciddi bir şekilde bütçeyi düzelten vergi affı gelirleri bu yıl gerçekleşmeyecek. Yılın ilk beş ayında vergi gelirleri geçen yıla göre yüzde 11 oranında artarak 111 milyar TL'ye ulaştı. Ancak enflasyonu dikkate alırsak bu artış sıfırlanıyor ve bu yılki vergi tahsilat performansı geçen yıla göre 'kafa kafaya' geliyor. Vergi gelirlerindeki artışın ortalama olarak ekonomik büyüme oranı ile paralel bir seyir izlemesi beklenir. Ekonominin ortalama yüzde 3 civarında büyüdüğünü düşündüğümüzde vergi gelirlerinde zayıf bir performanstan bahsedebiliriz. Büyümenin yavaşlaması sonucu cari dengenin ve ithalatın daralması da KDV ve ÖTV üzerinden vergi gelirlerini küçülten bir faktör.
Diğer yandan haziran ayında memur zammı ile ilgili ekstra ödemeler yapılacak. Hem yeni maaş ödemeleri hem de beş aylık birikmiş zammın ödemeleri haziran ayında yapılacağından giderlerde de ciddi bir artış söz konusu olacak. Yılın ilk beş ayında faiz dışı harcamalar yüzde 15 oranında artarak 113,4 milyar TL'ye ulaşmış. Dikkat edilirse nominal artış oranı yıllık enflasyon oranından bir hayli yüksek. Harcamalar tarafında bir diğer olumsuz gelişme ise sosyal güvenlik açıklarının son bir kaç aydır yeniden reel bazda artıyor olması. Sosyal güvenlik finansmanına geçen yıl ilk beş ayda 23.8 milyar TL ödeme yapılırken bu rakam bu yıl yüzde 16'lık artışla 27.8 milyar TL'ye ulaşmış. Reel artış oranı yüzde 5.4. Şimdilik alarm verdiği söylenemez ama dikkat edilmesi ve izlenmesi  gerekiyor.
Faiz dışı harcamaları enflasyon endeksine göre düzeltip reel değişim oranını hesapladığımızda daha net bir değerlendirme yapmak mümkün. Faiz dışı harcamaların ilk beş ayda reel yüzde 4.3 oranında arttığını görüyoruz. Orta ve uzun vadede, hele hele vergi gelirlerinde reel artış olmadığı zaman, reel harcamalardaki bu artışın sürdürülebilir olması mümkün değil. Bu açıdan yılın ilk beş ayı bütçe için ne kadar kolay geçtiyse, kalan yedi ay o kadar zor geçeceğe benziyor.
Aşağıdaki grafik merkezi yönetim bütçe performansındaki gelişmeleri özetliyor. Mayıs sonu itibarıyla, on iki aylık hareketli toplamda bütçe açığının GSYH oranı olarak yüzde 1.3'e indiğini görmek sevindirici. Ancak yukarıda bahsettiğimiz ve Maliye Bakanı tarafından da vurgulanan faktörler nedeniyle yılın geri kalanındaki bütçe performansı daha önemli hale geldi.

<p>Samsun'da eski eşi E.M.'yi sokak ortasında 5 yaşındaki kızlarının önünde öldüresiye döven İbrahim

Samsun'daki caninin ifadesi ortaya çıktı: Bir anda gözüm döndü ve sinir krizi geçirdim

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Iğdır'da esnaf ziyareti yaptı

Mavi Vatan 2021 Tatbikatı'nın Seçkin Gözlemci Günü başladı

Başkan Erdoğan, Mavi Vatan 2021 Taktik Tatbikatı'na canlı bağlantıyla katıldı