Restoranın bahçesindeki küçük oyun parkında oynayan oğlanlardan birinin elinde, kurulunca bir pervaneyi fırlatan basit bir oyuncak var. Nereden baksanız birkaç liralık bir şey. Ama küçük bir kız çocuğunun dünyasının merkezi oluyor birden. Parktaki diğer her şey, diğer çocuklar, oyuncaklar, kızın ufkundan çıkıyor. Pervaneyi ve onu uçuran oğlanı takip ediyor artık sadece. Pervanenin peşinden koşuyor. Düştüğü yerden alıp çocuğa verebilse, o bile yetecek. Oyuncağın sahibi oğlan huysuzlanıyor.
Kızın pervaneye ve onu uçuran oğlana kilitlenmiş bakışlarını size anlatamayacağımı biliyorum. Ama sizin tahmin edebileceğinizden de eminim. Çünkü -hem oğlanın hem de kızın yerinde olarak- benzer oyunlarda defalarca yer aldınız. Defalarca benzer oyunlara şahit oldunuz.
İçim acıyor. Kalkmak, oğlana oyuncağını paylaşmasını söylemek istiyorum. Arkama dönüp, oğlanın ailesini tahmin etmeye çalışıyorum kalabalığın arasından. Galip ihtimal, o oğlanın ailesi de, eğer benim farkında olduğum şeyi fark etmiş olsalardı, çocuklarını uyarırlardı. Oyuncağını başkalarıyla paylaşmasını telkin ederlerdi. Size de edilmiştir herhalde. Siz de ediyorsunuzdur.
Terbiye mühim şey. Paylaşmayı öğrenerek büyüdük hepimiz. Elimize geçen gücü aşırı kullanmamak, başkalarının hukukunu gözetmek, arzularımızı kontrol etmek filan gibi yığınla şeyle birlikte...
***
Paylaşmayı neden öğreniyoruz ve öğretiyoruz? O kız çocuğunun mahrumiyet duymasına mani olmak elimizden gelmez. Kimsenin mahrumiyet duymasına mani olamayız. Çünkü mahrumiyet, kelimenin bütün manalarıyla, dibine kadar izafi bir duygu. Her şeyiniz dört dörtlük olsa, arkadaşınızın simsiyah ve gür saçları girebilir rüyanıza. Bütün dünya sizi alkışlasa, eşiniz veya babanız 'aferin' demedikçe manası olmayabilir. Takımınız bütün kupaları alsa, rakip takımın sağ bekine sahip olamamak yüzünden coşkunuz eksik kalabilir.
Kadim bilgelik, mahrumiyet hissinin, üretimi en kolay şey olduğunu biliyordur. Hiçbir malzemeye ihtiyaç olmadan üretilebildiğini... Yine de paylaşmak konusunda bu kadar tavizsizse, muhtemelen başka bir sebebi olmalı. Dünyadaki mahrumiyet hissi stoklarını azaltmaktan çok, kendimizi iyi hissetmekle alakalı bir yanı var belki de işin.
***
Neyse, asıl derdim o değil.
Ailenin, okulun ve diğer bütün unsurların öğrettikleri teferruat. Asıl öğrendiklerimizi hayat öğretiyor. Birisi bize karatahtada anlatmasa da, ders kitaplarında yer almasa da, bir öğreten olmasa da öğreniyoruz bir yığın şeyi. Oğlan kızın bakışlarındaki mahrumiyeti hissettiğinde, muhtemelen nadiren sahip olduğu bir şeyin, gücün eline geçtiğini fark ediyor. Kızı kontrol edebilir artık.
Annesi kızın bakışlarını fark etse ve oğlanın elinden alıp oyuncağı kıza verse de faydası yok. Oğlan öğreneceğini öğrendi. İlk bulduğu fırsatta, başkalarının üzerinde, başka enstrümanlarla aynı şeyi deneyecek. Deneye deneye ustalaşacak. Zamanla belki farkında bile olmayacak ne yaptığının ama mahrumiyet duygusunu kullanmayı biliyor olacak.
İleride muhtemelen çocuklarına paylaşmayı telkin edecek. Muhtemelen kendisi de birçok şeyi paylaşacak. Ama istismar edebileceği, kendisine statü sağlayan mahrumiyet hislerine yol açan şeyleri paylaşmayacak.
***
CHP'nin trajedisi burada. CHP, okumuş şehirli çocukların oy verdiği parti olageldi. Diploma ve şehir kendi tekellerinde olursa ancak tatmin olacak olan bir kitlenin... Her şeylerini paylaşsalar da, o kitlenin paylaşmaya yanaşmayacağı imtiyazlardan biri de CHP'lilik mesela. Eğer toplumun çoğunluğu ile paylaşılırsa, CHP'lilik bir statü sembolü olmaktan çıkacak, bir kıymeti kalmayacak. İmtiyazlı bir azınlık olarak kalmak isteyenler, kendi oylarıyla CHP'nin iktidar olması gibi imkansız bir şey talep ediyorlar CHP'den.
Elbette çoğu iyi çocuklar. İyi terbiye görmüşler. Sorarsanız hepsi paylaşmanın erdeminden söz edeceklerdir. Sorduğunuzda demokrasinin ne kadar elzem olduğunu, darbelerin ne kadar kötü şeyler olduğunu, milliyetçiliğin ne kadar tehlikeli olabileceğini filan da en iyi onlar anlatıyorlar zaten.