CHP, yeni Sayıştay Kanunu'nun bazı maddelerini Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) götürdü.  Aralıkta çıkan ve eskisini bütünüyle değiştiren bu önemli kanun, çok değerli bir bürokrat dostum hatırlatmasa gözümden kaçmıştı.
Sayıştay'ın asıl fonksiyonu parlamento adına kamu harcamalarını denetlemek. Modern demokrasilerde parlamentoların en temel görevlerinden biri, kamu bütçesini onaylamak ve denetlemektir. Yani kamu adına yapılmak istenen harcamalara onay vermek (veya vermemek) ve onay verdiği harcamaların düzgün yapılıp yapılmadığını, yani kamunun 'kazıklanıp kazıklanmadığını' denetlemek. Bu denetimi yapmak teknik bir konu olduğundan, TBMM adına bu denetimi Sayıştay yapıyor ve nihai sonucu Meclis'e rapor ediyor. Zaten temel görevi yasama organını 'asiste etmek' olduğundan ve bu anlamda işlevi yasama işlevinden ayrılamaz boyut taşıdığından, Sayıştay üyelerinin TBMM'ce seçilmesi öngörülmüş.
Sayıştay'ın buna ek olarak ikinci bir fonksiyonu ise, kamu adına yapılan harcamaları ve harcamalara imza atanları 'hesap mahkemesi' sıfatıyla yargılamak. Bu açıdan Sayıştay aslında yargı mercii konumunda. Üstelik yaptığı iki dereceli yargılama sonucunda verdiği karar kesin ve başka bir yargı merciine götürülemiyor. Her ne kadar anayasada yüksek mahkeme olarak nitelenmese de bu yönüyle fiilen yüksek mahkeme gibi bir konumda.
Yeni kanuna bakıldığında, geneli itibarıyla son derece modern ve iyi düzenlenmiş. Sistematiğiyle ve basitliğiyle son yıllarda çıkarılan birçok karmaşık ve her bir maddesi sayfalar tutan kanunlardan sonra tam bir 'ferahlık' hissi uyandırıyor.
Özellikle modern yönetim anlayışında, üzerinde çok durulan 'performans denetimi' çok iyi düzenlenmiş. Yerindelik denetimine kaçıp, Sayıştay'ın tüm kamu idaresi üzerinde kendisini bir tür 'idari vesayet makamı' gibi konumlandırması önlenmiş. Ama bu noktada, performans denetiminin hiçbir hukuki ve mali sorumluluk doğurmayacağına dair hüküm bence biraz fazla genelleme olmuş. Bu denetimin dozajını fazlaca 'sulandırmış'.
Öte yandan, anayasa değişikliği gerektirir miydi ayrı bir tartışma konusu. Ama Fransa'da olduğu gibi 'bölge sayıştayları' öngörülseydi tam bir reformdan söz edilebilirdi. Yerel yönetimlerin harcama denetimlerinin daha etkin yapılabilmesi için böyle bir köklü reform artık gerekli. İl bazındaki grup başkanlıkları etkin denetim için yeterli olmaz.
Son olarak, denetçi yardımcılığı mülakat sınavının kayıt altına alınamayacağına dair hükümle bakanlara harcamalarından ötürü hukuki ve mali yönden ölçüsüz bir denetim muafiyeti getirildiği izlenimi veren hüküm bence gereksiz kaçmış. Bunlar da 'nazarlık' niyetine, AYM'ye verilen 'gollük paslar' olsun...