Mehmet Barlas geçenlerde Bilişim Çağı'nın gelişmiş ülkelerin demokrasisinde devrim yapamadığını iddia eden bir yazı yazdı. Barlas'a göre Tunus ve Mısır'da gerçekleşenlere de 'online devrim' denemezdi. Dünyayı hala gelişmiş ülkelerin konvansiyonel demokrasisi yönetiyordu.
Barlas'ın iddiasını dayandırdığı argümanlara birazdan değineceğim. Ama önce Bilişim Çağı'nın gelişmiş ülkelerle, gelişmemiş ülkeleri neden farklı etkilediğine bakarak işin temeline girelim.
Assange'ın WikiLeaks'inin gelişmiş ülkelerin demokrasisinde bir yara bile açamamasının nedeni bizzat yine demokrasi zaten. Demokrasi kültürünün bu ülkelerde özümsenmiş ve yerleşmiş olması...
İşte bu demokrasi kültürü ki, WikiLeaks'de belgeler uçuşurken, İnternet'i sansürlemeye kalkışmak gibi önlemler ancak demokrasi kültürü gelişmemiş ülkelerin aklına gelebiliyor. Gelişmiş ülkeler ise WikiLeaks ile yasal yollardan mücadele yolunu seçiyor. Davalar açıyor, karşı propaganda yapıyor, iletişim tekniklerini devreye sokuyor ve hatta düşmanın yasal açıklarını yakalamaya çalışarak hafiften bel altına doğru da sokulabiliyorlar. Ancak sansür gibi anti-demokratik yöntemlerden medet ummuyorlar. Gelişmemiş ülkelerin Bilişim Çağı'nın nimetlerinden yararlanmak yerine bu yeni çağa karşı paranoyakça duygular beslemelerinin bir diğer nedeni demokrasi kültürü eksikliği ise ikinci nedeni teknoloji kültürü eksikliği.
Geçenlerde CA Technologies tarafından Avrupa'nın 30 ülkesinde yapılan bir araştırmanın sonuçları yayınlandı. Araştırmaya göre, kullanıcılardan İnternet aracılığıyla yeterli bilgi toplayamadığından şikayet eden üst düzey yöneticilerin oranı Batı Avrupa ülkelerinde yüzde 28'ken, bu oran Doğu Avrupa ülkelerinde yüzde 50'ye çıkıyor.
İnternet sitelerindeki uygulamaların verimli çalışıp çalışmadığını kontrol etmeyen şirketlerin oranı Batı Avrupa'da sadece yüzde 9'ken, Doğu Avrupa'da yüzde 28.
Doğu Avrupa ülkelerindeki üst düzey yöneticilerin yüzde 49 gibi büyük bir bölümü, İnternet kullanıcılarının şirketin sunduğu 'online' hizmetlerden mutluluğunu ölçmenin giderek daha zorlaştığına inanıyorlar. Bunun nedenini de kullanılan teknolojilerin giderek karmaşıklaşmasına ve zorlaşmasına bağlıyorlar. Oysa bilişim teknolojilerindeki gelişmeler tam tersini sağlama yönünde ilerliyor. Tüm bu sonuçlar teknoloji kullanma kültürünün Doğu Avrupa ülkelerinde batıdaki kadar benimsenmediğinin göstergesi.
Mehmet Barlas'ın gerçekleşmemiş olmalarını iddiasına kanıt olarak gösterdiği beklentilere dönecek olursak...
Barlas diyor ki: Bilgisayarla telefonun birlikteliğinden doğan İnternet bu (gelişmiş) ülkelerde bir çeşit 'Doğrudan Demokrasi'yi getirecekti.
Hayır: Bu beklenti demokrasinin çoğunluk yönetimi olduğu yanılgısına sahip, asıl demokrasinin azınlık haklarının garantisi olduğunu bilmeyen gelişmemiş demokrasilerdeki yarı aydınlara mahsustu.
Barlas diyor ki: Bilgisayar klavyesinin başındaki her birey, kendi gazetesini oluşturacaktı.
Hayır: Sosyal Medya platformları sayesinde bu beklenti gerçek oldu zaten ama gazete oluşturmayı hala konvansiyonel gazete formunda düşünenlerin bu değişimi görmesi mümkün değil.
Barlas diyor ki: Gutenberg-sonrası dünya öncesinden ne kadar farklı olduysa, İnternet-sonrası dünyanın da öncesinden o kadar farklı olması gerekmez miydi?
Hayır: İnternet sonrasındaki dünyanın yarattığı değişimin boyutu ve hızı Gutenberg sonrasından çok daha büyük olmalıydı ve öyle de oldu. İnternet çok kısa bir zamanda hayatımızdaki her şeyi değiştirdi.
Barlas diyor ki: Apple'ın ürünleri olan iPhone'u veya iPod'u Çin'in üretmesi, Çin'i Amerika yapmıyor.
Hayır: Yapmaz tabii ki. Çünkü iPhone üretmek Bilişim Çağı'nın değil Sanayi Çağı'nın faaliyet alanı. Bilişim Çağı'nın gereği iPhone'u geliştirmiş olmak.