25 Şubat'ta 'Geriye bir tek tiyatro kalmıştı!' başlıklı bir yazı yazmıştım. Okuyanlar gayet net hatırlayacaklar.
Özetle; Şehir Tiyatroları üzerinden birtakım oyunlar döndürüldüğünü, yönetime 'müdahale' edilmek istendiğini yazmıştım.
Bu kanaate de 'duyumlar'la değil medyada başlatılan karalama kampanyasıyla varmıştım.
'Rosenbergler Ölmemeli' adlı oyunla başlayan ve daha sonra 'müstehcen' olduğu iddiasıyla başka oyunlara da sıçratılan bir karalama kampanyasıydı bu. Oynanan oyun açıktı; Şehir Tiyatroları'nın 'başına bir iş gelmesi' an meselesiydi...
Ve geldi de.
Açıkçası ben bu kadar hızlı olacağını düşünmüyordum.
Gerçi artık yavaş olan ne var onu da bilmiyorum ya.
Sonuçta Şehir Tiyatroları, İstanbul Büyük Şehir Belediyesi'ne bağlı ama kendi iç yönetimi var. Yani sanatçılar, sanatı bilenler tarafından yönetiliyor. Daha doğrusu yönetiliyordu.
Çünkü aniden çıkan yeni yönetmeliğe göre artık tiyatro, işi sanat olan, sanatı bilen adamların elinden alınıyor. Bu yeni yönetmeliğe göre, geriye tiyatro filan kalmıyor! Öncelik sanattan çıkıp toplumun ahlak ve etik kurallarına uygun hale getiriliyor.
Tiyatroyu tiyatrocular değil, 'müdürler' yönetiyor; bürokratlar karar mercii oluyor.
Hangi oyunların, hangi oyuncuların 'uygun' olup olmadığına bürokratlar karar verecek.
Buyrun işleyişin yeni ve eski haline karşılaştırmalı olarak bakalım.
Eski yönetmeliğe göre
Müdürlük: İdari işleri yürütmek için kurulmuş bir birim olarak işliyor. Temelde tiyatro ile belediye arasındaki ilişkileri organize etmekle görevli.
Yeni yönetmeliğe göre
Müdürlük: Yetki alanı 'toplumun genel etik değerlerine özen gösterilmesini sağlamak' ve tiyatro eserlerinin sahnelenmesinden festival düzenlenmesine kadar varan işlerin yetkisi.
Eski yönetmeliğe göre
Sanat çalışmaları: Genel sanat yönetmeni ve yönetim kurulu sorumlu.
Yeni yönetmeliğe göre
Sanat çalışmaları: Müdürlük ve yönetim kurulu sorumlu.
Eski yönetmeliğe göre
Yönetim kurulu: Genel sanat yönetmeni, tiyatro müdürü, üç sanatçı, iki belediye meclisi üyesinden oluşur. Genel sanat yönetmeni başkanlık eder. Olmadığı durumlarda kıdemli bir sanatçı başkanlık eder.
Yeni yönetmeliğe göre
Yönetim kurulu: Genel sanat yönetmeni, tiyatro müdürü, daire başkanı, daire genel sekreter yardımcısı, iki müdürlük memuru ve bir meclis üyesinden oluşur. Daire başkanı başkanlık eder. Olmadığı durumlarda genel sekreter yardımcısı başkanlık eder.
Eski yönetmeliğe göre
Repertuvar kurulu: Yönetim kuruluna o sene sahnelenecek oyunların seçiminde önerilerde bulunur. Genel sanat yönetmeni başkanlık eder. Meslek örgütleri, üniversiteler, sanatçılar tarafından önerilen isimler arasından belediye başkanınca seçilen dört kişi, tiyatro yazarı, çevirmen araştırmacı ya da eleştirmenler arasından belediye başkanınca belirlenen bir kişi, daire başkanı ve genel sanat yönetmeninden oluşur.
Yeni yönetmeliğe göre
Repertuvar kurulu: O sene sahnelenecek oyunları belirler ve genel sanat yönetmeni bu oyunlar arasından bir repertuvar oluşturur. Daire başkanı başkanlık eder. Genel sanat yönetmeni, tiyatro müdürü, daire başkanı, bir müdürlük memuru ve belediye başkanı tarafından belirlenen, kültür sanat çalışmalarıyla tanınmış veya meslek örgütlerine mensup veya basın mensubu üç kişiden oluşur.
Eski yönetmeliğe göre
Disiplin kurulu: Belediye başkanının tayin edeceği Şehir Tiyatroları'nda kesintisiz en az on beş yıl sanatçı olarak hizmet vermiş iki sanatçı, Teftiş Heyeti Müdürlüğü müfettişlerinden bir müfettiş, Hukuk İşleri Müdürlüğü'nden bir hukukçu ile Disiplin Kurulu Başkanı olmak üzere beş üyeden oluşur. Disiplin Kurulu Başkanı, müdürlüğün bağlı olduğu belediye başkan yardımcısıdır. Uyarı ve kınama cezaları Genel Sanat Yönetmeni veya Belediye Başkanı tarafından verilebilir.
Yeni yönetmeliğe göre
Disiplin kurulu: Genel sekreter yardımcısı, belediye başkanı tarafından belirlenen, Şehir Tiyatroları'nda kesintisiz en az 10 yıl sanatçı olarak hizmet vermiş iki sanatçı, Teftiş Kurulu Başkanlığı müfettişlerinden bir müfettiş ile Hukuk Müşavirliği'nden bir hukukçu olmak üzere beş üyeden oluşur. Genel Sekreter Yardımcısı başkanlık eder. Uyarı ve kınama cezaları tiyatro müdürü tarafından verilir. Sanatla ilgili bir cezanın mevzu bahis olması halinde, genel sanat yönetmeninin görüşü yedi gün içinde alınır, görüş bildirmezse müdür karar verir.