Yılın başında 'şampiyon geliyor' sloganıyla iç hatlar pazarına iddialı giren Antalya merkezli havayolu SKY, İstanbul-İzmir seferlerini durdurdu.

SKY'ın iç hat pazarına girişinin haberini kaleme almış ve bazı noktalarına dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizmiştim. Tespitlerimde yanılmadığımın ilk işaretleri gelmeye başladı. 2 Ocak 2011 tarihli yazımda, özetle SKY Havayolları iş planının net olmadığına dikkat çekmiş, iç hat pazarının olgunlaşmakta olduğuna vurgu yapmış ve ön hazırlıklarının yeterliliği konusunu irdelemiştim. Şimdi konuyu detaylandırarak arada naçizane tavsiyelerde bulunmak istiyorum.   
Havayolu yönetimi, öncelikle Avrupa'da bir organizasyon tarafından (World Travel Awards) en iyi charter havayolu seçilmekle tarifeli seferlere başlamanın çok ayrı hususlar olduğunu bilmeli.
SKY, Kayı Grup çatısı altında faaliyet gösteren başarılı bir charter havayolu, grubun ana işi ve uzmanlaştığı alan ise tur operatörlüğüdür. Tur operatörleri sattıkları pakette ulaşım, transfer, konaklama, gezi ve diğer yerel hizmetleri birlikte sunar. Özellikle Avrupa'da azalan kar marjları karşısında bazı tur operatörleri son 20 yıl içinde otel ve havayolu işletmeciliğine de soyundu. Kayı Grubu'nun iş planı aslında Öger Grubu'nunkine çok benziyor. Yıllardır Avrupa'da en başarılı Türk turizm girişimcisi unvanını taşıyan Vural Öger, uzun süre, havayolu kurmamakta direnmiş, ardından girdiği Atlas Havayolu işletmeciliği macerasını da kadeleyi olarak Ersoy Grubu'na satmıştı. 

İŞ PLANI BELİRSİZ VE UÇAK SEÇİMİ YANLIŞ                                    
SKY havayolları uçuş merkezi olarak Sabiha Gökçen Havalimanı'nı seçerek, iş planları DMH (düşük maliyetli havayolu) olan Pegasus, Anadolujet ve Sunexpress ile doğrudan rekabete girişti. Bu havayollarının son birkaç yıldır oturmuş iç hat networkleri, yönetimleri, müşteri altyapıları ve maliyet çalışmaları mevcut. Bir havayolunun en önemli gider kalemini uçak maliyetinin oluşturduğunu unutmayalım. SKY maliyet konusunda, teknolojisi eskimiş ve yakıt maliyeti yüksek olan Boeing 737-400 model uçaklarıyla adı geçen havayollarının daha yeni teknolojiye sahip ve daha az yakıt tüketen Boeing 737-800'leri ile başa çıkamaz. Artan petrol fiyatlarını da göz önünde bulundurursak koltuk başına daha uçak kalkmadan yüzde 15-20 civarında bir ilave maliyetten bahsediyoruz. DMH iş planında uçak koltuk sayısının maksimize edilmesi çok önemlidir. Oysa SKY, Skykonfor adı altında bir business konsepti yaratarak koltuk aralıklarını genişletmiş,  koltuk kapasitesinin maliyetini yükseltmiştir. Hal böyle olunca yeni girilen pazarda rekabete yüksek maliyetle başlayarak riskli bir durumun altyapısını hazırlamıştır. Şu anki durumda, toplam 11 uçuş destinasyonu arasında doluluk oranları yüzde 40 civarında seyreden İstanbul-İzmir uçuşları durdurulmuştur. Yeni bir uçuş hattının tutması ve oturması 6-12 ay arası bir süreçtir. Ayrıca rakiplerin karşılıklı günde üç-dört sefer yaptığı bir destinasyona sadece tek sefer yaparak rekabette başarı sağlamak mümkün değildir.                                                                                    
Öte yandan SKY'ın bilet fiyatlarının da rakiplerinden daha yüksek olduğu söyleniyor. Konvansiyonel olarak DMH'lerin doluluk oranlarında başa baş noktası, hattına bağlı olarak yüzde 75-80 civarıdır. Eldeki verilere göre değerlendirirsek SKY havayolunun başa baş noktasının iç hatlarda yüzde 85-90 olması gerekir. Tabii ki bu doluluklar olgunlaşmakta olan bir pazardan pay almaya çalışan bir havayolu tarafından 6-9 ayda yakalanması çok zor hedefler, o nedenle de daha yola çıkarken bu hesaplamaların ve finansman planlamasının yapılması gerekirdi.                                                                                                            
Virgin Grubu'nun kurucusu, pazarlama dahisi Sir Richard Branson'un 'Havayolu işletmeciliğinde milyoner olmak için milyarder başlamak gerekir' sözünü bir kez daha tekrarlamakta fayda var. Elbette istisnai havayolları da var, ancak bunlar bir elin parmaklarını geçmez.                                                                          
Havayolu işletmeciliği ülkemizde artık olgunlaşma devresine girmiştir. Geçtiğimiz aylarda yanlış iş planı, beceriksiz yönetim sonucu faaliyetlerine son veren Turkuaz Havayolları örneği ise belleklerde. Tur operatörlüğü sicili parlak Kayı gibi bir gruba bağlı, başarılı bir charter geçmişine sahip olan SKY'ın, gerekirse planlarını revize ederek havayollarını tarifeli seferlerde de başarılı bir noktaya getireceğine inanıyorum, en azından inanmak istiyorum...