İflasın eşiğindeki American Airlines kurtuluşu birleşmede buldu. ABD’nin üçüncü büyük havayolu şirketi olan American Airlines, birleşme için ilgili olabilecek havayollarına çok yakında davet yazıları ve bağlayıcı olmayan anlaşma taslakları göndereceklerini açıkladı.

Gelen son pozitif verilere göre, 2011 yılının sonlarına doğru İflas Koruma Yasası’na (Chapter 11) başvurarak sektörde şaşkınlık yaratan American Airlines için tünelin ucunda ışık belirmeye başladı. 

ABD’nin yolcu trafiği açısından üç numaralı havayolu American Airlines’ın ana şirketi AMR Corp., geçtiğimiz günlerde birleşme için ilgili olabilecek havayollarına çok yakında davet yazıları ve bağlayıcı olmayan anlaşma taslakları göndereceklerini açıkladı. ABD yasalarına göre yabancı şirketler ABD bayraklı bir havayolunun yüzde 25’ten fazla hissesine sahip olamıyor. Bu nedenle birleşme potansiyeli olan havayolları listesi de pek uzun değil.

BASKILARA DİRENEMEDİ  

ABD’li havayolları arasında AMR Corp. ile birleşmeye en istekli olan havayolu US Airways. Muhtemel bir AMR-US Airways birleşmesinde oluşacak havayolu, ABD’nin yolcu trafiği açısından bir numaralı havayolu olacaktır. Henüz birkaç ay öncesine kadar iflas koruma yasasından çıkmadan muhtemel birleşmelere olumlu bakmayan AMR Corp. yöneticileri, hissedarlar ve sendikalardan gelen baskılara daha fazla direnemediler. Zira pilot sendikaları ve Transport Workers Union üyeleri AMR-US Airways birleşmesi sayesinde yaratılacak sinerji sayesinde büyük ölçüde işlerini muhafaza edecekleri için birleşmeye çok olumlu yaklaşıyorlar. 

Geçtiğimiz günlerde AMR Corp. merkezinde yapılan Kredi Sağlayanlar Komisyonu toplantısının sonucunda grubun üst düzey yöneticisi Tom Horton, birleşmeyle ilgili bağlayıcı olmayan taslak anlaşmaların US Airways, Jetblue, Alaska Air, Virgin America ve Frontier Airlines’a gönderileceğini açıkladı. Beş havayolunun bulunduğu listede Delta henüz yer almasa da alternatifler arasına gireceği sektör kulislerinde yüksek sesle telaffuz ediliyor. Hatırlanacağı üzere birkaç yıl kadar önce Delta Havayolu, Norhtwest ile birleşmişti. Muhtemel bir Delta-AMR Corp. birleşmesi rekabet yasalarına takılabileceği için şimdilik uzak ihtimaller arasında değerlendiriliyor. Görünen o ki American Airlines da tıpkı diğer ABD mega havayolları gibi birleşme sayesinde elde edilecek ölçeğe ulaşmadan ayakta kalamayacağını geç de olsa anlamış bulunuyor. 

BOEİNG’İN HATASI

Boeing ile beraber dünyanın en büyük iki uçak üreticisinden biri olan Airbus, üretimi hızlandırmak ve teslimatlarda yaşanan gecikmeleri azaltmak üzere A350’leri tamamen merkezi üretime dayalı sistem (highly centralized production systems) yerine kısmen alt yüklenicilere ‘outsourcing’ yaparak üretmeyi hedefliyor.

Boeing’in en yeni modeli Dreamliner’ın yaklaşık yüzde 65’i ABD dışında Japonya ve İtalya gibi ülkelerdeki alt yükleniciler tarafından tasarlanıyor ve üretiliyor. Boeing ise üreticiden çok bir bütünleştirici rol üstleniyor. 

Dünyada büyük bölümü alt yükleniciler tarafından tasarlanan ve imal edilen ilk uçak olan Boeing787, üreticiye gecikmelerden dolayı milyarlarca dolar zarar ettirdi. 

Boeing’in yaptığı stratejik hata; ülkeler arası kültürel farkları hesaba katmamak ve sanal ekip (virtual team work) çalışmalarını doğru tesis edememek oldu. Zira zararı azaltabilmek ve stratejik hususlarda know-how kaybını önlemek adına birçok alt yükleniciyi de satın alma yoluna gittiler. 

Airbus, rakibi Boeing örneğindeki gibi zarar etmemek üzere merkezi üretim ile outsourcing’i daha dengeli yapmayı planlıyor. Alt yüklenicileri parça tasarımından süratle üreticiliğe geçirmek için A350 proje müdürü Didier Evrard ‘The A350 Making-Of’ isimli 100 sayfalık bir el kitabı bile hazırlamış. Airbus’ın üretim konusundaki bu dengeli yaklaşımı havayolları nezdinde de olumlu karşılanmış olmalı ki bugünlerde devam eden Farnborough Havacılık Fuarı’nda Cathay Pacific Havayolları A350 için 10 adet daha kesin siparişi vermiş durumda. 

THY DİKKAT ETMELİ 

Boeing yöneticileri 787 üretiminde çok fazla ‘outsourcing’ yaparak hata yaptıklarını ve üretim programında kontrolü kaybettiklerini itiraf ediyor. Zira tekrar kontrolü ele almak adına 2007 yılı itibarıyla Seattle yakınlarındaki fabrikalarında bir kontrol odası kurarak yurtdışındaki alt yüklenicilerle canlı video link uygulamasına geçtiler. 

Airbus ise, şu ana kadar üreticinin yüzde 50 ile en fazla outsourcing yaptığı A350 modeli için kontrolü kaybetmemek adına çok dengeli ve hassas davranıyor. Geçtiğimiz hafta Mobile Alabama’da 600 milyon dolarlık yatırımla bir fabrika açacağını duyurarak üretim hususuna ne kadar ciddi olarak odaklandığını da tescillemiş oldu. Teknolojinin son derece süratle değiştiği havacılık sektöründe, mega üreticiler fazla ‘outsourcing’ yapmak yerine merkezi üretimle ‘outsourcing’ dengesini doğru oturtmak zorunda. Aksi halde milyarlarca dolarlık üretim ve gecikme zararları söz konusu. 

Farnborough’da milyarlarca dolarlık sipariş vermesi beklenen THY, özellikle bu hususlara son derece özen göstermeli, zira gerek Airbus’ın gerekse Boeing’in şu anda sipariş ve üretim defterlerinde ciddi birikmeler söz konusu.