Dünya uçak üretim pazarı duopoli'sinin ana aktörleri Boeing ve Airbus, çok yakında tek koridorlu dar gövdeli ticari yolcu uçağı segmentinde birden fazla yeni oyuncuyla rekabete girecek. Ne 110-180 koltuk kategorisinde McDonnell Douglas'ı satın alan Boeing, ne de Airbus daha evvel böyle bir durumla karşılaştı; dolayısıyla gelişmeler gerçekten önem arz ediyor. 
Rakiplerden biri, bölgesel uçak üretiminde deneyimli Kanadalı Bombardier'in yeni C serisi. Bu 110-145 koltuklu uçak, başlangıçta sipariş almakta zorlanmışsa da durumu toparlamış gözüküyor. Pratt&Whitney motorlu model, şimdiden 90 siparişe ulaşmış durumda. Airbus'tan gelen açıklamalarda yeni AirbusNeo modelinin tasarımında Bombardier'in pazar penetrasyonunun etkili olduğu göze çarpıyor. Diğer rakiplerse Çinli Comac  C 919 ve Rus Irkut MS-21 modelleri. 150 koltuklu ve CFM motorlu Çinli Comac C 919 şimdiden 100 adet, 150-210 koltuklu ve Pratt&Whitney motorlu Rus Irkut MS-21 ise 180 adet sipariş almış görünüyor. 
Dünyada en çok satılan uçak modelinin 110-180 koltuklu, tek koridorlu dar gövdeli modeller olduğunun altını çizmekte fayda var. Gerek Boeing, gerekse Airbus gelecek 20 yılın uçak satış beklentilerini hesaplarken en fazla talep gelecek pazarların Çin, Rusya ve Hindistan olduğuna vurgu yapıyor. Çin ve Rusya'da bu segment uçaklar için seri üretime geçişin 2016'da başlayacağını hesaba katarsak, Boeing ve Airbus'ın yakın gelecekte ne kadar zorlanacaklarını tahmin etmeye kahin olmak gerekmiyor. 

RYANAIR DE ÇİNLİ VE RUS MODELLERE İLGİ DUYUYOR 
Avrupa'nın en büyük düşük maliyetli havayolu (DMH) Rynair, geçtiğimiz günlerde Çin ve  Rusya'da üretilecek yeni modellerle de ilgilendiğini resmen ilan etti. Üst yönetici yardımcısı Michael Cawley'in yeni uçak alımıyla ilgili olarak 'Biz herkesle görüşüyoruz, Çinli ve Ruslar da buna dahil' şeklinde beyanat vermesi uçak pazarını iyice kızıştıracağa benziyor. Hatırlamakta fayda var ki, Boeing 737-700 ve 800 modellerinin çok tutmasında en büyük nedenlerden biri Southwest ve Ryanair'in verdiği onlarca sipariş, Airbus 320'nin çok tutmasında ise Easyjet'in verdiği onlarca sipariş büyük rol oynamıştı.
Bu arada, 100 koltuklu bölgesel uçak üreticisi Sukhoi SuperJet'in bugünlerde ABD'li Delta ile 200 uçak için pazarlık yaptığını da belirtelim. Sukhoi SuperJet'in ortaklarından biri İtalyan Alenia Aeronautica. Şayet iddia edildiği gibi bu segmentteki Rus ve Çin yapımı uçaklar Boeing ve Airbus muadillerinden daha verimli olursa uçak pazarı önümüzdeki 20 hatta 30 yıl rekabetten tutuşacak demektir. Sektör analistlerine göre, Rus, Çin veya Kanada yapımı yeni modellerin büyük bir DMH'den hatırı sayılır siparişler almaları çok mümkün. Çin ve Rus pazarında uçan onlarca Tupolev134 ve Yakovlev uçaklarının yenilenme zorunluluğunu da hesaba katarsak, çok yakın bir gelecekte artık Airbus ve Boeing'in en fazla satan modelleri A 320 ile  B 737-800'de mucizevi gelişimler kaydetmeleri gerektiğini düşünebiliriz. Görünen o ki artan rekabet havayollarının seçeneklerini arttıracağı gibi verimliliklerine de katkı sağlayacaktır.

ABD'de havalimanı özelleştirmeleri mümkün mü?
ABD'de havalimanlarının özelleşmesi, hukuki açıdan dünyanın diğer ülkelerinden çok daha zor gerçekleşebiliyor. En önemli sebeplerse havalimanlarının sahiplik yapısının çok karmaşık, federal bütçe katkısının da çok yüksek olması...
Ancak yine de 90'ların sonundan beri ABD Federal Havacılık Dairesi (FAA) beş havalimanını kapsayan pilot bir uygulama üzerinde çalışıyor. Hatta 2008 yılında Chicago Midway Havalimanı'nın özelleştirilmesine ramak kala, patlayan ekonomik kriz nedeniyle umutlar başka bir bahara kalmıştı. Geçtiğimiz günlerde Porto Rico'nun en büyük havalimanı Luiz Munoz Marin'in özelleştirilmesiyle ilgili olarak ön mutabakata varıldığının açıklanması, sektörde özellikle havalimanı özelleştirmelerini destekleyen herkesi çok heyecanlandırdı. ABD'de özelleştirme zorluğunun asıl nedenleri arasında ilgili havalimanının kullanıcı havayollarından da onay alma zorunluluğu sayılabilir. FAA mevzuatına göre havalimanının yüzde 65 trafiğine sahip tüm havayollarının özelleştirme planına onay vermesi gerekiyor. Porto Rico'da 2009'dan beri yapılan görüşmeler sonrası havalimanının en büyük yolcu taşıyıcısı American Airways, plana olurunu vermiş durumda. 15 yıllık kiralama düşünülen havalimanının yıllık yolcu trafiği ise 10 milyon civarında. Şayet proje gerçekleşirse ABD tarihinde özelleştirilen ilk havalimanı olacak ve diğerleri için örnek teşkil edecek. Dünyada en fazla havalimanı ABD'de bulunuyor ve şayet havalimanı  özelleştirmeleri başlarsa bu birçok işletme şirketinin iştahını çok kabartacak demektir.