Sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliğini sağlamak ülkeler için önemli bir meseledir. Zira sosyal güvenlik sistemi; emekli maaşlarının ödendiği, ilaç ve tedavi giderlerinin karşılandığı, çeşitli risklere karşı sigortalıları koruyan büyük bir sistemdir. Kısa vadeli değil uzun vadeli bir sistemi kurmak her devletin önemli hedeflerinden biridir.

Sosyal güvenlik sistemi açısından geleceğe dair projeksiyonları dikkate alarak toplumun muhtemel ihtiyaçlarına cevap verecek politikalar geliştirmek gerekir. Bu kapsamda üzerinde çalışılan konulardan biri de "bakım sigortasıdır."

BAKIM SİGORTASI HANGİ METİNLERDE YER ALMAKTADIR?

Hükümet plan ve programlarında bakım sigortasının ihdas edileceğine ilişkin hedefler yer almaktadır. 12'nci Kalkınma Planı'nda "Nüfusun yaşlanmasının sosyal güvenlik sistemi üzerindeki etkilerinin azaltılması için bakım sigortası ve mesleki rehabilitasyon uygulamaları hayata geçirilecektir" ifadesi var. Orta Vadeli Program'da "Nüfus artış hızının düşmesinin sosyal güvenlik dengesi üzerindeki etkileri analiz edilerek bakım ekonomisini güçlendirmeye yönelik uzun dönemli bakım sigortasının altyapısının oluşturulacağı" hedefi yer almaktadır. 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda ise "Yaşlı bakım hizmetlerinin finansmanı için bakım sigortasının kurulması" öngörülmektedir.

BAKIM SİGORTASI NEDİR?

Bakım sigortası; fertlerin yaşlanma, kronik hastalık, fiziksel kapasitelerinin gerilemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan risklerine karşı onlara sosyal ve tıbbi destekler sağlayan sigorta koludur. Bakım sigortası uygulanan ülkelere bakıldığında bakım sigortasının kapsamında evde bakım, huzurevleri ve bakımevlerinde sunulan hizmetler, rehabilitasyon ve fizyoterapi uygulamaları, bakım elemanı desteği ve diğer sosyal hizmetler yer almaktadır.

BAKIM SİGORTASI İHTİYAÇ MI?

Doğurganlık hızındaki düşüş, çalışabilir nüfustaki azalma, doğuşta yaşam beklentisinin artması ve sağlık harcamalarındaki artış gibi nedenlerle Türkiye, bakım sigortasını gündemine almak zorundadır. Bu kapsamda Türkiye'nin verilerine bakalım...

Ülkemizde doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 çocuk iken 2024 yılında 1,48'e gerilemiştir.

Doğuşta beklenen yaşam süresi 2002 yılında 72 yıl iken bugün 78'dir.

Toplam nüfus içindeki 65 yaş üstü yaşlı nüfus oranı 2002 yılında yüzde 6,7 iken bugün yüzde 10,6. TÜİK Nüfus projeksiyonları (2023-2100) verileri ana senaryoya göre yaşlı nüfus oranının 2030 yılında yüzde 13,5, 2050 yılında yüzde 23,1, 2075 yılında yüzde 31,7 ve 2100 yılında ise yüzde 33,6 olacağı öngörülmektedir.

Yaşlanma nedeniyle çalışıp prim ödeyenlerin sayısı gelecekte azalacaktır. Aynı zamanda sosyal güvenlik harcamaları artacaktır. 65 yaş üstü yaşlıların sağlık harcaması, 15-24 yaş grubundaki gençlere göre 5 veya 6 kat daha fazladır.

Nüfusun yaşlanmasının sosyal güvenlik sisteminin finansmanı üzerinde daha fazla yük oluşturması beklendiği için bakım sigortası ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Dünya örneklerine bakılarak ve Türkiye'nin kendine has şartları dikkate alınarak bakım sigortası ihdas edilmesi gereklidir.