Suriye'de Baas rejiminin yıkılması ve Esed ailesinin kaçması yeni bir durumu ortaya çıkardı. Suriye halkının dikta rejimini yıkmasının Türkiye'ye yönelik ekonomik, sosyal ve siyasal önemli etkileri olacak. Suriye'de oluşan yeni durumun en çok etkileyeceği alanlardan biri de işgücü piyasaları.

Ülkemizde 8 Aralık 2024 tarihi itibarıyla Geçici Koruma Kapsamında 2 milyon 937 bin Suriyeli ikamet etmektedir. Bu sayının 3 milyon 737 bin kişiyle en yüksek olduğu dönem 2021 yılıydı. Türkiye'nin Suriye'nin sınırları içinde oluşturduğu güvenli bölgeler nedeniyle bu sayı düşmüştü. Suriye'de Esed rejiminin yıkılmasıyla geri dönüşlerin yüksek oranda artacağı tahmin ediliyor.

Türkiye'de çalışan Suriyelilerin geri dönüşleri ile Suriye'de yapılacak inşa faaliyetleri için oraya gidecek yerli işgücümüz nedeniyle ülkemizin işgücü piyasaları önemli ölçüde etkilenecektir. Yeni durumun bu iki etkisi nedeniyle şimdiden çalışmalar yapılmalıdır. Geri dönüşlerin işgücü piyasasında oluşturacağı etkileri analiz etmek ve bu etkilere dair politikalar geliştirmek zorunludur.

Çalışılması gereken konuları şu sorularla belirlemek mümkün...Hangi sektörler etkilenecek? Ne kadar işçiyi kapsayacak? Buralarda meydana gelen işgücü açığı nasıl ikame edilecek? Suriye'nin inşa faaliyetlerinde ülkemizin hangi sektörlerinden ne kadar yerli işgücümüz gidecek? Bunların ülkemizdeki üretime, ekonomiye ve işgücü piyasalarına etkileri ne olacak?

Suriyelilerin ağırlıklı olarak kayıtdışı istihdam edildiği kabul edilmektedir. Sektör olarak ise genellikle emek yoğun işlerde çalışıyorlar. Ağırlık olarak mikro ve küçük işletmelerde çalıştıkları görülüyor. Tekstil, inşaat, gıda, mevsimlik tarım, imalat ve sanayi sektöründe yoğunlaştıkları biliniyor. Bir araştırmada Suriyelilerin kayıt dışı istihdamının en yoğun olduğu sektörler tekstil (%23,1), sanayi (%20,1), inşaat (%14,4), ve tarım-hayvancılık (%6,1) olarak belirlenmiştir.

Suriyelilerin önemli oranda dönüşlerinin en başta tekstil, mevsimlik tarım, gıda, sanayi ve inşaat gibi sektörlerde işgücü kaybına yol açacağı görülmektedir. Bu sektörlerde çalışacak yerli işgücü bulmakta zaten zorlanıldığı bir dönemde dönüşlerin etkisiyle oluşacak işgücü kaybı önemli bir risk alanıdır. Deprem nedeniyle inşaat sektöründe işgücü talebinin çok arttığı, tekstil sektöründe işgücü maliyeti gerekçesiyle siparişlerin başka ülkelere gittiği, tarım ve hayvancılık sektöründe çalışan yabancı işgücünün önemli ölçüde arttığı bir ortamda bu sektörlerden Suriyelilerin çıkması alınacak tedbirleri elzem hale getiriyor.

Sonuç olarak Suriyelilerin geri dönüşlerinin işgücü arz ve talep dengesi üzerinde önemli etkileri olacağı görülmektedir. Bu etkilerin analiz edilmesi ve işgücü piyasasındaki değişen şartlara uyum sağlayacak tedbirlerin alınması gerekiyor.