İslam literatüründe adı İrmiyâ a.s. olarak geçiyor.

Kitab-ı Mukaddes’te Peygamber Yeremya olarak bahsediliyor kendisinden.

Nabukadnezar Kudüs’i işgal edip de Süleyman a.s. mabedini yıkmadan hemen önce gelip tebliğe başlamış.

Yeni bir din, yeni bir şeriat getirmiş bir Rasul değil, aksine her zaman olduğu gibi yoldan çıkmış olan İsrail’i ıslah etmeye çalışmış, Allah’ın davetini yinelemiş.

Ne kadarı kendi sözleridir ne kadarı muharreftir bilinmez ama Kitab-ı Mukaddes’te kendisine atfedilen şu sözler ibret niteliğinde:

Allah sizlere soruyor “Gidebildiğiniz en doğuya kadar gidin ve bakın, sonra en batıya kadar gidin ve bakın. Taptığı tanrısını terk eden bir millet var mıdır? Onlar yalancı tanrılarına bu kadar sadık iken yeri göğü yaratan ve sizleri Mısır’daki esaret yurdundan çıkartan benden niye devamlı yüz çevirip duruyorsunuz?”

"Rabbiniz diyor ki: Süleyman Mabedi’nin avlusunda dur, tapınmak için başka şehirlerden gelenlere hitap et ve sana emrettiğim şeyleri kendilerine tam olarak tebliğ et. Umulur ki dinler de girdikleri kötü yoldan dönerler. Tövbe ederler de dönerlerse ben de günahları sebebiyle kendileri hakkında hükmettiğim ve başlarına gelmek üzere olan helakten vazgeçerim. Onlara şöyle hitap et: 'Rabbiniz şöyle diyor: Size gönderdiğim Musa’nın Şeriatı’na uygun yaşamaz, beni dinlemez, size defalarca gönderdiğim peygamberlerin sözlerine kulak vermezseniz, içinde bulunduğunuz bu kutsal mabedi, daha önce yok ettiğim mabedler gibi içine girilemez hale getiririm”

Hahamlar ve kışkırttıkları, Yeremya Peygamber’in bu tebliğini işitince öfkelenerek kendisini yakaladılar ve “Öleceksin!” dediler.

Neticede akıllanmadılar. Babil hükümdarı Nabukadnezar geldi, şehirlerini yıktı, bir kısmını öldürdü, bir kısmını Babil’e sürdü. Yeremya Peygamber ile aynı zamanda Kudüs’te vazifeli olan Hezeykel Peygamber’in vaadinde olduğu gibi, üçte biri salgın ve kıtlık yüzünden yok oldu; üçte biri kılıçtan geçirildi, üçte biri dört bir yana dağıldı.

Yeremya Peygamber bu yıkılışı da gördü ve bir müjdeyi vermekten geri durmadı: “Rabbiniz dinini yerde bırakmaz. Günahlarınız sebebiyle yıkılan mabedinize bir gün tövbe edecek, geri gelecek ve yeniden inşa edeceksiniz.”

Neticede öyle oldu. Döndüler ve yeniden tapınağı inşa ettiler.

Önceleri ne büyük nimet olduğunu bilmedikleri mabedlerine Babil şehirlerinde geçen sürgün yıllarında hasret çektiler, tövbe ettiler gözyaşı döktüler. Neticede Allah nadim kullarına mabed nimetini yine verdi.

Bugün Cuma namazı kılacağız.

Sanki daha önce hiç kılmamış gibi iki salla bir bağla iki salla bir yat diye tarif dinleyesim var.

Babil’den dönmüş Yahudiler gibiyiz.

Akıllanmadık.

Nadim olmadık.

Ne biliyorsun? Kendimden biliyorum. Muhasip olarak insana kendi nefsi yeter.

Fakat en azından yitirilen nimet ne demektir biraz olsun anladık.

Coğrafya dersinden kaçar gibi camiden cumadan kaçanlar gözyaşı döktü.

Bir başka adam olmak niyetinde olmayanlarımız da çok üzüldü.

Belki bu kalp burkuntusu hürmetine İsrail’i Babil sürgününden döndüren Allah, bugün Ayasofya’da fetih sureleri okutturacak.

Kulları eliyle o mabedin küşâdını murat eden Allah bizim de mabedimizi küşâd etsin.

Belki bir gün bizim de yıkılan mabedimizi onaracak.

O gün cumayı Ayasofya’da kılmadan ölmek nasip olmasın.