B.

Kültürel melezlik tartışmalarına büyük katkı sağlayan Edward Said, aslında hiçbir kültürün saf olmadığını, kültürlerin tarihsel süreç içinde sürekli melezleşerek ortaya çıktığını vurgular.

Roma kültürüyle karışmamış Germen kültürü diye bir şey yoktur. Grek ve Arap kültürü ile karışmamış Pers, Pers kültürüyle karışmamış Türk, Türk kültürüyle karışmamış Rum kültürü diye de bir şey yoktur.

Kültürün tabiatına içkin bir şey bu.

Üstelik her zaman yukarıdan aşağı olmaz bu etkileşim. Yani üstün ve yüce kabul edilenin etkileyiciliği diye bir kural yoktur. En tipik örneği María Theresa devrinde Avusturya'da yaygın hale gelen Türk kültürüdür. Oysa devir, Osmanlı'nın Batılılaşma sürecine girdiği 18. yüzyıldır. Yani biz Batılılaşırken, Avusturya sarayında imparatoriçe şalvar giyiyor, Türk yemekleri yiyordu. Bir üstünlük-alçaklık algısı değildir etkileyen.

1960'larla birlikte tüm Batı'yı saran Asya dalgası, akabinde gelen Afrika dalgası bu cümledendir. Yani sömürgeci Batılı, Afrika'yı üstün mü görüyordu da, memleketinin dört bir köşesinde coily hair modası yaygınlaşmıştı?

Elbette küreselleşme ile birlikte, dünya lokal kültürlerin giderek daha az saf kalabildiği bir yere dönüştü. Yüzyıl başında kıyafetinden yola çıkarak bir kimsenin hangi millete mensup olduğunu kolayca tahmin edebilirdi erbabı. Böyle bir keyfiyetin kalmadığı malumunuzdur.

Katar'da düzenlenen Dünya Kupası yukarıda kabaca tersim ettiğimiz dünyaya hitap etti.

Ve bendeniz bu Dünya Kupası'nı, çarşı pazarının Noel ağaçları ile süslendiği, restoranlarında domuz eti servis edilen, saçma sapan "Oktober Fest"lerin düzenlendiği Kadıköy'de takip ettim.

Die Welt'in, Portekiz'i saf dışı bırakan Faslı futbolcuların, ellerinde Fas bayrağı, şehadet parmaklarını kaldırarak verdiği pozu "Faslı futbolculardan DEAŞ sembolü. Bu işaret aynı zamanda Müslümanlar için Tanrı Tektir anlamına da gelmektedir" şeklindeki abuk sabuk haberini de Kadıköy'de izledim. Welt'in, zafer işareti yapan Meksikalı futbolcuları Zapatista sembolü kullanmakla itham ettiği görülmüş şey değildir öte yandan.

Fatih Altaylı'nın feveran eder tivitini de Kadıköy'de okudum.

Efendim saygısızlık terbiyesizlik vs... parayı veren düdüğü çalmış, Altaylı buna isyan ediyor.

Fransızlar gibi kendi kültürünü teşmil edebilmek için silah kullanmamak Katar açısından bir kabahat olarak görülmüş sanırım.

Ben de 19. yüzyılın şartları sebebiyle kurulmuş olan bir mektebin bizde hâlâ Frankofon zihin yetiştirmesini saygısızlık, terbiyesizlik olarak görüyorum.

İster beğenin ister beğenmeyin, küçümsediğiniz kültürler dahi önlerinde serfurû ettiğiniz o dört başı mamur kültürleri etkiliyor.

Alman taraftarlar, milli takımlarının gruptan çıkamadığı maçları izlerken, sağ ellerinde yoğurt soslu döner kebap, sol ellerinde biraları ile avunuyorlar. Fransızlar Mbappé diye bağırırken önlerindeki tabakta kuskus vardır.

İngilizler, o dünyaca ünlü kötü mutfaklarını Hindistan'dan gelen egzotik tatlarla yamıyor yüz senedir. Adam, Asya'nın çayı için saat beş seremonisi icat etti; hangisi sütle hangisi limonla içilir diye canon oluşturdu.

Bu öfke hakikaten niye? Silahın yerini paranın alması mıdır bu derin öfkeyi doğuran? Yoksa zamanın sonuna doğru tüm dünyayı istila etmesini öngördüğünüz Batı kültürü karşısında bir bedevi sembolün kendisini göstermesi mi? Mevzu buysa eğer, kültür pesimizminin babası Oswald Spengler kitabını bile yazdı: Untergang des Abendlandes! Ayrıca yukarıda altını çizmiştik, kültürel etkileşim yukarıdan aşağıya olacak diye bir kaide yok.

Yoksa Sayın Altaylı Fransa'nın kaybetmesine mi öfkelendi?

Ne bileyim ben?

Bildiğim, eğer kültürel melezlik bir terbiyesizlik, saygısızlıksa; şahı, padişahı yurdumuz sokaklarında, gençlerimizin hayatında, lisanımızda ve bizi çepeçevre kuşatan bu iğdiş edilmiş post-modern dünyada tepemizde tamtam çalmaktadır.

Gerisi laf-ı güzaf. Ya bu deveyi güdeceğiz ya terk-i diyar edeceğiz.

Bu kadar.