• $8,6692
  • €10,1713
  • 492.479
  • 1410.98
22 Haziran 2020 Pazartesi

Siyasal ikonografi önerisi

Taceddin Kutay
Taceddin Kutay

İkonografi, bir dönemden daha eski resimleri yorumlama ilmidir.

Temel kabulü, her resmin aslında anlatmak istediği bir şey olduğu, bu sebeple resme bir kompozisyon olarak bakmanın zaruri olduğu…

Dolayısıyla her resim, içindeki ayrıntılar ile detaylandırılmış temel bir anlatıya sahiptir ve bunların ne olduğunu çözebilirseniz resmin hangi hikayeyi anlattığını bulabilirsiniz.

Bir de Salvador Dali gibi Monet gibi ressamlar var ki düşmandırlar ikonografiye, “içimizden geleni çizdik ne yorumu kardeşim?” şeklinde bir soru sorarlar.

Aralarındaki tartışma çok mühimdir ve üzerinden koca koca meseleler çözülecek kadar fazla sayıda yorum yapılmıştır hakkında…

Ancak gazete yazımı bu tartışmaya hasredecek değilim.

Bir başka şey konuşasım var.

Ben ikonografinin temel kabullerinin -ki hepi topu bir sayfada hepsini açıklamanız mümkündür- siyaseti yorumlamada ve uluslararası ilişkilerde son derece kullanışlı olduğuna inanırım.

Bunların da her birini tek tek sayma lüksüm yok.

Ancak bir tanesine değinelim:

Hazret der ki, “bir resmin içindeki detayların ayrı ayrı tespit edilmesi, aralarındaki ilişkinin tespit edilmesinden daha mümkün ve kolay olandır.”

Resimdeki objeler arasındaki ilişkiyi yorumlamak ise sübjektif bir yorum yapmayı gerektirir ve bunu objektif bir hakikat olarak sunamazsınız.

Oysa objelerin tek tek tespiti ve analizinin yapılması çok mümkündür.

Resimde bir köpek görürseniz örneğin, şunu söyleyebilirsiniz:

“Bu alelade bir sokak köpeğidir. İyi niyetli, derdi midesi olan; kendisine kemik veren kulu Rezzak-ı Âlem sanan ahmak bir hayvandır. İkisinin arasına bir kemik atarsan birbirine girerler. Bunun haricinde günün geri kalan kısmını uyuyarak geçirir, kimseye zahmeti olmaz. Öyle bir mahluktur.”

Evet, bu çıkarım son derece doğru bir çıkarımdır, ancak eksik de olabilir. Resmedilen özel bir köpekse örneğin, farklı hususiyetlere malik olabilir.

Her halükarda kaba bir yorum ile köpeğin karakterini analiz etmek, tablodaki adam ile köpek ilişkisini tefsir etmekten daha kolaydır.

Siyaseti yorumlamak da aynı cümledendir.

Günü gelir aciz kalırsınız bazı ilişkileri yorumlamaya çalışırken.

Şeş cihette delil ararsınız, sanki daha önemli bir işiniz yokmuş gibi, fakat bir çıkarımda bulunamazsınız.

Bunun ile bunun ne işi olur?

Yahut falan devlet ile filanca bir araya gelmiş de neyi amaçlamış olabilirler gibi.

Elinizde yeterli veri varsa ne mutlu size, aralarındaki ilişkiye yönelik onlarca çıkarımda bulunabilirsiniz.

Yok, eğer elinizde veri yoksa Rönesans tablosunun önünde dikilmiş ve tabloyu yorumlaya çalışan bir adama dönersiniz.

“Acaba Tiziano’nun ne karın ağrısı vardı?”

İşte böyle durumlarda objelerin arasındaki ilişkiye hasr-ı nazar etmekten bir süreliğine vazgeçerek bizzat objelere konsantre olunuz.

“Bu Mısır. Siyasal kültürü şudur, askerinin kıymeti budur, uluslararası ilişkilerde şu prensipleri takip eder, şunca senedir şunların dümen suyundadır” vb…

Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan vb... gibi tarihsel arka planında koca bir boşluk olan ülkeleri yorumlamak ise nispeten daha kolaydır.

Bunların seciyelerinin ne olduğu yahut ne olmadığını tespit etmek; İngiltere’yi, Fransa’yı, Rusya’yı analiz etmek kadar yormaz sizi.

Hiçbir entelektüel arka planları, kayda değer müktesebatları yoktur zira bu devletlerin.

Çocuğun eline çek defteri verilmiş de çarşıya bırakılmış gibi bir görüntü arz ederler.

Büyük devletler ise kendilerinden bahsederken saygı görmeyi fazlasıyla hak ederler.

Aralarındaki ilişkinin ne gibi dinamikleri olduğunun tespiti her zaman için mümkün olmayabilir, ancak hangi devletin hangi ilişki tarzına müheyya olduğunu tespit etmek mümkündür.

İç siyaset yorumlarken de aynı prensibe riayet etmenizi öneririm.

Aralarındaki ilişkiyi anlamlandıramadığınız noktada aktörlere yönelin.

Aksi takdirde İYİ Parti ile HDP’nin, Saadet Partisi ile CHP’nin günü gelip de aynı torbaya girdiklerine bir anlam veremeyebilirsiniz.

“Bu siyasi kimdir? Huyu suyu nedir? Siyasetten beklentisi nedir? Para ile ilişkisi nasıldır? Dış bağlantıları var mıdır? Üzerinde hangi odakların etkisi vardır?”

Bu ve benzeri sorulara teksif-i nazar edin, resim berraklaşacaktır.

Boşuna Sherlock Holmes’çuluk oynayıp da gizli ilişkileri deşifre etme peşinde koşmanın âlemi yoktur.

Siyasal objeyi tanıma, size olasılıkları sunacaktır. 

<p>İstanbul Kartal'da 3 gün önce  ailesinin polise kayıp başvurusunda bulunduğu 16 yaşındaki Arda Yu

Kayıp genç ormanda ölü bulundu

Şeytan Kalesi, yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı oldu

İstanbul'da sağanağın etkisiyle trafik yoğunluğu arttı

Bodrum'un suyunu karşılayan Mumcular Barajı yüzde 10'luk seviyenin altına düştü