• $7,4627
  • €9,024
  • 437.81
  • 1524.49
06 Şubat 2011 Pazar

Vitaminin azı yarar çoğu zarar!

Simge Çıtak
Simge Çıtak
YAZARIN SAYFASI

Son yıllarda pek çok insanın fazla miktarda vitamin desteği kullandığını görüyor, duyuyorum. Danışanlarımın genelde bana soruları da bu yönde oluyor. '5 senedir düzenli olarak şu, şu vitaminleri kullanıyorum. Sence kullanmaya devam etmeli miyim? Yoksa bunlara başka hangi vitaminleri eklemeliyim?'
'Size bu vitaminleri kim önerdi? Nasıl bir sorun yaşıyordunuz ki verdiler? Ayrıca bu konuyla ilgili hangi testi, ne zaman yaptırdınız ve sizin vitamin kullanımınızı kim takip ediyor?' diye soruyorum ben de.
Öncelikle diyetisyen, bir kişinin vitamin alıp almaması gerektiğine karar veremez. Doktorların beslenme programı veremeyeceği gibi, bizler de kişileri vitamin takviyesine yönlendiremeyiz. Vitamin takviyesine gerek olup olmadığı konusunda uzman bir hekimin, gerekli tetkikleri yaptırdıktan sonra karar vermesi uygundur. Uygun bulunan vitaminlerin dozlarına ve ne kadar süre kullanılması gerektiğine yine hekim karar vermelidir.
Anne ve babam eczacı olduğu için doğduğumdan beri ilaçların içinde büyüdüm. Çocukluğumdan beri gerekli olmadıkça bana ilaç veya vitamin vermemeye, kendileri de kullanmamaya özen gösterdiler. Başım ağrıdığında biraz sabretmem gerektiğini ve aç olabileceğimi söylerler, leblebi gibi ilaç kullanılmayacağını anlatırlardı. Çocukken gittiğim evlerde bizim evden daha çok ilaç olduğunu görür şaşırırdım! Düzenli olarak hiçbir tetkik yaptırmadan 'mega' veya 'ultra' başlıklı vitamin ilaçlarını almamam gerektiğini, doğal veya bitkisel denen ürünleri gelişigüzel kullanılmaması gerektiğini söylerler.

DOĞRU DOZDA KULLANILMALI
Tüm ilaçlar dahil, her şeyin hammaddesi bitkidir. Doğru dozda kullanılmadığında her şey zehre dönüşür. Doğru dozuna da kafamıza göre biz karar veremeyiz. Ayrıca düzenli ve dengeli besleniyorsanız, dışarıdan vitamin takviyelerine ihtiyacınız kalmaz.
Bu kadar vitamin, vitamin dedik; peki, vitaminler vücutta ne işe yarar? Vitaminlerin, vücudumuzdaki birçok metabolik olayın gerçekleşmesinde önemli görevleri bulunur. Vücudumuz, vitaminleri kendisi yapamadığı için dışarıdan gıdalarla almak zorundayız. 
Yediğimiz besinler içinde besin türüne göre değişen çok farklı vitaminler ve bunların her birinin vücutta çok farklı görevleri vardır. Vitaminlerin bir bölümü, besinlerle aldığımız karbonhidrat, yağ ve proteinden enerji elde edilmesine ve hücrelerin oluşmasıyla ilgili biyokimyasal olayların düzenlenmesine yardımcı olurlar. Bu nedenle yaşam için çok gereklidirler.
Vitaminler, yağda çözünen ve suda çözünen olmak üzere ikiye ayrılır. A, D, E ve K vitaminleri yağda çözünürler. Bu vitaminlerin vücutta kullanılması için bağırsaklarda safra kesesinden gelen safraya ihtiyaç vardır. Bu vitaminler vücutta depolandıkları için her gün düzenli alınmaları şart değildir. Ama suda eriyen vitaminler depolanmadıkları için her gün besinlerle dışarıdan alınmalıdır.

Hangi durumlarda vitamin eksikliği görülür?
- 65 yaş üzeri kişilerde B6, B12, D vitamini ve folik asit ihtiyacı artar.
- Menopoz dönemi kadınlarda kalsiyum ve D vitamini ihtiyacı artar.
- Yeterince yemek yiyemeyenlerin, çok düşük kalorili (günlük 1000 kalorinin altında beslenenler) diyet uygulayan kişiler gerekli olan vitaminleri besinlerle yeterince alamazlar.
- Sigara içenlerin, C vitamini, B6 vitamini ve folik asit vitaminine ihtiyaçları artar.
- Aşırı alkol alıyorsanız tiamin (B1) vitamini, folik asit, A vitamini, D vitamini ve B12 vitaminine ihtiyacınız artar.
- Gebe olanların kalsiyum, folik asit, biotin ve demir gereksinmesi artar.
- Bağırsak hastalıkları nedeniyle bağırsaklarda emilim bozukluğu varsa vitamin ihtiyacınız artar.

En sık sorulan sorular
- Vitaminler iştahta artışa neden olur mu?
Vitaminler vücudumuzda eksikse (özellikle A vitamini, B1 ve C vitamini) iştahta azalma meydana gelir. Vitamin alınınca iştah artışı olur. Vücutta yeterli vitamin varsa iştah artışı olmaz. Vitamin ilaçlarının kalorisi olmadığı için kilo yapmaz.
- Besinler beklediğinde vitamin kaybına uğrar mı?
Besinler pişirme, saklama ve ısıtma sırasında vitamin kaybına uğrayabilirler. Besinler içindeki yağda çözünen vitaminler, ısı, hava ve ışıktan pek etkilenmezler. Tiamin (B1 vitamini), folik asit, pantotenik asit (B5 vitamini) ve askorbik asit (C vitamini) gibi suda çözünen vitaminler ise, besin maddelerinin kaynatma ve kızartılmaları sırasında kısmen parçalanırlar. Yemek suyunun atılması da, besinler içindeki suda çözünen bir kısım vitaminin yitirilmesine neden olur. C vitamini tüm vitaminler içinde en hassas olan vitamindir. Örneğin portakal suyunu sıkıp dolapta beklettiğinizde C vitamini azalır. Bunun dışında sütte bol miktarda bulunan riboflavin, sütün cam şişede güneş ışığına maruz kalımıyla bozulmaktadır. 
- Taze sebze ve meyvelerin vitamin içerikleri değişken midir?
Evet; hem de çok. İklim ve toprak, ürünün olgun olup olmayışı, ürünü toplama yöntemleri, taşınması ve depolanması gibi pek çok etken, vitamin ve mineral içeriğini etkiler.

<p>Okurlarından gelen 'Kullanmış olduğunuz dil, çoğu kez 'ağdalı ve anlaşılması güç' noktasında gele

'Türkçenin inceliklerini kullanmazsak yok olup gidecek'

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Binbir derde deva mucize besin siyah turpun faydaları

Ölümsüzlük mantarı olarak biliniyor! Türkiye'de üretilmeye başlandı