Merkez ve çevre göndermesi AKP tarafından çok kullanılan bir kalıptır.
Ünlü düşünür Immanuel Wallerstein bu kalıba bambaşka bir açıyla yaklaşır. O, küreselleşmeyi eleştiren duruşuyla dünyamızı anlamaya soyunur.

Ona göre, ''merkez'' yüksek düzeyde teknolojik ilerlemeye sahip ve ileri düzeyde ürünler üretirken; ''Çevre'nin rolü, merkezin temsilcilerine ham madde, tarımsal ürün ve ucuz işgücü sağlamaktır'' şeklinde formalize eder.

Üstada göre, merkez ve çevre arasındaki değişim eşit olmayan şartlarda gerçekleşir: (...) Çevre ürünlerini ucuz fiyatlardan satmak zorundadır fakat buna karşılık merkezin ürünlerini daha pahalı almak zorundadır. Ayrıca, yarı çevre adı ile adlandırılan merkeze göre çevre, çevreye göre merkez eğilimi gösteren bir bölge vardır. 20. yüzyılın sonlarında bu bölge Doğu Avrupa, Çin, Brezilya gibi alanları kapsayacaktır. Bazı durumlarda, çevre ve merkez bölgeler aynı coğrafi alanda çok yakın işbirliği içinde olabilir.(...)

'Üçüncü Dünya' teorilerini reddeden ünlü düşünür, birbirine bağlı tek bir dünya olduğunu savunur.

Aynı düşünür bundan bir süre önce, daha Türkiye gündemine düşmeden çok önce, ''Demokratik Özerklik'' konusunda da aslında çok önemli bir çıkış yapmıştı:
'Kürt özerkliğinin Türkiye içinde bir realite haline gelmesi durumunda, Türkiye'nin şimdiye kadar ki haliyle üniter devlet olmayı sürdüremeyeceği aşikardır. Ancak üniter devletler, her yerde yararlılığını yitirmiş bir jakoben modele dayanıyorlar. Fransa bile artık bildiğimiz anlamda bir üniter devlet değil. Aynısı Belçika, İspanya, İtalya ve İngiltere için de geçerlidir.' demişti.

Wallerstein, aynı meselede, bir başka önemli açıyı da göstermeyi ihmal etmemişti:
'Kendi başına özerk topluluklar sosyal değişimin aracı olmaz. Kendi kararlarını alırlar. Ama bu kararların toplumsal hiyerarşiyi aşmaya tasarlanmış olması gibi bir zorunluluk yok. Özerk toplulukların toplumsal değişimin aracı olabilmesi için, bir adım daha ileriye gidip aktif bir şekilde ve çok yönlü yollardan toplumsal hiyerarşiyi aşmaya çalışmaları gerekir.''

Ortam, tam da beklediğim gibi, avam bir tartışmaya çekilerek boğulmak istenirken... Kulağa önce akademik gelen bu görüşün de hatırlanması gerektiğini hatırlatmak istedim.