İnsanları anlamak, onların kişiliklerini sınıflandırmadan kendilerine özgü olmalarını bilmekle mümkündür. Doğuştan getirdikleri biyolojik özellikler ve çevreden aldıkları sosyal etmenlerin ahenkli bütünlüğü ile rengarenk bir tablo görüntüsü oluşturur. Oluşum süreci oldukça uzundur. Bazı kişilikleri anlamakta zorlanır hatta çoğu kez ne yapacağımızı bilemeyiz. Zorlandığımız kişiler zor kişiliklerdir.

Değiştirmeye çabaladığımız, günün sonunda sonuçlarından etkilendiğimiz onca anılar biriktiririz. Bir başkasını kabul etmeyip değiştirme yanılgısına kapıldığımızda ise zor kişiliklerin başlattığı zor zamanlar kabusa dönüşür. Değişim kişinin kendi farkındalığı ile mümkündür. Gösterilen çaba sonrasında elde bir şeylerin olmaması ile hüsrana uğramak kaçınılmazdır. Seçimlerimiz tesadüf değil, iyileştirmeye çalışılan küçüklük anılarımızın tekrarıdır. Bir yandan güvende hissettiren ve bir yandan da rahatsız eden fanusun içinden çıkmak ise sadece bir umuttur. Hepimizin içinde bir çocuk yaşar ve biz yetişkinler iletişime geçtiğimizde içimizdeki çocuğun ihtiyaçlarından, beklentilerinden, çocukça isteklerinden söz ederiz; fark etmeden. Güvenli bir çevrede yetişecek kadar şanslı olsak bile, çocukluktan kalma gözle görülür yara izleri taşıyor olabiliriz çünkü bizler doğduğumuz ilk andan itibaren karmaşık ve sonu gelmez gereksinim döngümüzle başkalarına bağımlı yaşayan varlıklarız. Herkesin bir çocukluk yarası olduğunu bilmek bize insanları anlamak konusunda oldukça yardımcı bir düşüncedir. Tepkilerimizi değiştirmemiz ise zor kişilikleri anlamak ile mümkündür. Her zor kişiliğin zor bir çocukluk yarası, hayatı yorumlama şekli diğerlerinden farklıdır.

Bazen kaygılı, bazen saplantılı, bazense bağımlı davranışlar sergilerken henüz kendimiz ile ilgili çoğu şeye anlam veremez, kişisel tarihimizin tutarsızlığında boğuluruz. Davranışları anlamlandırmaya çalışırken tüketilen enerjinin ilişkileri yok etmeye doğru yönelimi, var olan durumu tehlikeye sokar. İdare edilebilecek birçok kişilik özelliklerini bilmek, ilişkileri kurtarmaya ya da bizi tüketmemeye yardımcı olur. Uyuyamamaya sebebiyet veren düşüncelere sahip olmak ve neredeyse her şey için endişelenmek hem bizi hem çevremizi oldukça yorar. Her an bir şey olacakmış gibi yaşamak güvende hissettirmediği gibi aşırı kontrol davranışları oluşmasını sağlar. Başkaları da bu şekilde mi davranıyor algısını benimsemek süreci fark ettirip değişimi olası kılar. Mükemmeliyetçi ve saplantılı bir yapı ise kişiye hata yapmaktan korktuğu onca şüpheli davranış sergiletir. Ayrıcalıklı ilgi beklemek ve herkesten üstün olduğumuzu düşünmek ise savaştığımız egomuza yenik düşer. Bu özelliklere sahip bir başkasına tahammül aşırı fedakarlık içerir. Böyle olası bir durumdan empati ile çıkmaya çalışmak zekice bir yaklaşım olur. Yalnız kalamamanın sorun olması kadar aşırı yalnız kalma isteği ise bir başka sorundur. Çizilen ilgisiz ve tasasız bir görüntü var olan gerçekliği sakladığından, samimi dostların azlığının önüne geçilemez. Yanlış anlaşılmamak için ilişki kurmamayı tercih etmek zor kişiliğimizle yaşayanlar için hiç de kolay değildir. İhtiyacımıza anlayış göstermek durumu kurtarırken ona boyun eğmek ise süreci zorlaştırır. Başkalarının isteğine aşırı ilgi kendi değerlerimiz hakkında bizi yanıltabilir. Onlar olmadan adım atamaz terk edilmemek için katlanılmayacak şeylere boyun eğeriz ve ardından başarısızlık ve muhtaçlık hissine kapılırız. Bireysel aktivitelerin arttırılması ile özgüvenin tazelenmesi onarılan çocukluğun ilk basamaklarındandır. Değişim ve onarım zahmetli bir süreçtir. Sorunun bilincine varıp değişime yöneldikten sonra ilişkilerin kurtarılması an meselesidir.