• $12,4902
  • €14,1202
  • 713.051
  • 1776.41
19 Eylül 2020 Cumartesi

Çocuğun öğrenmesinde ödül mü ceza mı daha faydalı olur?

Çocukların öğrenmesinde ödül-ceza yöntemi hemen hemen her anne babanın uyguladığı yöntemler arasında yer alıyor. Zor çocuk diye bir şey var gerçekten. İstediğiniz kadar eğitimli olun, istediğiniz kadar doğru davranışlar sergilemeye çalışın bazı çocuklar zor çocuklardır ve sizi oldukça yorar. Bu çocuklar anne ve babalarını çileden çıkaracak davranışlar sergilediklerinden, anne baba her seferinde ‘Her yolu denedim, olmuyor!’ der ve süreci nasıl kontrol altında tutacağını bilemez hâle gelir. Böyle bir durumda lütfen profesyonel bir yardım alalım, olası gözden kaçan bir durum var mı yok mu diye teğet almakta fayda var. Peki, ödül nedir ceza nedir?

ÇOCUĞA HAYIR DEMEK YANLIŞ MI?

Ödül ve ceza sisteminde artık ceza yerine bedel ödetme kullanılıyor. Çünkü çocuk bir davranışı neden yapmaması gerektiğini anlayabilmesi için o davranışın bedelini ödemesi gerekiyor. Her ebeveyn ilk önce disiplinli olmalı. Disiplin denince akla askeriye gibi bir eğitim sistemi geliyor olabilir. Ama disiplin demek bağırmak, zorlamak ve ‘benim dediğim olacak’ demek değildir. Disiplin; net olmaktır, anne ve babanın tek sesle çocuğa ‘evet’ ya da ‘hayır’ demesidir. Her çocuğun hayatı öğrenirken disipline ihtiyacı vardır. Disiplin bir nevi çocuk için yol haritasıdır.

Yapılması ve yapılmaması gereken davranışı öğretmek için ödül ve bedel ödetme kullanılmaktadır. Peki, nasıl?

Ödül; bir çocuğun yapmasını istediğiniz davranışı ardından onaylanmasıdır. Çünkü o davranışının pekişmesi için çocuğun bu anlamda ödüllendirilmesi gerekir. Onay sözcüklerinden ya da sevgi gösterme davranışlarından oluşan ödüller asla maddi değer içermemelidir. Çünkü maddiyat içeren ödüller zamanla değerini yitirip, uzun vadede yerine getirilemeyecek kadar pahalı eşyalara dönüşebilmektedir. Bu durum çocukları doyumsuzluğa iter. Bundan dolayı ödüller onaylandığını hissettiren aktiviteler, bir yıldız çıkartması ya da ‘aferin sana’, ‘bravo’… gibi kelimeler şeklinde olabilir.

Hediye ile ödül birbirine karıştırılmamalıdır. Hediye maddiyat içerebilir ama ödül gibi sunulmamalıdır. İkisi aileler tarafından çok karıştırılıyor olup, olması gerekenin; ‘her aile çocuğuna istediği hediyeyi alabilir ama istediği ödülü vermemelidir.’ olduğu bilinmelidir. Olumlu davranışları bu şekilde takdir etmezsek bir süre sonra bu davranışlar kaybolabilir.

Bedel ödetme ise; bir davranışı yapmaması gerektiğinin anlaşılması için o davranış ile ilişkili bedelleri içermektedir. Örneğin; haftalığını erken bitiren çocuk annesinden para istediğinde, annesinin bir sonraki haftalığından kısacağını bilmesidir. Buradaki bedel alakalı bir bedeldir. Biz yetişkinler elektrik faturasını ödemezsek bunun bedeli olarak elektriğimiz kesilir. Bir sonraki faturayı geciktirmeden ödememiz gerektiğini biliriz. Kimsenin elektrik faturasını yatırmadı diye suyunu kesmezler. Yani bedel alakalı bir bedel olmalıdır. Örneğin; çocuk ödevini yapmadı diye onu sizinle geçireceği hafta sonundan mahrum bırakmak alakasız bir bedele örnektir. Tüm bedel ödetme davranışları sizinle geçirecekleri ‘kaliteli zaman’ dışında kalmalıdır. Unutulmamalıdır ki; bir çocuğun en temel ihtiyacı ‘sevgi’dir.

ÖDÜL NASIL BELİRLENMELİ?

Çocuk böylece bir davranışı yapmaması ya da yapması gerektiğini öğrenmiş olup, hem kazancına hem de kaybına sahip çıkacaktır. Ödül ve bedel çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmalıdır. Asla çocuklarınızı tehdit etmeyin ve korkutmayın. Korku ile öğrenilen her bilgi korkmadığı anlarda yaşamaya mahkûmdur.

Sorumluluk sahibi olan bireyler küçük yaşlarda ebeveynleri tarafından doğru bir şekilde yönetilmiştir. Bir çocuğun güzelce ‘kısa ve net’ şekilde bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bir davranışı sadece ödül alacak diye yapan bir çocuk hiç bir şey öğrenmemiş demektir. Bir çocuk neyi, neden yanlış yaptığını ve neyin bedelini ödediğini bilmelidir.

Anne babalar süreci iyi bir gözlemci olarak müdahale etmeden sabır ile beklemelidir. Her çocuk aynı zaman diliminde öğrenemez, bu yüzden kardeşleri ile kıyaslanmamalıdır. Kısa vadede sizi yoran bu gözlemcilik uzun vadede rahata kavuşturur. 

<p class='MsoNormal'>Aykut  Enişte 2 filmiyle beyaz perdeye dönmeye hazırlanan Melis Babadağ, iki  s

Gişeci'de Aykut Enişte 2 sohbetleri... Bölüm 2: Melis Babadağ

Fenerbahçe'ye İzmir'de coşku seli

Galatasaray'a Malatya'da coşku seli

Hibe desteğiyle mantar tesisi kurdu! Şimdi siparişlere yetişemiyor