Deprem bölgesi için Kısa Çalışma Ödeneği devreye alındı. Bu haktan son 4 aydır iş sözleşmesi olan ve son 3 yıl içerisinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi bulunan yararlanacak. Kısa Çalışma Ödeneği hangi işyerlerini kapsıyor? Ne kadar ödeme yapılacak? Depremzede işçiye sağlanan başka haklar var mı? İşte ayrıntılar...

Kahramanmaraş merkezli iki deprem sonrasında deprem bölgesindeki çalışma hayatının devamının sağlanması adına bu hafta bölgesel kriz gerekçesiyle 'kısa çalışma' uygulaması, 'fesih yasağı' (işten çıkarma) ve nakdi ücret desteği hayata geçirildi. Bu kapsamda deprem bölgesindeki işverenler, işyerlerinin durumuna göre kısa çalışma başvurusu yapabilecek. Bu işyerlerindeki işçilere de Kısa Çalışma Ödeneği ya da nakdi ücret desteği sağlanacak. Kısa Çalışma Ödeneği için çalışan işçilerde, son 4 aydır iş sözleşmesinin olması ve son 3 yıl içerisinde en az 600 gün işsizlik sigortası priminin bulunmasına bakılacak.

İKİ TÜR İŞYERİ

Deprem bölgesindeki işverenler için bölgesel kriz gerekçesiyle kısa çalışma başvuruları 6 Şubat tarihinden başlamak üzere yapılabilecek. Kısa çalışmaya hemen geçebilecek iki tip işyeri söz konusu;

1. OHAL ilan edilen bölgeden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenecek il ve ilçelerdeki işyerleri.

2. Deprem sebebiyle yıkık, acil yıkılacak, ağır veya orta hasarlı işyerleri.

Bu iki kategorideki işyerleri için İşkur tarafından yapılacak uygunluk tespiti beklenmeksizin kısa çalışmaya geçilebilecek.

Bakanlık henüz OHAL bölgesinden bölgesel kriz nedeniyle başvurulabilecek il ve ilçeleri belirlemedi. Önümüzdeki hafta bu il ve ilçeler belirlenecektir. Kapsayıcı bir belirleme olacak ve depremden etkilenen tüm bölgeler kapsamda yer alacaktır. Diğer yandan OHAL bölgesinde bulunmayan ancak deprem nedeniyle yıkılmış ya da acil yıkılacak, ağır veya orta hasarlı işyerlerinin işverenleri de kısa çalışma başvurusu yapılabilecek.

KİMLERE ÖDENECEK?

Kısa çalışma başvurusu yapılan işyerlerinde çalışan işçilerden, son 4 aydır iş sözleşmesi bulunup son 3 yıl içerisinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi olanlara Kısa Çalışma Ödeneği ödenecek. Bu iki şartın birlikte sağlanması gerekiyor. Bu kapsamda 4 aydır iş sözleşmesi devam eden ve 20 aydır işsizlik sigortasına prim ödemiş kişilere Kısa Çalışma Ödeneği olacak. Kısa çalışmanın süresi en fazla 3 ay olabiliyor. Diğer yandan kısa çalışma süresi OHAL süresi ile sınırlandırıldığından OHAL uzatılırsa kısa çalışmanın da uzaması söz konusu olacak.

NE KADAR VERİLECEK?

Kısa Çalışma Ödeneği, işçinin son 12 aydaki ortalama günlük brüt kazancının yüzde 60'ı. Dolayısıyla bir kişiye ödenecek Kısa Çalışma Ödeneği'nin miktarı son 12 aydaki kazancına göre değişiyor. Ancak Kısa Çalışma Ödeneği'nin miktarı asgari ücretin brüt tutarının yüzde 150'sini geçemiyor. Son 12 aydır asgari ücretle çalışmış bir işçiye günlük 122,16 TL, işyerinde faaliyet tamamen durmuşsa 30 gün üzerinden net 3.664,67 TL Kısa Çalışma Ödeneği verilecek.

BEDAVA SAĞLIK İMKANI

Kısa Çalışma Ödeneği veya nakdi ücret desteği alan kişiler için İşkur tarafından Genel Sağlık Sigortası (GSS) primi yatırılacak. Bu çerçevede hem işçinin kendisi hem de bakmakla yükümlü olduğu kişiler sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek.

İŞÇİNİN İSTİFA HAKKI VAR

22 Şubat Çarşamba gününden itibaren depremden etkilenen ve olağanüstü hal (OHAL) ilan edilen 11 ilde OHAL süresince fesih yasağı hayata geçirildi. 11 ildeki işverenler işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı, belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin bitimi ve işyerinin kapanması dışında bir nedenle işçi çıkartamayacak. Fesih yasağının amacı bölgede deprem sonrası işe devam edemeyen işçilerin işsiz kalmasının engellenmesi. Hukuken işçinin deprem nedeniyle işe gidememesi durumunda bir haftadan sonra işverenin iş sözleşmesini feshetme hakkı bulunuyordu. Fesih yasağının hayata geçtiği tarihten itibaren OHAL'in bitimine kadar işverenler bu neden de dahil olmak üzere istisnalar haricinde işçi çıkartamayacak. Diğer yandan işçinin istifa hakkı bulunuyor ve fesih yasağı işçinin istifasını kapsamıyor.

2 KOŞULDA NAKDİ DESTEK

Bölgesel kriz nedeniyle kısa çalışmaya gidilen işyerlerinde çalışan ancak son 4 aydır iş sözleşmesi bulunmadığı ya da son 3 yıl içerisinde en az 600 gün primi olmadığı için Kısa Çalışma Ödeneği alamayacak olan işçiler ile 6 Şubat 2023 ila 22 Şubat 2023 tarihleri arasında işyerinin kapanması ya da kapatılması nedeniyle iş sözleşmesi feshedilip işsizlik ödeneğine hak kazanamayanlara günlük 133,4 TL yani aylık 4 bin TL tutarında nakdi ücret desteği sağlanacak. Bu destekten yararlanılabilmesi için emekli olmamak gerekiyor. Diğer yandan her iki nitelikteki işçiye bir önceki işsizliğinden kalan hak sahipliği varsa, bu süreler için işsizlik ödeneği ödendikten sonra nakdi ücret desteği sağlanacak. Nakdi ücret desteğinin süresi de OHAL süresi ile sınırlandırılmış durumda. OHAL'in uzaması halinde nakdi ücret desteği uygulaması da devam edecek.