SOSYAL YARDIM YAZI DİZİSİ - 1

Ülkemizde sosyal yardımların kapsamı önemli ölçüde genişledi. Ancak pek çok kişi hakkı olan sosyal yardımların ne yazık ki farkında değil.

Sosyal yardımların hak temelli ve objektif kriterlere bağlı olarak verilmesi hem devlet bütçesinin etkin kullanılması, hem de yardımları alan kişilerin geleceği açısından çok önemlidir. Aile Bakanlığı’nın verilerine göre 2018 yılında toplam 43 milyar TL sosyal yardım yapılmış durumda. Bu yardımlardan 3 milyon 494 bin hane yararlanmış. Sosyal yardımların dağılımına baktığımızda ise düzenli ve sürekli yardım olarak iki tip sosyal yardımın bulunduğunu görüyoruz. Bir de geçici sosyal yardımlar var. Bu yardımlar ise gıda, yakacak, barınma, eğitim, sağlık, engelli ihtiyaç, özel amaçlı yardımlar, giyim ve diğer aile yardımları ve tek seferlik yardımlar olarak sıralanıyor. Bu tip yardımlar geçici nitelikte ve bir kez yapıldıktan sonra tekrar etmiyorlar. Ülkemizde sosyal yardımların kapsamı önemli ölçüde genişledi. Sosyal yardımlardan pek çok sosyal kesim faydalanabiliyor. Ancak sosyal yardımlarla ilgili mevzuatın dağınık olması nedeniyle pek çok kişi yardım alabilecek durumdayken yardımlardan faydalanamıyor. Yazı dizimiz boyunca ülkemizde uygulanmakta olan sosyal yardımlardan nasıl ve hangi koşullar çerçevesinde yararlanabildiğini açıklamaya çalışacağız.

EŞİ VEFAT EDEN KADINA 550 İŞ BULANA 788 LİRA YARDIM

Eşi vefat etmiş kadınlara bağlanan aylık kamuoyunca yeteri kadar bilinmiyor. Gerekli şartları sağlamaları halinde eşi vefat eden kadınlara iki ayda bir 550 TL ödeme yapılıyor.

65 Yaş aylığı uzunca bir süredir uygulandığı için kamuoyunca biliniyor. Fakat eşi vefat etmiş kadınlara bağlanan aylık kamuoyunca yeteri kadar bilinmiyor. Sosyal güvenlik sistemimizde belirli prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi koşullarını sağlayan kişilerin ölümü halinde geride kalanlara ölüm aylığı bağlanabiliyor. Fakat ölen kişinin prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi koşullarını sağlamaması halinde geride kalanlara aylık bağlanamıyor. Bu durumda ölen kişinin geride kalan eşi, ailesine bakmak zorunda kalıyor fakat vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığı alamamış oluyor. Çoğu kez uzunca bir süredir işgücü piyasasından uzak kalmış kadınların da bu yükün altından kalkamadığı ve bir iş bularak geride kalan çocuklar için yeterli koşulları sağlayamadığı görülüyor.

RENCİDE EDİLMİYORLAR

Eşi vefat etmiş kadınlara gerekli şartları sağlamaları halinde 2 ayda bir 550 TL ödeme yapılıyor. Ödemeler hak sahibi kadınlara PTT vasıtasıyla yapılıyor ve kadınlar ellerindeki sosyal yardım kartlarıyla hiçbir kesinti olmaksızın yardımı PTT şubelerinden alabiliyorlar. Dolayısıyla yardımın yardım alanı rencide etmeyecek şekilde hak sahibi kişiye ulaştırılması sağlanmış oluyor. Eşi vefat etmiş kadınlara yardım kapsamında 2018 yılında 283 bin 319 kadına toplam 837,9 milyon TL yardım yapılmış. Yardımın bilinilirliği arttıkça daha fazla eşi vefat etmiş kadının bu yardımdan yararlanması söz konusu olacaktır.

ÖNCE EŞ BEKARSA ANNE

Yardımdan askere giden kişi evliyse eşi, bekâr ise ebeveynleri yararlanabiliyor. Anne ve baba ayrılmışsa asker kiminle yaşıyorsa yardımı o kişi alıyor.

MUHTAÇ ASKER AİLELERİ YARDIM ALABİLİR

Düzenli sosyal yardımlardan bir tanesi de, çocuğu veya eşi askere giden ailelere yapılıyor. Eşi veya çocuğu askere gittiği için yoksulluk riskiyle karşı karşıya kalan ailelere düzenli sosyal yardım yapılıyor. Bunun için öncelikle, asker ailesinin sosyal güvencesinin olmaması, evde bakım maaşı alınmıyor olması, dul eşe verilen sosyal yardımın alınmıyor olması ve yine Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyeti tarafından muhtaçlık kriteri kapsamında aileye yardım yapılması kararının alınması gerekiyor. Gerekli koşulları sağlayan asker ailelerine de aynı şekilde 2 ayda bir 550 TL sosyal yardım yapılıyor.

İSTİHDAM YARDIMI NEDİR?

İstihdam yardımları temelde üç şekilde uygulanıyor. İlk olarak sosyal yardım alan bir kişinin iş görüşmesine gitmesi halinde, işe başvuru/kabul aşamasında gereken sağlık raporu, fotoğraf vb. giderleri için bir yıl içinde azami 3 kere olmak üzere 40 TL ila 100 TL arası yardım alması söz konusu. Diğer yandan sosyal yardım alan kişinin işe yerleşmesi durumunda, aynı yıl içinde bir defaya mahsus olmak üzere, aylık asgari ücretin brüt tutarının 1/3’ü kadar nakdi yardım alması da söz konusu. 2016 yılı itibarıyla sosyal yardım alan bir kişi işe girerse 788,8 TL işe başlama yardımı alıyor. Dolayısıyla kişi işe başlama yardımı almış oluyor. Diğer yandan sosyal yardım alan kişinin işine düzenli olarak devam etmesi durumunda kömür, eğitim ve gıda yardımı talebi öncelikli olarak değerlendirilmesi de söz konusu oluyor. Sosyal yardım alıp işe giren bir kişi yardımlarda iş aramayan veya bulduğu işi kabul etmeyen kişilere göre öncelikli oluyor.

EĞİTİM DESTEĞİ KESİLMİYOR

Sosyal yardım alanların istihdama yönlenmemesindeki en önemli neden, işe girince sosyal yardımların kesilecek olması. Bu nedenle kişiler düşük ücretli işlerde çalışmak istemiyor. Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımlarından faydalanmakta olan kişilerin işe yerleşmesi durumunda 1 yıl boyunca yardımları kesilmemektedir.

EVLENENİN ÖDENEĞİ KESİLİYOR

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’nun 2011 tarihli kararıyla uygulamaya konulan eşi vefat etmiş kadınlara yönelik sosyal yardım, 2012 yılının Şubat ayından bu yana uygulanıyor. Yardımdan yararlanmak için, eşi vefat eden kadının hiçbir sosyal güvencesinin olmaması gerekiyor. Yani ölen eşinden veya babasından ölüm aylığı almıyor olması, emekli olmaması, sürekli iş göremezlik geliri almıyor olması ve çalışmaması şart. Aksi takdirde geride kalan eşe sosyal yardım verilmiyor. Bunun yanında eşi vefat eden kadın tekrar evlenirse de sosyal yardım bağlanmıyor, bağlanmışsa kesiliyor.

MUHTAÇLIK DURUMU SÜREKLİ DENETLENİYOR

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyeti tarafından muhtaç olduğu tespit edilen kadınların hem muhtaçlık durumunun devamı, hem de medeni halleri Bütünleşik Sosyal Yardım Hizmetleri Bilgi Sistemi vasıtasıyla kontrol ediliyor. Muhtaçlık kriterinin ortadan kalkması halinde de sosyal yardım kesiliyor. Sistem on-line olarak işlediği için bu iki konudaki değişiklik düzenli aralıklarla kontrol edilebiliyor.

BAŞVURULAR NEREYE YAPILACAK?

Her iki sosyal yardımdan da yararlanmak için başvuruların bulunulan il veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına yapılması gerekiyor. Gerekli belgeler ile birlikte yapılan başvurular vakfın Mütevelli Heyeti tarafından karara bağlanıyor.

YARIN

• Çocuğu olana devletten 600 TL yardım var

• Kimler doğum yardımından faydalanabilir?

• Mavi kartlılar doğum yardımı alabilir mi?