Milyonlarca emekli adayı bugünlerde emekli dilekçesini yıl sonunda mı yoksa yeni yılın ilk ayında mı vermesinin daha avantajlı olacağını sorguluyor. Hem maaş hem de tazminatı etkileyen bu önemli konuda karar vermeden önce nelere dikkat etmelisiniz? Emekli aylığı nasıl hesaplanıyor? İşte bilmeniz gereken tüm ayrıntılar...

YILSONU yaklaşınca çalışma hayatında gündem; asgari ücret ve ne zaman emekli aylığı bağlatmanın avantajlı olacağı olur. Bu yıl asgari ücrette süreç hızlı başladı, ikinci toplantı yapıldı. Üçüncü toplantının da 20 Aralık'ta olacağı açıklandı. Emekli aylığını ne zaman bağlatmanın avantajlı olacağı konusunda ise kasım ayı enflasyonunun açıklanması sonrası tablo netleşmeye başladı.

ÜÇ KRİTER VAR

Bir çalışanın emekli olabilmesi için yaş, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarını birlikte sağlaması gerekir. Diğer yandan emekli aylığının hesaplanmasında temel alınan kriterlere göre emeklilik dilekçesinin verildiği tarih önem kazanır. Yılsonunda veya yılbaşında emeklilik dilekçesi verilmesi bağlanacak aylık miktarını değiştirir.

SSK VE MEMUR FARKI

SSK'lılar yaş, sigortalılık süresi ve prim günü şartları sağladıklarında işyerlerinden istifa ederler, çıkışları yapılır ve SGK'ya emeklilik dilekçesini verir. Yani SSK'lılar doğrudan SGK'ya başvurur. Memurların emeklilik başvurusu görev yaptıkları kamu kurumu tarafından yapılır, aylık SGK tarafından bağlanır.

MAAŞ HESABI

Emekli aylığı en basit anlatımla güncellenmiş ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpımı ile hesaplanır. Güncelleme katsayısı her yılın aralık ayı enflasyon (Tüketici Fiyat Endeksi-TÜFE) değişim oranının yüzde 100'ü ile sabit fiyatlarla milli gelir (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla-GSYH) gelişme hızının yüzde 30'unun toplamına 1 tam sayısının ilave edilmesi sonucunda bulunan değerdir. Dolayısıyla TÜFE ve büyüme hızı emekli aylıklarının miktarını etkiler. Bu nedenle de aynı prim gün sayısına göre aralık ayında bağlanan aylık ile ocak ayında bağlanacak olan emekli aylıkları arasında fark oluşur.

AYLIK BAĞLAMA ORANI

Kişinin SGK'ya bildirildiği ücretinin, o dönemki aylık bağlama oranı ile çarpımı sonucu bulunan tutar kişinin emekli aylığını ortaya çıkartır. Aylık bağlama oranı 1999 ve 2008 sonrasında düştüğü için 1999 öncesi çalışmaların daha fazla olması emekli aylığını yükseltmektedir.

ZAMMIN KATKISI

Emekli aylığı rakamı ocak–haziran döneminde emeklilik başvurusu yapılmış ise ocak ayında emekli aylıklarına yapılan zam oranı kadar artırılarak bağlanır. Yani mart ayında emekli olan kişiye o yılın ocak ayında emekli aylıklarına yapılan zam yansıtılır. Eğer kişi ağustos ayında emeklilik başvurusu yaparsa bu durumda hem ocak hem temmuz ayındaki zamlar emekli aylığına yansıtılır.

GÜNCELLEME KAT SAYISI

Emekli aylığı hesaplanırken dikkate alınan ortalama aylık kazancın, emeklilik dilekçesi verilen tarihteki güncelleme katsayısı ile güncellenerek dilekçe verilen tarihe getirilmesi gerekiyor. Bu sayede yıllar önce ödenen primlerin dilekçe verilen tarihteki değeri hesaplanıyor. Güncelleme katsayısı ise her yılın aralık ayının TÜFE değişim oranı ile büyüme hızının Ocak 2000–Ekim 2008 için yüzde 100'ünün, Ekim 2008 sonrası ise yüzde 30'unun toplamı ile hesaplanıyor. Bu sayede ülkedeki büyüme hızının yüzde 30'u ile TÜFE değişim oranı emekli aylıklarının hesabında güncelleme katsayısı olarak hesabı değiştiriyor.

YILBAŞI DÖNEMİ

31 Aralık 2022 tarihine kadar emeklilik dilekçesi veren kişilerin emekli aylıkları 2021 yılı güncelleme katsayısı ile hesaplanacak, daha sonra Ocak ve Temmuz 2022 aylarında emekli aylıklarına yapılan zamlar ile net tutara ulaşılacak ve bir de 2023 yılı Ocak ayındaki zam aylığa yansıtılacak. Dolayısıyla 31 Aralık 2022 tarihine kadar emekli dilekçesi veren kişiler, 2021 yılının güncelleme katsayısına göre hesaplanan aylıklarını alacaklar. 1 Ocak 2023 ve sonrasında emekli dilekçesi veren kişilerin aylıkları ise 2022 yılı güncelleme katsayısı ile hesaplanacak.

BÜYÜME ÖNEMLİ

Büyüme oranının yüksek, enflasyon oranının düşük olduğu yıllarda emekli dilekçesinin yılbaşından sonra verilmesi daha doğru olacaktır. Büyümenin düşük olduğu yıllarda ise yılbaşından önce yani aralık ayında dilekçe verilmesi daha avantajlı oluyor.

BUNLARA DİKKAT!

Kıdem tazminatı halihazırda 15.371,4 TL. Kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücreti bu tutarın üzerinde olanlar, tavan ocakta artacağı için aradaki farkı düşünerek karar vermeliler. Ayrıca 3600 ek göstergenin de 15 Ocak itibarıyla hayata geçecek olması nedeniyle emekli ikramiyesinde de memurlar için farklılık söz konusu olacak