Milletleri millet yapan zemin kültür ve tarihtir. Kültür ve tarih birliği ortak hafızaya; coğrafyaya anlam katacak süreçlere ihtiyaç duyar. Dağı, nehri, ovayı herhangi bir taştan veya sudan farklı kılan orada yaşanan tarih ve millî kimliğin oluşumunda oynadığı sembolik roldür.

Mekânların tek başına bir anlamı yoktur. Tarih içerisinde yaşanan olaylar ve onlara yüklenen anlamlarla mekânların kolektif hafızada ettiği yer o mekânlara mana katar. Milletler işte bu kolektif hafıza üzerinde durur. Bu hafıza da ancak zaman ve mekânın vatanlaştırılmasıyla mümkündür.

Nora'nın hafıza-mekân dediği mekânlar milletlerin sembolik anlam ve değer dünyalarının da üzerine inşa edildiği mekânlardır. Özellikle milliyetçilikler çağında milletler kendilerini başka milletlerden ayırırken; "ben idraki"ne ulaşırken tanımları bu millî hafıza mekânları üzerinden yapmaktadır. Ben ve öteki; vatan-gurbet gibi tanımlanabilecek ayrımlar bu dönemde mekân üzerinden de kendisini gösterebilir. Burada mitolojiyle tarih birbirine girebilir ama bu millet inşa süreçlerinde mekânın önemini azaltmaz.

Kudüs'ün manası, Endülüs'ün rüyası, Kerkük'ün yarası, Mostar'ın hatırası, Karabağ'ın sevdası bu mekân tasavvurunu idrak etmek için kıymetli örneklerdir. Anatolya'nın Türkiye olma hikâyesi özellikle anlatılmaya değerdir.

TÜRKLERİN ANADOLU'DAKİ ERGENEKON'U AHLAT

Biz Türklerde de Ötüken ve Ergenekon tarihle mitolojinin birbirine girdiği ama esas itibarıyla Türk millî kimliğinin inşa sürecindeki önemli muhayyel mekânlardır. Tarihte yaşanmış gerçek hadiselere ev sahipliği yapmış gerçek mekânların tarih içerisinde mitolojik öğelerin eklenmesiyle bugüne kadar dönüşerek gelmiş ama Türk kimliğinin ayrılmaz unsurları olmuşlardır.

İstanbul'un bir Türk ve Müslüman şehri olduğunun mührü olan Ayasofya'nın bir cami olarak açılması taşıdığı sembolik ağırlık bakımından bu millî hafıza mekânlara örnektir. Bu Türk ve İslâm dünyasında büyük bir sevinç yaratmış; aynı oranda da başta Yunanistan olmak üzere 'dışarı'da büyük bir öfke oluşturmuştur.

İşte bizim Anatolia'yı Türkiye yapmaya başladığımız ilk şehir olan Ahlat da Türk ve Müslüman kimliğinin hafıza mekânıdır. Orhun Abidelerinden başlayan Türk tarihinin devamlılığı Selçuklu Mezar Taşlarında görülebilir.

Cumhuriyet döneminde uzun yıllar Efes'e, Aspendos'a, Milet'e gösterilen ilgi Ahlat'a gösterilmemiş; çok sonraları Ahlat'ta Prof. Dr. Haluk Karamağaralı ve Prof. Dr. Beyhan Karamağaralı'nın büyük çabalarıyla arkeolojik kazılar başlamış ve Ahlat'taki Türk eserleri gün yüzüne çıkarılmıştı. Bu çabalara rağmen hak ettiği akademik, kültürel ve politik ilgi Ahlat'a yakın zamana kadar halen gösterilmemişti.

Dahası terör örgütü PKK da Ahlat'a dair ideolojik-demografik dönüşüm hedeflerini ortaya koymuş; siyasi uzantısı ile bu projeyi yürütmüştü. Ahlat gibi bir Türk hafıza mekânı onlar için rahatsızlık sebebiydi. Buna imkân açan çok katlı dikey yapılaşma da bu ideolojik-demografik hareketlere cesaret vermişti.

İşte uzun yıllar boyu kaderine terk edilmiş olan Ahlat'a Türk Devleti nihayet Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Bahçeli önderliğinde gerekli ilgiyi göstermeye başladı. Malazgirt Zaferi çerçevesinde tertiplenen büyük şenlikler bölgeyi uzun yıllar sonra Türk milletinin gündemine taşımış, yetmemiş Cumhurbaşkanlığı Yazlık Külliyesi yaptırılarak Ahlat'a eski Türk devletlerindeki yazlık başkent statüsü fiilen verilmiştir.

Türk tarihinin, kimliğinin, hafızasının en sembolik mekânlarından, o tüm hikâyenin başladığı yer hatırlandı. Bundan sonra böylesine önemli bir hafıza-mekânı yani Ahlat'ı medyada, dizi ve sinema eserlerinde hem mekân hem de içerik olarak gündeme taşımak önemli bir adım olacaktır.

İşte Türklerin Anadolu'daki Ergenekon'u olan, Türk millî kimliğinin hafıza mekanlarından birini oluşturan Ahlat için artık hem talih hem de tarih dönmüştür.

Bugün bu yazıyı kaleme aldığım Ahlat'tan (ve yine komşusu Erciş'ten) PKK ve siyasal-ideolojik araçlarını uzak tutan kaymakamlarından, polis ve askerine kadar tüm vatan evlatlarına selam olsun.

Not: Mekân, hafıza, Türk kimliği ilişkilerini anlamak için Dr. Gökberk Yücel'in çalışmalarını tavsiye ediyorum.