Bu sözler Mustafa Kemal Atatürk'e ait. 3 Şubat 1931'de çıktığı Aydın gezisinden dönerken söylemişti. Aydın gezisi sırasında ısrarları kıramadığından ve pek de içinden gelmeyerek uğradığı Cumhuriyet Halk Fırkası Aydın İl Başkanlığı'nda görmüştü Adnan Bey'i. İçinden gelmiyordu zira CHF Aydın İl Başkanı ve yönetimi kısa süre önce kapanan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın Aydın İl Başkanı ve yönetimiydi. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın Aydın İl Başkanı olan Adnan Menderes fırka kapatıldıktan sonra Başbakan Celal Bayâr'ın etkisiyle CHF'ye geçmiş ve CHF Aydın İl Başkanı olmuştu.

TARİHİ DEĞİŞTİREN KEŞİF

İşte Mustafa Kemal Paşa büyük ümitlerle kurdurduğu Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanması ve fırkaya mensup kişilerin Aydın'da il yönetiminde yer almasından dolayı ısrarlara binaen CHP Aydın il binasına gelmişti. Beş dakikada ziyaret edip çıkacaktı. İl Başkanı Adnan Menderes'in teklif ettiği sigarayı ve Türk kahvesini reddetmişti. Hâlbuki bu ikisine pek hayır demezdi. Birkaç dakika içinde tamamlayacağı ziyarette memleketin ve dünyanın ahvaline dair bir konu açıldı. Konu ile ilgili Adnan Bey fikirlerini beyan etmeye başlayınca hava değişmeye başladı. Hitabetiyle, bilgisi ve fikirleriyle Paşa'yı etkilemiş, beş dakikalık ziyaret saatler sürmüştü.

Adnan Bey Gazi Paşa'nın ziyaretiyle ilgili şunu söylüyordu: "Fakat sohbet Atatürk'le, hemen hemen aramızda geçti. İlk defa teklif ettiğim sigarayı almayan ve kahve istemeyen Büyük Gazi'nin, memleket meseleleri üstünde sohbet derinleştikçe kendilerine zaman zaman takdim ettiğim bir paket Gazi sigarasını içip bitirmiş olduklarını, dönüşlerinde müşahede ettim. Ve ayrıca dört kahve emir buyurdukları da bugünkü gibi hatırımdadır."

Gazi Paşa Adnan Menderes'i sevmiş ve onunla saatlerce sohbet edip ziyaretin sonunda onun için "şayanı dikkat bir genç" demekle de kalmamıştı. Bir gün radyoda Adnan Menderes mebus yapıldığını duyuyordu. Kendisi adaylık başvurusu bile yapmamıştı. Ankara'ya damga vuracak siyasi kariyerinin dönüm noktası bu olmuştu.

MİLLÎ MÜCADELE SIRASINDA ADNAN MENDERES

Bu satırları binlerce yıllık büyük Türk tarihinde ilk defa bir yönetimin seçimle belirlendiği o büyük demokratik devrimin yaşandığı 14 Mayıs 1950 seçimlerinin yıldönümü etkinliklerinin düzenlendiği Adnan Menderes'in baba ocağı Aydın'da, onun mücadelesini abideleştiren Adnan Menderes Müzesi'nde kaleme alıyorum. Etkinlikler ve müzede İçişleri Bakanı Sn. Süleyman Soylu'nun emeği çok büyük.

Türk milletinin tarihteki ilk seçilmiş Başbakanı olan; Celâl Bayar, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan'la birlikte kurduğu Demokrat Parti ile Türk milletini demokrasiyle tanıştıran büyük lider Adnan Menderes söz konusu olduğunda hayatının erken dönemlerine nedense çok fazla değinilmez.

Büyük toprak sahibi bir ailenin evladı olarak dünyaya gelen Adnan Bey çocuk yaşta annesi ile babasını daha sonra da ablasını veremden kaybeder ve çocukluğu zorluklarla geçti. Önce İttihat Terakki Mektebi'nde sonra da Amerikan Koleji'nde eğitim aldı. Amerikan Koleji'nde şahit olduğu misyonerlik faaliyetlerinden rahatsız olup bunu dönemin İttihat ve Terakki yöneticisi Celâl Bey'e (Bayar) iletmişti. İşte daha o günlerde tanıştığı Celâl Bayar'la kaderleri bir olacaktı.

Çok bilinmez: Karşıyaka ve Altay'da futbol da oynamıştı. 1. Dünya Savaşı çıktığında cephe gerisinde görev almıştı. Mondros Mütarekesi imzalanıp Aydın ve civarı Yunan işgali ile karşılaştığında ise arkadaşları ile "Ay-Yıldız" adında bir direniş örgütü kurarak Yunan'la mücadele etmeye başladı. Daha sonra düzenli ordunun oluşturulmasıyla Millî Mücadele'de en ön cephe hattında savaştı ve savaş sonunda İstiklâl Madalyası ile mükâfatlandırıldı.

Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulduğunda Fırka'nın lideri Fethi Okyar'a Aydın İl Başkanlığı'na Aydın yöresinde çok sevilen Adnan Bey'i getirmesi tavsiye edilir. Serbest Cumhuriyet Fırkası feshedildiğinde ise Başbakan Celâl Bayar ona CHF İl Başkanı olmasını teklif edecektir...

Hem 14 Mayıs hem de 27 Mayıs vesilesi ile mayıs sonuna kadar Demokrat Parti'yi, Menderes'i ve Türkiye'nin demokrasi mücadelesini bu köşede ara ara anlatmaya çalışacağım.

Devam edeceğiz...