• $7,3971
  • €9,0115
  • 441.947
  • 1538.05
01 Ekim 2011 Cumartesi

Sonbaharın güzelleri taze ceviz ve nar...

Nedim Atilla
Nedim Atilla
YAZARIN SAYFASI

'Sonbahar' demek ekim ayıyla birlikte taze cevize 'merhaba' demek. Keza sağlığımız için herkesin üzerinde hemfikir olduğu nar da öyle. 2010 yılında tam 99 milyon dolarlık nar ihraç etmişiz dünyanın dört bucağına, dile kolay...

Anadolu'da hemen her ağaç ve her meyve için en az bir güzel söz, bir mani, bir türkü vardır. Bunların en güzellerinden biri de cevizle ilgili: 'Dost beni ansın bir koz ile isterse çürük çıksın...' Koz, ceviz demek; birçok yöremizde hala yaygın olarak bu isimle de anılıyor. Düşünsenize, yararı ve lezzeti tartışılmayan cevizin çürüğü bile makbul; ama yeter ki dost cevizi bahane edip bizi ansın... Söz cevizden açılmışken, büyük kentlerde çoktan unutulan 'Koz Helva' ile ilgili de hoş bir deyim var: 'Kız ile ana, koz ile helva...'
Anadolu'nun ve Balkan ülkelerinin cevizleri dünyaca meşhur... Ama ne yazık ki kaliteli cevizlerimizi ihraç edip dışarıya gönderiyoruz; kabuğu kolay kırılan genetiği değiştirilmiş cevizleri de ithal ediyoruz. Yani iyisi ellere gidiyor. Cevizin ağacı da dikkat çekicidir; heybetli ve çok yakışıklıdır. Gölgesi güzel, yaprağı kıymetlidir. 'Ceviz gölgesi, kız gölgesi...' der Anadolu insanı. Sıcak yaz günlerinde koyu gölgesiyle insanı rahatlatır; ama altında uyumaya gelmez, çünkü insan kolay kolay ayılıp kendine gelemez.
Sonbahar demek, ekim ayı ile beraber taze cevize de 'Merhaba' demek. Bugünlerde taze cevizler manav tezgahlarını süslemeye başladı bile. Bir ay kadar sonra güz güneşi onları kurutmuş olacak, ama tazesinin sağlık açısından değeri daha büyük. Unutmamak gerekir ki ceviz, doymamış yağlarının yüksekliği nedeniyle zeytinyağına benzer. Çoklu doymamış yağ oranı biraz daha yüksek olan ceviz, aynı zamanda kalp dostu bir bitkisel (omega-3) yağ asidi olan alfa-linolenik asit açısından da zengindir. Posalı bir besin olan ceviz, aynı zamanda antioksidan vitamin ve minerallerle de (E vitamini, çinko, selenyum, gibi) yüklüdür. Bol miktarda magnezyum da taşır. Bütün bu özellikleriyle yararlı kolesterolü arttırır, trigliseridi azaltır, kan şekerini dengeler ve kalp damarlarını güçlendirir. Evet, kendi küçük, ama marifetleri büyüktür. Üstelik bütün bu nimetlerinden faydalanmak için, avuç avuç da yemek gerekmez. Çünkü kalorisi yüksek (100 gramında 600 kalori) olduğu için kilo aldırabilir. Güne bir-iki cevizle başlamak yeterlidir. Aklınızda bulunsun...   

Çarşıdan alırsın bir eve gelirsin bin

Nar, antik çağ mitolojisinin de vazgeçilmezlerinden biridir. Bütün bereket tanrıları ve o tanrılara sunulan meyvelerle betimlenen heykeller, nar motifleriyle süslüdür. Bol taneleri ve kan kırmızısı rengi ile mitolojide doğumun, aynı zamanda da sonsuz bir hayatın sembolüdür. Çok eski zamanlardan beri, Anadolu'da, yeni açılan işyerlerinin kapısında ve yeni yılın ilk gününde (Rahmetli Sevgi Gönül de yazmıştı, Koç Ailesi dahil olmak üzere) evlerin, dükkanların önünde nar kırmak gelenektir. Bereket ve bolluk getirsin diye... Sağlık açısından da kıymetli; özellikle nar suyunu düzenli olarak tüketmek, kalbimiz için çok faydalı. Gelişmiş ülkelerin bireyleri, 'koruyucu hekimlik' çerçevesinde nar suyuna müptela oldular bile. Dünyada son yıllarda yaşanan nar çılgınlığı boşuna değil yani. Ülkemiz önemli bir nar ihracatçısı aynı zamanda, yani narımız da bol. 2010 yılında tam 99 milyon dolarlık nar ihraç etmişiz dünyanın dört bucağına, dile kolay...
Öğrendim ki nar suyu, antioksidan polifenoller açısından son derece zengin; besin değeri yüksek ve güvenli bir içecekmiş. Prof. Dr. Osman Müftüoğlu'nun, taze sıkılmış nar suyunun ayrıca kan basıncını düşürebileceği, cinsel gücü destekleyebileceği, hatta cildi yaşlanmaktan koruyabileceği yönünde görüşleri var. Edinburgh Üniversitesi'nde (Dr. Emat Ahdujaili ve Dr. Catherina Tsang tarafından) yapılan bir çalışma,  her gün düzenli olarak nar suyu içmenin bel çevresindeki yağları azalttığını ve beli incelttiğini gösteriyor. Aynı çalışma kan basıncını düşürdüğünü, yağ asitlerini azalttığını, kolesterolü dengelediğini ve cildi güzelleştirdiğini de söylüyor. 
Dr. Mehmet Öz ise, 'Narda, E vitamininden yirmi kat daha güçlü olan polifenol maddesi bol miktarda bulunur. Antioksidan özelliği olan bu madde, aynı zamanda kalp hastalıklarını ve cinsel problemleri önler' diyor. Yine Mehmet Öz'e göre, her yıl 6 hafta boyunca nar suyu içenlerin kalp krizi riski  yüzde 17; kansere yakalanma riski ise yüzde 22; cinsel sorun yaşama riski ise yüzde 16 oranında azalıyormuş efendim. Bilgilerinize...
Narın en uygun kullanım şekli, limon ya da portakal sıkar gibi sıkıp suyunu içmektir. Sıkma esnasında etli kabuğunda bulunan zengin antiseptik, antibakteriyel ve antihipertansif (tansiyon düşürücü) etkin maddelerin suyuna geçmesi de ayrıca makbuldür. Kuşkusuz taneleyip yemenin de tadına doyulmaz.
Vücudumuzu kışa hazırlamak ve sağlıklı kılmak için, güzelim sonbahar günlerinde, evinizden cevizi ve narı eksik etmeyin.

Gergedan boynuzunu koruma günü
Geride kalan 22 Eylül günü Gergedan Boynuzu Günü idi. Her birinin fiyatı 1 milyon dolara kadar alıcı bulan gergedan boynuzlarını avlayan çetelere karşı geliştirilen günde, gergedanların boynuzlarının zehirlenmesine karar verildi. Çeteler bir gergedanı yakalayıp, testereyle boynuzunu kesiyor ve kan kaybeden hayvanı ölüme terk ediyorlar. 2010 yılında 333 gergedan, boynuzu için öldürülmüş. Güvenlik önlemlerinin artırılmasına rağmen bu yıl rakam ancak 280'e düşürülebilmiş durumda. Çin tıbbında gergedan boynuzunun şifa verdiğine inanılıyor ve boynuzun tozu da cinsel gücü artırmak için kullanılıyor.  Güney Afrika'daki Aquila Doğal Parkı'nda gergedan yetiştiren Searl Derman, üç hayvanı öldürülünce bir veterinerle birlikte ilginç bir yönteme başvurdu. Veteriner Charles van Niekerk gergedanların boynuzunu değersiz hale getirmek için bir zehirli madde enjekte ediyor. Zehirli sıvı, haşere ilacıyla boya maddelerinin karışımından oluşuyor. Bu sıvı gergedanlara zarar vermiyor ama bu boynuz tozu tüketilmesi   halinde insanlarda kusma ve  kramplara yol açıyor.

<p>Samsun'da arazide ağzı tel ile bağlı başıboş eşek kurtarıldı. Eşeğin ağzındaki teli kırarak çıkar

Ağzına demir teli bağlayıp ölüme terk ettiler... Zavallı eşeği, baba ve kızı kurtardı

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Merve Boluğur yalanlamıştı... Işın Karaca açtı ağzını yumdu gözünü

Doğada yaptığı yemeklerle kentleri tanıtıyor