Türkiye günlerdir Dersim üzerinden yeni bir şey yapıyor: Aynaya bakıyor. Üzeri özenle tozlarla kaplanmış aynayı siliyor ve gördüklerini anlamaya, onlara alışmaya çalışıyor. Bu zor bir süreç. Bu süreçteki korkular, isyanlar, aynayı yeniden tozlama çabaları bu yüzden. O gerçekleri görmek istemeyen, görürse zarar göreceğini düşünenlerin korkusu yüzünden. Ama kendimizle barışmak, kim olduğumuzu, nereden gelip nereye gittiğimizi bilmek için aynaya bakmalıyız. Kimse korkmasın, bu süreç hepimize iyi gelecek...
Tozların altında yatanları bire bir, kendi ailesi üzerinden bilen, Kürt meselesinin çözümü için elini taşın altına koymuş deneyimli bir siyasetçi Dengir Mir Mehmet Fırat. Neşe Düzel'in Fırat'la yaptığı bir röportaj yayınlandı dünkü Taraf'ta. Meseleyi tam can evinden anlattığını düşünüyorum bu röportajın. O nedenle içinden bölümler seçtim. Dersim tartışmalarıyla ilgili ne düşündüğümü bu anekdot ve tespitler üzerinden aktarmak istiyorum...
***
Dengir Fırat: ... Genelkurmay belgelerinde Kürt İsyanları adıyla yayınlanmış iki ciltlik bir kitap var. Bunlar Genelkurmay'ın resmi kendi belgeleri. 1946'daki Genelkurmay Başkanı, herhalde 'Bakın bugüne dek bunlar yapıldı. Bundan sonra da yapılabilir' diyerek ibretialem olsun amacıyla o güne kadarki Kürt isyanlarını, askeri harekatları da içeren bir şekilde yayınlatmış. Fakat bir süre sonra Genelkurmay bu yayınladığı belgeleri toplatma kararı almış ve kendi kitapçıklarını yasaklamış. 'Geçmişte 40 küsur Kürt isyanı vardır' diye hep söylerler ya... Oysa Genelkurmay belgelerini okuduğunuzda bu isyanların hiçbirinin olmadığını görüyorsunuz. Bunların tamamı bastırma, yok etme, sürgün hareketleri... Zaten Kürt tarihinde iki isyan var. Şeyh Sait ve Ağrı isyanları. Ama kırktan fazla hareket yapılmış. Dersim de bunlardan biri.
Neşe Düzel: Belgelerde başka neyi görüyoruz?
Fırat: Kürtlerden ilkel, hayvansal bir topluluk olarak, dağın arkasındaki medeniyetin ne olduğunu bilmeyen bir sürü olarak bahsediliyor...

AK PARTİ YENİ YENİ İKTİDAR OLUYOR
Düzel: AKP 10 yıldır iktidarda. Arşivlerin açılmasını hala kim engelliyor?
Fırat: AK Parti yeni yeni iktidar oluyor. Beş, altı yıl önce biz Dersim bile diyemiyorduk bu ülkede. Askeri vesayet henüz tam anlamıyla bitmedi. AK Parti bu arşivleri açmak istiyordur. Açılmıyorsa, bir baskı unsuru hala var demektir.

ŞEYH SAİD'DEN SONRA AİLEM SÜRGÜN EDİLDİ
Fırat: Şeyh Sait isyanından sonra bütün bölge haksızlığa uğradı. Kürtler arasında ayrım yapılmadı. Bütün Kürtler iskan ettirildiler... Benim ailemin isyanla uzaktan yakından alakası yok. Ailemin Dersim olayıyla da hiç ilgisi yok. Çünkü Sünni bir aile bizimkisi. Üstelik İstiklal Harbi'nde gösterdiği üstün başarı için kırmızı-yeşil İstiklal madalyasıyla taltif edilmiş bir aile bu. Hatta dedem o sırada milletvekiliydi. Bütün ailesi Şeyh Said isyanından sonra Adıyaman'dan sürgün edildi. Varlıklarının tamamına el kondu. Bir sabah herkesi aldılar, Türkiye'nin dört bir köşesine dağıttılar... Devletin Kürt halkına bir özür borcu var tabii. Ben de o halkın bir ferdiyim... Şimdi Sayın Başbakan öyle bir yol açtı ki, özür dilenmesi gereken daha pek çok olay var...
***
Dengir Fırat bizzat kendi ailesinin hikayesini de anlatarak çok çarpıcı bir 'bastırılma ve asimilasyon tarihi' seriyor gözlerimizin önüne... Kılıçdaroğlu 'bütün belgeleri açın' dedi mesela. Bu çağrısında samimiyse Dengir Bey'in bahsettiği kitapçıkları bulsun, Başbakan'ın önüne koysun... Gerçek anlamda bir yüzleşme gerçekleşecekse artık bu meseleyi siyasi bir hamle olmaktan çıkaralım. Bu ülkenin temel unsurlarından olan Kürtlere ve diğer tüm unsurlara sistemin yaşattıklarını hep birlikte sorgulayalım. Zorla göç ettirilen aileleri, toplu katliamları... Kemal Bey buna var mı? Varsa Dersim'den başlayıp devam edelim... Daha silinecek çok toz var aynada...