Almanya Başbakanı Olaf Scholz'un Ankara ziyareti öncesi, özellikle 'savunma' konusunda olumlu bir hava estirilmişti.

Buna 'mesafeli' yaklaştığımı 'somut dayanaklar'la geçen hafta yazdım.

Savunma, ikili ilişkiler ve 'vize' konusu da dahil, 'çalılığın etrafında dolaşmadan' açık konuşmanın, somut adımlar atmanın ve 'işi sürüncemede bırakmamanın' önemine işaret ettim.

Şansölye, Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmesinden sonra yapılan ortak basın toplantısında konuştu.

İzledim, sonrasında alman medyasındaki yorumları da okudum.

Basın toplantısında, "Almanya silah ihracatı konusunda politikasını değiştirdi. Türkiye artık diğer NATO üyeleri gibi bir muamele mi görecek" sorusu kritikti.

Alman Başbakan, buna geniş bir cevap verdi:

- "Türkiye ile hükûmetler arası müzakereleri tekrar başlatmak istiyoruz. Bu şekilde birçok ikili yapı, dış politika ile ilgili veya savunma sanayisindeki iş birliğiyle ilgili formatlar yeniden canlandırıldı" dedi.

Bu, konuları tek tek konuşmayı değil, bir dış politika çerçevesi içinde ele almayı tercih ettiğini gösteriyor.

- "Kısa süre önce bu konuda bir karar verdik" dedi.

Karar'dan kastı, 'deniz kuvvetleri ile sınırlı savunma sanayi ihracatına onay' kararıydı, onu 'yeni bir şey' olarak sundu.

- "Başka kararlarımız da olacak" dedi ve örneklendirdi: "Başlangıç aşamasında olan projeler var. Örneğin İngiliz hükûmetinin sürdürdüğü müzakereler var. Bu konuda ilerlemeler olacak."

İngiltere, bir süredir Eurofghter savaş uçaklarının Türkiye'ye satışı için Almanya nezdinde görüşmeler yapıyordu.

- "Vize konusunda haklı şikayetler var. İşadamları, üniversite öğrencileri gibi. Çok başvuru var. Süreçleri dijitalleştirerek hızlandırmak istiyoruz" dedi.

Sadece 'başvuru sayısı' bahanesine takılmadı, 'haklı şikayetleri' de teslim etti.

Alman medyası, Ankara ziyareti sonrası, "Rusya'ya karşı NATO müttefikliğinin sıkılaştırılması bağlamında Türkiye ile olumlu bir sürece girildiği" yorumlarını yaptı.

Bence de Scholz, Türkiye ile olumlu bir dönem başlatmak istiyor.

Atılması gereken adımları biliyor, somut adım işaretleri de veriyor.

Ama genel izlenimim şu:

'Zaten yapması gerekenlerin/zorunlu olarak yapacaklarının' ötesine de geçmek istemiyor.

Ya da geçmesi için zorlukları var.

Şansölye'nin 'olumlu' mesajlar verdiği 'ambargo, engelleme ve zorluk çıkarma' yaşanan konular, zaten 'yapılması zorunlu' veya 'etkisiz veya etkisi az olacak' konular.

Örneğin;

Savaş gemileri için makine, teçhizat ve mühimmatın Türkiye'ye satışına izin verilmesi konusuna bakalım:

Bu yeni bir durum değil, zaten deniz kuvvetleri fiil ambargoda kapsam dışıydı.

Çünkü Almanya'nın 'zorunlulukları' vardı.

Bir, Türk donanmasının güçlü tutulması NATO bağlamında bir zorunluluk. ABD ve Almanya, Türk donanmasının Ege ve Akdeniz'deki etkinliğinden rahatsız olsa da, NATO bağlamında Rusya'ya karşı Karadeniz'de bu güce ihtiyaç duyuyorlar.

İki, Almanya'nın savunma sanayinde 'en temiz' para kazandığı sektör deniz kuvvetleri ve Türkiye'ye keyfi ambargo uygulamak başka 'müşterileri' de tedirgin edebilir.

Türkiye'nin Eurofighter savaş uçağı talebi konusuna bakalım:

Bu konuda da izi zorunluluk var.

Bir, NATO bağlamında zorunluluk.

İki, ortaklar bağlamında zorunluluk. Şirketin diğer ortakları (Airbus-Almanya, Fransa, İspanya, BAE Systems-İngiltere ve Leonardo-İtalya) Türkiye'ye satıştan yana.

Türk vatandaşlarına 'özel' vize zorluğuna bakalım:

Bu da, hem Türkiye hem Almanya tarafında artık ortak bir tepkiye dönüştüğü için 'zorunlu olarak' çözülmesi gereken bir sorun.

Zira, son yazımda Alman medyasından aktardığım gibi, Türk muhataplarına, ortaklarına, temsilcilerine, öğrencilere, sanatçılara vize zorluğu çıkarılması, artık Alman şirketlerin, üniversitelerin, sanat ve turizm yatırımcılarının tepkisini çekiyor.

Ayrıca;

Almanya'nın Türkiye'ye yönelik ambargolarına daha geniş bakalım:

Donanma dışında ambargolara dair birşey söylemedi Başbakan Scholz. Ambargo bundan da ibaret değil, Volkswagen yatırımının durdurulması, Siemens'in Akkuyu Nükleer Santrali'ne teknik teçhizat temininin engellenmesi gibi 'ticari şirketlere ambargo' konusuna da değinmedi.

Oysa o konularda da 'engelleri kaldırma' zorunluluğu var.

Hem yine NATO bağlamında hem DEAŞ'la mücadele bağlamında hem de Alman ticari markalarının 'marka değeri' bağlamında...

Ayrıca, ABD ve Almanya, NATO kapsamında Karadeniz'de daha fazla etkinlik arayışında ve Türkiye'nin 'küstürülmemesi' de önemli.

Son olarak;

Ambargo, kısıtlama ve zorluk çıkarmaların 'etkinliği' de oldukça tartışmalı.

Zira önceki Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas'ın da ifade ettiği gibi, "Müttefikleri satmazsa Türkiye başka yerden alabiliyor, kendi savunma araçlarını kendi geliştirebiliyor; ambargoların etkisi olmuyor."

Bütün bunlara bakınca, Türkiye ile ilişkileri normalleştirmek Almanya'nın çıkarına ve daha az zorunlu değil.

Yani 'üzerine birşeyler isteme' gibi bir avantaja sahip değil.

Şansölye, böyle bir avantajı varmış gibi davranıyor.

Ya da -ancak bu kadar iyimser olabilirim- böyle başlamak veya bir süre böyle davranmak zorunda olduğunu düşünüyor.

Olumlu havanın, daha sık görüşme, ikili ve AB düzeyindeki mekanizmaların canlandırılması ve bazı gösterge niteliğinde adımlarla devam ettirileceği anlaşılıyor.

SCHOLZ, '1967 SINIRLARI' DEMEDİ

Almanya Başbakanı, basın toplantısında birkaç kez "İsrail'in arkasında durdukları" mesajını verdi.

Bunu da "Nazi diktatörlüğü döneminde sebep olduğumuz acılar nedeniyle Almanya'nın İsrail'in varlık hakkı konusunda özel bir sorumluluğu var" diye gerekçelendirdi.

Ama tehdit altında olan İsrail'in varlığı değil; Filistin halkının varlığı!

Şansölye'nin Filistinlilerin devlet olma hakkının kabul edilmiş olduğuna işaret ederek, "iki devletli çözüm"e vurgu yapması yerindeydi, ancak, bu çözümün ayrılmaz parçası olan "1967 sınırlarına dayalı" ifadesini kullanmaması dikkatimi çekti.

Umarım kasıtsız bir ihmaldir. Eğer değilse, İsrail'in işgalciliğin tanınması için yol yapılıyor anlamına gelir.