• $8,2364
  • €10,0327
  • 484.788
  • 1441.33
23 Şubat 2020 Pazar

Ah Katyuşa!..

Televizyonlu evlerin ‘telesafir’lerle dolduğu ‘Türk sineması’ gecelerini hatırlayan var mı?

İnternetin yararlarından biri de hafıza tazeleme imkanı vermesi.

Eski Türk filmlerini izliyorum bir süredir.

Dün gecenin sürprizi 1969 yapımı Cilveli Kız’dı.

Tipik bir ‘zengin oğlan-fakir kız’ filmi.

Kadro muhteşem.

Filiz Akın, Kartal Tibet, Hulusi Kentmen, Nubar Terziyan, Necdet Tosun...

1969’un İstanbul’u da muhteşem...

Filmin başında Filiz Akın ve ‘çetesi’nin ‘söyler gibi yaptığı’ şarkı dikkatimi çekti.

Sözleri bir ‘bahar şarkısı’ gibiydi;

Selam dostlar sizlere

Neşe dolsun gönüllere

Selam aşkı sevenlere

Mazide kalan günlere

Selam eski türkülere

Dostlara sevgililere

...

***

Şarkıyı dönemin ünlü isimlerinden Ayferi seslendirmiş.

Adı da ‘Kazaçok’.

Bahar, sevgi, kaza!

Tuhaflığın nedenini, biraz interneti karıştırınca anladım.

***

Orijinal müziği, geleneksel Ukrayna ezgisi ‘Kozaçuk’ (küçük Kozak), şarkının adı da ‘Katyuşa’ymış.

Katyuşa, Ukraynaca ve Rusça ‘Katerina/Ekaterina’nın kısaltması olarak ‘Katya’ ile birlikte kullanılan bir kısa isimmiş.

Fatma’nın Fatoş, Zeynep’in Zeyno olması gibi.

Eski Yunanca’da ‘saflık, arılık, iffet’ anlamına geliyormuş.

***

Ancak müziği ‘marş’ hissi veriyordu.

Zira 1938’de Sovyet Kızılordusu’nda asker olan sevdiğinin yolunu bekleyen ‘Küçük Katerina’nın şarkısı olarak yeniden yazılmış, bestelenmiş.

Yetmemiş, bu ‘şahane’ isim, Sovyetler’in yeni geliştirdiği kısa menzilli roket rampalarına verilmiş: Katyuşa!

***

İsimler, kendisini ‘taşıyan’a nasıl anlamını değiştiriyor, kötüleşiyor ya da vahşileşiyor...

Bir halk ezgisini simgeleyen Katyuşa ile bir ideolojik marşı veya bir ölüm makinesini simgeleyen Katyuşa arasındaki ‘algı farkı’ nasıl giderek ‘anlam farkı’na dönüşüyor...

***

Her ismin, kelimenin, kavramın bir ‘özgün’ hikayesi var.

Bir de ‘taşıyana’ göre dönüşen, taşınma esnasında ‘kırılan’ hikayesi.

O yüzdendir ‘çocuklara güzel isimler verin’ tavsiyesi.

Ve o güzel isimli çocuklara ‘Allah ismiyle yaşatsın’ duası.

İsmiyle yaşıyorsa ‘ismiyle müsemma’ övgüsü...

***

Elin ‘Katyuşa’sından nerelere geldik...

Daha gidecek çok yer var...

Zira kelimeler ‘dil’imizin,
‘dil’ varlığımızın temel taşı.

Ve o ‘taş’ her kültür depreminde ayakta kalmanın teminatı.

ETİMOLOJİ: AKŞAM

Orta Asya’da bugün
‘ölü’ kabul edilen ‘Soğd’ dilinde ‘akşam yemeği vakti’ için kullanıldı, giderek ‘gün batımı’na dönüştü.

Bu dilden çok kelime İran’ın kuzeydoğusundan itibaren Türk dillerine geçmiş, Kaşgarlı Mahmud’un Divan-i Lugati’t-Türk’ünde (1073) kullanılmış; Türkçe’ye taşınmış.

Türkçe’de gırtlaktan çıkan
‘h’ sesi ‘k’ya dönüşmüş.

Tarihte Hazar’dan Hindistan’a kadar konuşulan Sanskritçe ‘kşapa/gece’ kelimesiyle eş kökenlidir.

<p>İsrail polisi sabah namazı sonrası Mescid-i Aksa'dan çıkan cemaate müdahale etmesi sonucu 10 kişi

İsrail polisinden Mescid-i Aksa'dan çıkan Filistinlilere müdahale: 10 yaralı

Filistinli gençler, İsrail'in saldırılarını balonlarla protesto etti

Hobi diye başladı! Şimdi tanesini 2 bin liradan satıyor

Türkiye'nin ilk silahlı insansız deniz aracı, füze atışlarına hazır