Maliye Bakanı Şimşek'in sinyalini verdiği emeklilik düzenlemesi gündemdeki yerini koruyor. Emeklilik yaşının yükseltilmesi halinde sadece geç emeklilik söz konusu olmayacak. Emeklilik yaşı yükseltilenlerin çalışmaya devam etmeleri halinde prime esas kazancı 2.000-2.500 TL ve altında olanlar çalışmaya devam ettikçe bağlanacak emekli aylıkları da azalacak

Geçtiğimiz hafta, 'Dünyada emeklilik yaşının 48-49 olduğu başka ülke yok. Ama Türkiye'de bu devam ediyor.' diyen Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in, sosyal güvenlik harcamalarını azaltmaya yönelik bir çalışmalarının olduğunu da belirtmesi, emeklilik yaşının yükseltileceğinin sinyali olarak algılandı. Biz de 21 Ekim tarihli AKŞAM'da konuyu ele almış, 'Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, 'Ne hükümetimizin ne de bakanlığımızın gündeminde emeklilik yaşının yükseltilmesine ilişkin bir çalışma var' dese de görünen o ki emeklilik yaşının yükseltilmesi ile ilgili bir irade ortaya çıkmış' tespitini yaptıktan sonra, Maliye Bakanı'nın eleştirisinden hareketle, 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanların mevcut kademeli emeklilik yaşlarının yükseltilmesinin söz konusu olabileceğini belirtmiştik. Hafta başında da Başbakan Yardımcısı Ali Babacan, emeklilik yaşı konusunda teknik çalışmaların her zaman yapılabileceğini ancak henüz verilmiş bir karar olmadığını belirtti. Böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde bu kişiler sadece daha geç emekli olmak durumunda kalmayacak, iki ayrı mağduriyetleri daha söz konusu olacak.

EMEKLİ MAAŞLARI DÜŞECEK
Birinci mağduriyet, emeklilik yaşı yükseltilenlerin çalışmaya devam etmeleri halinde söz konusu olacak.
Sigorta başlangıcı 01.01.2000 tarihinden önce olanların emekli aylığı, 01.01.2000 öncesi, 01.01.2000-30.09.2008 dönemi ve 01.10.2008 sonrası için ayrı ayrı hesaplanan kısmi aylıkların toplamından oluşuyor.
01.01.2000 öncesi dönemin kısmi aylığı gösterge ve katsayı sistemine göre, 01.01.2000 sonrası döneme ilişkin kısmi aylıklar ise ortalama aylık kazancın aylık bağlama oranıyla çarpılması suretiyle hesaplanıyor.
01.01.2000-30.09.2008 dönemiyle 01.10.2008 sonrası döneme ilişkin aylık bağlama oranları da birbirinden farklı. 01.10.2008 tarihinden sonraki döneme ilişkin kısmi aylığın hesaplanmasında esas alınacak aylık bağlama oranı daha düşük.
Buna göre, sigortalı olarak çalışmaya devam edildikçe, 01.10.2008 tarihinden sonraki prim ödeme süresinin, toplam prim ödeme süresi içindeki payı arttığından, çalıştıkça bağlanacak emekli aylığı azalıyor.
Emeklilik yaşının yükseltilmesi halinde sadece geç emeklilik söz konusu olmayacak. Emeklilik yaşı yükseltilenlerin çalışmaya devam etmeleri halinde prime esas kazancı 2.000-2.500 TL ve altında olanlar çalışmaya devam ettikçe bağlanacak emekli aylıkları da azalacak.

ÇALIŞMAYANLAR GSS PRİMİ ÖDEYECEK
Sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını doldurup da yaşının dolmasını bekleyecek olanların, bekleme süresi içinde çalışmaları gerekmiyor.
Yürürlükteki mevzuata göre; herhangi bir sigortalı gün sayısını doldurup işinden ayrılarak yaş için beklemeye başladığında, 100 gün süreyle sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor.
Bu sürenin sonunda, çalışmaksızın yaşının dolmasını bekleyenlerden eşleri sosyal güvenlik kapsamında (aktif çalışan veya emekli) olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olarak eşleri üzerinden sağlık yardımını alabilecekler.
Ancak eşleri genel sağlık sigortalısı olmayanların, çalışmamaları veya çalışacak iş bulamamaları halinde, sağlık hizmeti alabilmeleri için 'genel sağlık sigortası primi' ödemeleri gerekecek.

NE YAPILABİLİR?
Emeklilik yaşı illa da yükseltilecekse, emeklilik yaşı yükseltilenlerin prim ödemeksizin sağlık hizmeti almaları sağlanabilir. Bu durumdakiler, zaten sigortalılık süresi ve prim gününü doldurmuş olacaklar. Eğer emeklilik yaşı yükseltilmeseydi bu kişilere 'emekli' sıfatıyla zaten ücretsiz sağlık hizmeti verilecekti. Üstelik emekli maaşı da ödenecekti. 'Maaşları bağlanmıyor, bari sağlık sigortası primi ödemeden sağlık hizmeti alabilsinler' denebilir.
Ancak bu seçeneğin SGK'nın aktüeryal dengelerine takılma olasılığı oldukça yüksek. O zaman 'orta yol' niteliğinde ikinci bir seçenek akla geliyor. Buna göre; 'yaşını bekleyenlerin ödeyecekleri genel sağlık sigortası primi, diğerlerine göre farklı olarak belirlenebilir'.
Örneğin, gelir testine göre ortaya çıkacak GSS priminin, bu durumdakilerden indirimli olarak tahsil edilmesi sağlanabilir. Bu bağlamda yüzde 50 veya farklı bir oran belirlenmesi mümkün.

Yargıya başvurmalısınız
Eşim ile yeni evlendik. Eşimin işyerinde sigortası yapılmamış. 38 ay çalışmışlığı var ve tazminat da vermediler. Ne kadar tazminat alır ve nasıl bir yola başvurmalıyız? E Bilen
Eşinizin işten ne şekilde ayrıldığını belirtmemişsiniz. Evlilik nedeniyle işten ayrıldıysa kıdem tazminatına hak kazanır. Bu durumda çalıştığı sürenin 36 ayı (3 yılı) için 3 brüt maaşı tutarında, kalan iki aylık süre için de oransal olarak kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Eşiniz sigortalı yapılmadığına ve kıdem tazminatı da ödenmediğine göre hem hizmetlerinin tespiti hem de kıdem tazminatının ödenmesi için dava açmalısınız.

AKLINIZDA BULUNSUN
Uzatılan beyanname ve bildirim süreleri
KURBAN Bayramı tatili nedeniyle, Eylül 2012 dönemine ilişkin;
l Katma Değer Vergisi beyannamelerinin verilme süresi, 30 Ekim 2012 Salı günü akşamına kadar,
l 'Form Ba' ve 'Form Bs' bildirimlerinin verilme süresi, 2 Kasım 2012 Cuma günü saat 24:00'e kadar, uzatıldı.

KUTLAMA
Tüm okurlarımızın Kurban Bayramı'nı kutlar; sağlıklı ve mutlu günler dileriz..