• $28,9284
  • €31,7849
  • 1901.05
  • 8014.11
26 Ağustos 2023 Cumartesi

Kiranın sosyolojisi

Yakup Kadri'nin Kiralık Konak romanı genelde kuşak çatışması, medeniyet krizi ve toplumsal dönüşüm bağlamlarında ele alınır.

Oysa kitabın adı için seçilen "kira" ifadesi doğrudan iktisadi bir boyuta işaret ediyor.

Konağın içinde yaşananlar nasıl batı hayranlığının getirdiği toplumsal çözülmeyi resmediyorsa, kiralanmak istemesi de dönemin ekonomik şartlarının fotoğrafını çekiyor.

Kitabın girişindeki "Naim Efendiler bu yaz Kanlıca'ya taşınmadılar. Zamanlar artık eski zamanlar değil. İki sene içinde pek çok adetler değişti. Kışın konaklarda, yazın yalılarda oturan aileler gittikçe azalmaktadır. Hele, Mısırlıların üşüşmelerinden sonra Boğaziçi'nde yalısı, köşkü olup da kiraya vermekten sakınanlara ya çok zengin ya da çok hesapsız gözüyle bakılıyor" cümleleri bu boyutu özetler nitelikte.

Çöküşü yaşayan imparatorlukla özdeşleştirilebilecek konağın çözülüşü feodalizmden kapitalizme, aristokrasiden burjuvaziye geçiş sürecini anlatıyor.

Romanda, aristokrasiyi temsil eden konak terk edilerek, modern burjuva hayatının yaşandığı apartman dairesine taşınma düşüncesi hem kültürel hem ekonomik dönüşümü yansıtıyor.

Dönüşümlerin çok yönlü boyutları ve birbirlerine etkileri bir arada değerlendirilmeyi gerektirir.

Kiracılık hali, bu dönüşümlerin karakterini ve farklı yanlarını ortaya koyma bakımından incelenmeye değerdir.

Sözgelimi, yüz yıl öncesinde İstanbul'da kiracılık bu kadar yaygın mıydı acaba?

Anadolu'dan çalışmaya gelmiş işçilerin kaldığı bekar odalarını dahil etsek bile kiracılık oranı kayda değer bir seviyede miydi?

Kapitalizm öncesi dönem için maddi durumu hangi seviyede olursa olsun herkesin iyi kötü bir evi olduğunu söyleyebiliriz.

Yani kiracılık nadir görülen, çoğunlukla geçici bir durumdu.

Zaten, bir aristokrat için mülkünü satmak zorunda kalmanın utanç verici olması gibi kiralamak da bir itibar kaybı sebebiydi.

Günümüzde ise, dünyadaki büyükşehir ve metropollerde kiracılık oranı ortalama dörtte üçün üzerine çıkmış durumda.

Küçük şehirlerde de çeyrek asır öncesine kıyasla büyük bir artış görülüyor.

Bu, bize yaşadığımız yeni dönüşümlere dair bir şeyler söylüyor, söylemeli.

Ve bu dönüşümlerin de birçok farklı boyutu var.

Fakat, Yakup Kadri'nin Kiralık Konak romanının ele alınışının aksine bir ihmal söz konusu.

Son yıllarda kira bedellerindeki artış, doğal olarak ekonomik açıdan gündem olurken ne yazık ki toplumsal yönden dar çerçevede konuşuluyor.

Ancak, bu artışın en üst sıralarda yer alan sebeplerinden biri, toplumsal dönüşümle ilgili çok acı bir gerçeği ifade ediyor.

TÜİK'in verilerine göre, bir konutta tek başına yaşayanların sayısı her geçen gün artıyor.

2014 ile 2022 yılları arasında yalnız yaşayanların oranı yüzde 73 artış gösterdi.

Son 8 yılda 2,14 milyon kişi daha yalnız yaşamaya başladı ve 2014'te 2,93 milyon kişi tek başına yaşarken bu sayı 2022'de 5,07 milyona çıktı.

Bu rakamların ortaya çıkmasında, 2001-2022 arasında 92 binden 181 bine çıkan yıllık boşanma sayısının yanı sıra bireyleşme/bireyselleşme büyük pay sahibi.

Verilerin gösterdiği sosyal çözülme ve aile yapısındaki bozulma en az ekonomik sorunlar kadar ehemmiyet arz ediyor.

<p>Maçın oynanacağı Right to Dream Park'ta ilk 15 dakikası basına açık olan antrenman, teknik direkt

Fenerbahçe'nin rakibi Nordsjaelland'ın sahasında karlar temizlendi! İşte o anlar...

İstanbul Arnavutköy'de İETT durağında dehşet! Oğlunun ölüm yıl dönümünde eski dünürüne kurşun yağdırdı

Sağanak nedeniyle araçlar sürüklendi, iş yerlerini su bastı

BM Genel Merkezi'nde Filistin sergisi açıldı