Kullanılmayan yıllık izinler yanmaz; işçi bu hakkını her zaman kullanabilir. Ancak işten ayrıldıktan sonra kullanılmayan izinlerin parasını talep etmek için 5 yıllık süre bulunuyor.

Türkiye'de birçok işyerinde çalışanlar izinlerini ya bölerek kullanmak zorunda kalıyor ya da iş yoğunluğu gerekçesiyle erteliyor. Bu durum hem hukuka aykırı hem de işyerindeki verimliliği düşürüyor. Yıllık izinle ilgili "hak ne zaman doğar?", "kaç gün kullanırım?", "izin yanar mı?" gibi soruların net bilinmediğini görüyoruz. Şimdi gelin, yıllık izinle ilgili en çok sorulan 5 soruya daha çarpıcı ve net biçimde bakalım.

Kullanılmayan izinlere ne olur?

İşçinin kullanmadığı yıllık izni yanmaz. İşverenin "izni bu yıl kullanmadın, hakkın bitti" deme şansı yoktur. İşçinin birikmiş izinleri aradan ne kadar süre geçerse geçsin yanmaz ve işçi bu hakkını her zaman kullanabilir. Ancak burada çoğu kişinin bilmediği kritik bir detay var: İşten ayrıldıktan sonra paraya dönüşen yıllık izinleri talep etmek için 5 yıllık zamanaşımı süresi var. Yani işten ayrıldıktan sonra 5 yıl içerisinde kullanılmamış yıllık izin parasını talep etmeyen işçinin hakkı yanar.

Yılı dolmayan izin hakkı kazanır mı?

Yıllık ücretli izin hakkı, işyerinde deneme süresi dâhil 1 yılın doldurulmasıyla doğar. Bu bir eşiktir. Yani işe girdikten sonra 1 yılı doldurmadan yıllık izin hakkı kazanılmaz. Örneğin 1 Haziran 2025 tarihinde işe girmiş bir çalışan 1 Haziran 2026 tarihinden önce yıllık izne hak kazanmaz. İşveren işçinin 1 yılı dolmadan yıllık izin verirse bu işverenin inisiyatifidir. Yani işveren 1 yılı doldurmamış işçiye yıllık izin vermek zorunda değildir ancak isterse ileride mahsup etmek üzere izin kullandırabilir.

Bayram tatil izniyle birleştirilebilir mi?

Uygulamada işçilerin en çok yaptığı şey, resmî tatil ya da genel tatil günlerinin önüne ya da sonrasına izin alarak tatili uzatmak. Örneğin bu yıl 19 Mayıs Salı gününe geliyor. Pek çok işçi pazartesi günü yıllık izin alarak tatili uzatmak isteyecektir. Yıllık izin kullanılacak günlerin belirlenmesi işverenin inisiyatifinde. İşçi talep eder işveren de uygun görürse izin kullanılır. Ancak işveren aynı birimde çalışan işçilerin hepsine aynı gün izin veremeyeceği gibi biriniz Kurban Bayramı biriniz Ramazan Bayramı'ndan önce izin kullanın ya da ağustos ayında yoğunluk var izinleri temmuz ve haziranda kullanın diyebilir. Ancak işveren işçiye yıllık iznin bir bölümünü 10 günden az olmamak üzere kullandırmak zorunda.

Kullanmayıp parasını almak mümkün mü?

Yıllık izinler çalışırken paraya çevrilemez. Çünkü yıllık izin bir ücret değildir, işçinin dinlenme hakkıdır. Yani işçi "ben izin kullanmayım sen bana izinlerin parasını öde" diyemez. Ancak işten ayrılırken kullanılmamış izinler paraya dönüşür. İşveren işten ayrılan işçiye kullanmadığı yıllık izinlerin parasını işten ayrıldığı tarihteki ücreti üzerinden ödemek zorundadır. Yani iznin kullanılması esastır, kullanılmamışsa işten çıkarken paraya dönüşebilir.

Kaç gün yıllık izin hakkım var?

İşçinin yıllık izni, işyerindeki kıdemine göre değişir.
■ 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) kıdemi olan işçiye; en az 14 gün.
■ 5 yıldan fazla 15 yıldan az kıdemi olan işçiye; en az 20 gün.
■ 15 yıl ve üzeri kıdemi olan işçiye; en az 26 gün izin verilmek zorunda.
■ 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için en az 20 gün izin kullandırılması gerekir. Ayrıca bu süreler iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir.