LIMA

Bir zirveden diğerine, Meksika'dan Brezilya'ya 12 saatlik uçuşun ilk bölümünü bitirmiştik. Yakıt ikmali için Peru'nun Lima Havaalanı'na indik. Bir saatlik molada Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'le ekonomi konuştum. Biraz sonra Başbakan Yardımcısı Ali Babacan da aramıza katılınca iş ve çalışma dünyasının ilgisini çekecek bir sohbet ve çarpıcı haber-yorumlar ortaya çıktı.
Lima'da alanda yürüyerek vakit geçiriyorduk. Bir yandan free shop'ları dolaşıyor, diğer yandan ekonomiyi konuşuyorduk.
Bakan Şimşek'e, Moody's'in not artırımını sordum.
'Moody's önemli. Genellikle o daha tutucudur. Şimdi onu başta Fitch olmak üzere diğerleri takip eder' dedi.
'Yatırım yapılabilir'in 1 kademe altında olduğumuzu; o noktaya da gelirsek çok sevindirici olacağını söyledi.
'Şimdi gündeminizde ne var?' sorusunu yönelttim.
Yapısal reformlar olduğunu vurguladı. SPK düzenlemelerinden bahsetti. Ben de kendisinin önümüzdeki süreç için en çok neyin üzerinde durduğunu öğrenmek istedim. Gelir Vergisi'ymiş.
İşte burada hepimizi ilgilendiren bir haber kokusu aldım. Doğrusu Bakan bu konuda konuşmak istemiyordu, peş peşe sorularla, birazcık da zorlamayla şu değerlendirmeleri yaptı:
'Türk Ticaret Kanunu kadar önemli. Uzun zamandır üzerinde çalışıyoruz. Biz Gelir Vergisi toplayamıyoruz. Oranlarda sorun yok ama herkesten toplayamıyoruz. Tabana yaymak zorundayız. Gelir vergisi belli kesimlerin üzerine yığılmış. Bazı meslek grupları öteden beri bilindiği üzere doğru düzgün Gelir Vergisi yükümlüsü yapılamamış. Kazançlarına göre vergilendirilememiş. Simdi kısa, anlaşılabilir, tabana yayılacak bir gelir vergisi sistemine geçeceğiz.'
Bakan detaya girmekten kaçındı. Fakat anladığım, bütün çalışma hayatını yakından ilgilendiren bir Gelir Vergisi Kanunu geliyor.
KİRADA 300 BİN YENİ MÜKELLEF
Bir ara yanımızda AKP Genel Başkan Yardımcısı Ömer Çelik vardı, Dış İlişkilerden Sorumlu. Diplomaside Türkiye'nin artan etkinliğinin ekonomik başarıdan geldiğini söyledi. G-20 zirvesinden kimi örnekleri de anlatarak...
Bakan Şimşek, gelişmiş ülkelerin krizden yaralanarak çıktığını, kimisinin iflasın eşiğinde olduğunu hatırlattı ve bizim yapısal reformlara muhakkak devam etmemiz gerektiğini vurguladı. Sonra sözü Gelir Vergisi'ne getirip, 'Orada ne yapacağımızı Kira Vergisi'yle ilgili çalışmamız gösteriyor' deyip şu çarpıcı rakamları verdi: 'Son bir yılda kira işinin üzerine çok ciddi gittik. Bunun sonucunda 300 bin yeni mükellef geldi; bu büyük rakam. Kira gelirinde toplam mükellef sayısının 1 milyon civarında olduğunu düşününce oranın büyüklüğü daha iyi anlaşılır.'
EKONOMİDE GERÇEKTE NE DURUMDAYIZ?
Sohbetin bu bölümünde Babacan, Şimşek ve ben üçlüyüz. İki bakandan Türk ekonomisinin en son durum raporunu öğrenmek istedim. Şimşek, 'İyiyiz, iyiyiz ama süper değiliz' dedi.
Babacan'a döndüm, 'Siz hep temkinli iyimsersiniz' diye top attım, tebessüm etti, 'Öyle olmak zorundayız' diyerek söze girdi ve şöyle konuştu:
'Çok belirsiz bir dönem. Ne olacağı belli değil. Avrupa zorda, ABD dahil bütün dünya zorda. Üç gün önce Yunanistan'daki seçim farklı olsa, bugün bambaşka şeyler konuşurduk. Tek ülkedeki seçim bile dünya ekonomisi için kritik olabiliyor. Biz iyiyiz ama dikkatli olmaya devam etmeliyiz.'
5 MİLYAR DOLAR NEREYE GİDECEK?
Peki Avrupa'da zordaki ekonomiler için 5 milyar dolar kurtarma fonuna katkı neyin nesi? Babacan bu sorumu da şöyle yanıtladı:
'5 milyar dolar vermedik, sözünü verdik. İhtiyaç halinde çekip kullanabileceğiz. O takımda olmak Türkiye için önemliydi. Dünya tersine döndü. Gelişmekte olan ülkeler fon oluşturuyor, gelişmiş ülke ekonomilerini kurtarmak için. Dışında kalınamayacak kadar anlamlıydı.'
200 MİLYAR DOLAR ÖDEYECEĞİZ
Fona aktarılacak kaynak Merkez Bankası kaynaklarından sağlanacak. Oradaki en son rakamlar da çok önemli gösterge niteliğinde. İşte Babacan'ın değerlendirmesi:
'Şu an Merkez Bankası rezervinde 90 milyar dolar var. Elbette iyi bir rakam. Elbette daha fazlasını isteriz. Yapabildiğimiz bu. Gelecek yıl, kamu-özel-birey toplam ödeyeceğimiz borç 200 milyar dolar. Bu nedenle üretkenlik kadar yabancı sermaye de çok önemli. Daha çok yabancı sermaye çekmek durumundayız. Aldığımız tedbirlerin de bu gözle değerlendirilmesi gerekiyor.'

BAKAN EŞİ OLMAK ZOR ZANAAT
Lima'da bir saat dolmuştu, Başbakan neredeyse havada geçen toplam iki günlük uçuş trafiğine bir de zirveyi ve yoğun ikili temasları sığdırmıştı. Uçakta kalıp dinlenmeyi tercih etti. Önümüzde 6 saatlik bir uçuş ve katılacak bir uluslararası zirve daha vardı. Babacan'ın eşi Zeynep Hanım ve Şimşek'in eşi Esra Hanım'la Başbakan'ın kızı Sümeyye Hanım bakanların yanına geldiler, uçağa doğru yürümeye başladık. Elleri boştu. Hiç alışveriş yapmamışlardı. Sümeyye Hanım'ı zaten bu tür molalarda alışveriş yaparken hiç görmemiştim. Daha önce de alanda mağazaları dolaşıyor ama hiç alışveriş yapmıyordu.
Gazeteci arkadaşlar ise tahmin edeceğiniz gibi free shop ekonomisine küçük çaplı katkıda bulunmayı yine ihmal etmediler.
Esra Hanım niyetli gibiydi ama küçük hatıra eşyası dışında bir şey almadı.
Sanırım bakanların 'cari açığı artırmayın' şeklindeki aleni uyarıları etkili oldu. 'Ekonomi Bakanı eşi olmak kolay değilmiş, nasıl bir ekonomik ve siyasi baskı bu böyle?' diye espri yaptım. Bakanların hoşuna gitti ama Zeynep Hanım, 'Alışverişi free shop'a bıraktığımızı düşünmüyorsunuz sanırım' diyerek son sözü söyledi.
Biz de Brezilya'ya doğru 6 saatlik uçuş için yerimizi aldık.