Hafta sonu (29-30 Kasım-1 Aralık) İstanbul’da çok önemli bir program gerçekleştirildi. ‘İslam, Sanat ve Estetik’ başlıklı program, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 6.Dini Yayınlar Kongresi’ydi. Bu heyecan verici başlık altında, paralel ve özel oturumlarda çok sayıda tebliğ sunuldu.
Müslüman toplumların gündelik hayatta estetikten ne kadar uzaklaştığını gösteren söz, davranış ve uygulamalara şahit oldukça insan konunun ne kadar isabetli seçilmiş olduğunu düşünmeden edemiyor.
Kongre boyunca sık sık İslam’ın Kur’an kaynaklı estetik duyarlılığına atıf yapıldı. Mimariden, musikiye, edebiyattan görsel sanatlara geniş bir çeşitlilik içinde İslam medeniyetinin özüne dair sanat alanında güçlü bir teorik arka plan ortaya kondu. Bu durum, sanat ve estetik alandaki pek çok uygulama sorununun, var olan özün pratiğe aktarılamamasından kaynaklandığını da tescilledi.
Kongre çok temel bir düşünce ve medeniyet meselesinin tartışılmasına da vesile oldu. İslam Medeniyeti’nin otantik kavramlarını, sözgelimi estetik (aesthetic) yerine kavramın Kur’ani karşılığı olan Bediiyyat’ı neden kullan(a)mıyorduk? Diyanet, estetik bilimi ifade eden ‘Bediiyyat’ kelimesinin alanın uzmanları dışında bilinmeyeceğini düşünerek haklı olarak estetik kavramını kullanmayı tercih etmişti. Zira Bediiyyat kelimesini kullanabilmek için belki de öncelikle bu terminolojiyi içselleştirmiş bir toplumsal yapı gerekiyordu.
Kongrenin en önemli boşluğu, yoğun teorik oturumların yeterince pratik gündemli oturumlarla dengelenmemesiydi. İslam, Sanat ve Estetik başlığı altında ele alınabilecek pratik ve uygulamalar, İslam’ın özündeki ‘bediiyyat’ı neden pratiğe aktaramadığımızı irdelemeye de imkan tanıyabilirdi. Öte yandan sanatçıları ve sanatın tüm paydaşlarını kongreye dahil edebilirdi.
Diyanet İşleri Başkanlığı, geçtiğimiz yıllarda da çok önemli temalarla kongreler yaptı. Bu kongrenin önemli bir özelliği ilk kez Ankara yerine İstanbul’da yapılıyor olmasıydı. Başkanlığın İslam, Sanat ve Estetik konusunu daha çok İstanbul’a yakıştırması hem İstanbul’a, hem de İstanbullulara hoş bir jestti, fakat İstanbullular bu jeste yeterince karşılık vermedi. Bu kadar önemli bir toplantı çok daha fazla katılımcı hakediyordu. Basın müşavirliğinin yeterli basın iletişimi yapmamış olmasının etkisi olsa da, toplantının paydaşları olan yayınevleri, sanatçı ve akademisyenler gereken ilgiyi göstermediler.
Toplantının kapanış oturumunda Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez, Diyanet’in Dini Yayıncılık alanındaki hizmetlerine dair kısa bir özet paylaştı. Ve 2014 yılı başlarında 25 yıllık çok büyük bir emeğin ürünü olan İslam Ansiklopedisi’nin 44. son cildini, ‘Hadislerle İslam’ ve ‘Şeriyye Sicilleri’ gibi önemli eserleri yazılı ve dijital olarak hizmete sunacakları müjdesini verdi.
Prof. Dr. Mehmet Görmez Hoca’nın mükrim ev sahipliğinde yapılan kongre, tam da konunun içeriğine uyumlu şekilde son derece zarif ve latif bir atmosferde gerçekleştirildi. İslam Medeniyetinin estetik kayıplarını telafi edebilmek adına, Başkan Yardımcısı Prof. Dr. M.Emin Özafşar, Dini Yayınlar Genel Müdürü Dr. Yüksel Salman ve Strateji Geliştirme Başkanı Dr. Necdet Subaşı’nın katkılarıyla Diyanet bu konuda çok önemli bir başlık açtı. Kongre, bundan sonra Sanat ve Estetik alanında konuşacağımız pek çok konu için de önemli bir referans kaynağı olacak gibi görünüyor.