Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz, bebeklere su içme alışkanlığı kazandırmanın önemini anlattı.

Su, çocukların sağlıklı gelişimleri için ihtiyaç duydukları protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral gibi yaşamsal önem taşıyan temel besin öğeleri arasında yer alıyor. Bu nedenle bebeklerde ve çocuklarda sıvı tüketimi yetişkinlerin en az 2-3 katı olmalı! Ama nasıl? Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz'den, bebeklere su içme alışkanlığı kazandırmanın önemi konusunda bilgiler aldım:
Vücudun sıvı ihtiyacının giderilmesinde en önemli kaynak olan su; kalorisiz, kolesterolüz, kafeinsiz tek içecek... Ülkemizde çocuklar yeterli oranda sıvı tüketmiyor çünkü anne- babalar çocuklarının beslenmelerinde sarf ettikleri özeni, maalesef sıvı tüketimi konusunda yeterince göstermiyorlar. Oysa su içme alışkanlığının edinilmesi için, çocukluk yaş grubu en uygun zaman. Özellikle de ilk 3 yıl... Üstelik bebekler ilk 2 yıl içinde daha fazla kusuyor ve daha sık ishal oluyorlar. Dolayısıyla, susuzluk tehlikesiyle daha sık karşılaşıyorlar. Bitmedi; vücutlarındaki su oranı da daha yüksek. Bu nedenlerle de su ihtiyaçları yetişkinlerden daha fazla. Öte yandan, susadıklarını fark etmeleri yetersiz düzeyde, dile getirmeleri de zor. Sonuçta, iş yine annelere düşüyor. Bebeğin kendine özgü susuzluk belirtilerinin bilinmesi, izlenmesi ve buna destek verilmesi çok önemli.

BEBEĞİNİZ ALTI AYLIK OLDUYSA
Hayatın ilk 6 ayında su veya sıvı ihtiyacı tamamen anne sütüyle karşılanmalı. Anne sütünün yüzde 90'ı su. 6. aydan sonra ek besinlere başlanınca, böbrek solüt yükünü ve mide içeriğinin yoğunluğunu azaltmak amacıyla, bebeğin anne sütünün yanında suya da ihtiyacı ortaya çıkıyor.
Tüm sıvı besinler ve içecekler su kaynağı. Ancak, 18-24 aya kadar, bebeğin katı ve sıvı besin alımı sınırlı olduğundan, ağızdan aldığı besinlerle sıvı ihtiyacını karşılayamıyor. Vücuttaki sıvı dengesinin sağlıklı sürdürülebilmesi için, mutlaka dışarıdan yoğun olarak su alması gerekiyor.

VÜCUDUN SU DENGESİ
Sıvı alımının sürdürülmesi bilinçli olmayı, vücudun sesini dinlemeyi gerektirir. Bebekler ve çocuklarsa bu konuda ebeveynlerinin ilgi ve desteğine ihtiyaç duyarlar. Vücutta su dengesi olağanüstü bir mekanizmayla sürdürülür. Susuzluk hissi bu  muhteşem mekanizmanın çalışması gerektiğinin işaretini verir ve dengenin devamlılığı için gerekli olan sıvı alımına doğru canlıyı harekete geçirir. Susuz bebeğe su verince içer ama susadığını ifade etmesi yetersizdir. Susuzluğu algılaması da yetersizdir.

ANNE-BABALAR NE YAPABİLİR?
- Çocuklarda, en önemli sıvı kaynağı olan su tüketimini desteklemek için, örnek olmak çok önemli. Çocuklarımızda su içme bilincini geliştirelim. Suyu sevdirelim.
- Onlara sık sık su içirelim.
- Suyu kolayca, tek başına içebilecekleri şekilde ulaşılabilir kılalım.
- Susuzluk erken belirtilerini bilelim ve izleyelim.

SIVI TÜKETİMİ NEYE GÖRE DEĞİŞİR?
- Bebeklerde su ihtiyacı, bebeğin yaşına, beslenme şekline, boy ve kilosuna, aktivite düzeyine göre değişiyor. Yine de her çocuğun mutlaka alması gereken bir su miktarı var.
- Sıvı ihtiyacının hangi sıvıyla karşılanacağı ise çocuğun yaş  grubuyla ilişkili.
- Bebeklerin kilo başına su ihtiyacı yetişkinlere göre 3 kat daha fazla.
- Bebek, 2-3 saatte bir, yani günde 6-8 defa bezini ıslatıyorsa, yeterli derecede su tüketiyor demektir.

Susuzluk bebeği huzursuz ve bitkin yapar
Dr. Arzu Özgeneci Öngün (Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı)
Yetişkin bir bireyin vücut ağırlığının yüzde 60'ını su oluşturuyor. Bu oran prematüre bebeklerde yüzde 83 ve zamanında doğan bebeklerde yüzde 79 gibi yüksek bir rakamda seyrederken, doğum sonrasında ilk 3 ayda yüzde 70'e, 1 yaşında da yüzde 60'a iniyor. Su, insan yaşamı için büyük bir önem taşıyor. Çünkü su besinleri ve oksijeni organlara taşımak, vücut ısısını dengelemek, metabolizmayı düzenlemek, vücuttaki toksik maddelerin atılmasını sağlamak ve enfeksiyonlarla savaşmak gibi birçok önemli görev üstleniyor.

SUYU YEMEK SONRASI VERİN
Yetersiz su alımı çocuklarda ishal ve enfeksiyon hastalıkları gibi ciddi sonuçlar ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Üstelik vücut ağırlığının yüzde 5'i kadar su kaybı çocuklarda herhangi bir belirti de vermiyor. Vücut ağırlığının yüzde 10'u kadar su kaybı durumunda huzursuzluk, dudak ve gözlerde kuruluk gibi belirtiler ortaya çıkıyor. Vücuttaki su kaybı yüzde 15'e ulaştığında halsizlik, baş dönmesi, bulantı, kusma ve gözyaşı azalması şeklinde belirtiler görülüyor. Yetersiz su alımının bir başka göstergesi de idrarın yoğunluğu. Koyu renkte idrar yeterince su alınmadığının önemli bir göstergesi. Normal su içen bir çocukta idrar kokusuz, açık sarı renkte oluyor. Yetersiz su tüketimi uzun vadede görme sorunları, bilinç kaybı, hatta böbrek yetmezliği, şok ve koma gibi çok ağır tablolara da neden olabiliyor.
Bebeğiniz 6-12 aylıkken, katı gıdalara başlandıktan sonra,  her 3 saatte bir yemekten sonra su vermeniz gerekiyor. Çocuğunuz 1-5 yaş arasında ise her  2-3 saatte bir yemek sonlarında  100 ml su vermeyi ihmal etmeyin. Yemekten önce verilen su, karnın şişmesine ve yetersiz beslenmeye neden oluyor. Dolayısıyla çocuğunuza suyu yemek sonrasında vermenizde fayda var. Ancak eğer çoğunuz aşırı kiloluysa tok tutsun diye yemek öncesinde de su verebilirsiniz.

Sıvı ihtiyacı hesaplama tablosu
Ağırlık - Günlük ortalama sıvı ihtiyacı
1 - 10 kg - 100 ml / kg
11 - 20 kg - 1.000 ml + 10 kg üstündeki her kg için 50 ml / kg
20 kg ve üstü - 1.500 ml + 20 kg üstündeki her kg için 20 ml / kg

Örnek: 13,6 kg ağırlığındaki bir çocuğun günlük sıvı ihtiyacı
Formül:            1.000 ml + (50 x 3,6) ml
Günlük su ihtiyacı:       1.180 ml / gün