Ülkemizde çağdaşlık gibi kelimeler, parsellenmiş, belli şekilsel özelliklere hapsedilmiştir. Oysa çağdaşlık bir bilinç meselesidir ve çok farklı alametleri vardır. Sözgelimi, bir kişinin evindeki atık yönetimi, önemli bir çağdaşlık göstergesi sayılabilir. Modern dünyada şehir yaşamı çoğumuzu üreten olmaktan daha çok tüketen olmaya mahkum etti. Yaşamı tüketim üzerine kurduğumuz bir vakıadır.

Ekonomik ilerleme olarak görülen maddi tüketim teşvik edildiğinde karşımıza çok ciddi bir sorun çıkıyor; atık yönetimi… Atık yönetiminin etkili ve sistemli şekilde yapılması, geri dönüşüm mekanizmasına bağlı. Ekonomik fayda yanında çevreye olumlu etkileri olan bir kazanç alanı çünkü geri dönüşüm. Kirliliği azaltıyor, enerji tasarrufu sağlıyor, küresel iklim değişikliğini yavaşlatıp, biyoçeşitlilik üzerindeki baskıyı azaltıyor.

Geri dönüşümü sağlanabilir atıkların ayrı toplanmasında en etkili uygulama ise, atıkların kaynağında ayrı biriktirilmesi. Yani her şey, evde, ofiste, bizde başlıyor. Sonrası site yönetimlerinin, fabrikaların ve belediyelerin…

Bu gerçeğe rağmen, ‘akıllı evler’de, ‘çağdaş yaşam siteleri’nde, ‘kağıt, cam, plastik ve ev atığı’ için ayrılan kutuların bulunduğu atık odalarına karşın tablo ne yazık ki, ayrıştırma yapılmaksızın her şeyin aynı kutuya doldurulduğu bir bilinçsizlik hali… Kendi oturduğum site dahil çok yerde şahit olmuşumdur; pil kumbaraları dahil tam tekmil her türlü atığa uygun düzenlemenin varolduğu yerlerde dahi insanlar şuursuzca tüm atıkları aynı kutuya atıyor. Söz, modernliğe, çağdaşlığa geldiğinde mangalda kül bırakmayan bu profilin gündelik yaşamı böyle bir bilinçsizlik üzerine kuruludur. Oysa her şey bireyin sorumluluğunda başlıyor. Gerçek çağdaşlık yaşadığı çağın sorunları karşısında bilinç geliştirebilmektir.

Belediyelerimiz, bireylerimizden çok daha başarılı. Artık birçok belediye çağdaş bir atık toplama sistemini kuruyor, geri dönüşüm konusunda teşvik edici çalışmalar yapıyor. Fakat diplomalarına bakılırsa aydın, okumuş-yazmış diyebileceğimiz nice insan böyle bir bilinçten fersah fersah uzak.

Oysa, kullanılmış alüminyumdan alüminyum üretilerek sera gazı emisyonunu %95 ve atık su kirlenmesini %97 oranında azaltabiliriz.

Tek bir cam şişeyi geri dönüştürdüğümüzde, 100 Wattlık bir ampülü dört saat yakabilecek enerji tasarruf etmiş oluruz.

Bir ton atık kağıdın geri dönüştürülmesi ile 17 ağaç kurtarmış oluruz. Bir evin ortalama 6 aylık enerjisi ve 26 bin litrelik su tasarrufu sağlarız.

Atık yönetiminin ilk adımı bireyde başlıyor. Zira bu birey yeri geliyor bir site sakini, yeri geliyor fabrika yöneticisi, ambalajlamada materyal seçen bir yetkili, yeri geliyor market işletmecisi olabiliyor.

Tükettiği herhangi birşeyin ambalajını her ne yaparsa, çevreyi kirletmeyeceğini, ekonomiye katma değer sağlayacağını, nasıl bir enerji tasarrufu sağlayacağını düşünen birey yetiştirmek, çağdaş eğitim sisteminin de temelidir. Eğitim sistemimiz bunu başarabildiği oranda başarılı, ailelerimiz çocuklarına bu bilinci kazandırabildiği oranda bilinçli sayılabilir. Bu mesele ne sadece bireyle, ne sadece belediye hizmetleri ile çözülebilir. Tabandan ve tavandan bu bilinci besleyecek, yaygınlaştıracak inisiyatifler ortaya koymak gerekiyor. Bu da kültürün bir başka boyutu…