• $13,5825
  • €15,4086
  • 793.325
  • 1988.43
4 Eylül 2018 Salı

Bişkek parklarında tarih okuması

Kırgızistan’ın başkenti Bişkek şehrinin, ziyaretçilerine söylediği ilk şeylerden birisi, tarihinde kadınların etkin varlığı. Nitekim, parklarla kuşatılmış şehrin birçok yerinde Manas ve Aytmatov heykellerinin arasında sıklıkla kadın heykelleri karşınıza çıkıyor. Bişkek şehir hafızası, özellikle 19.yy’da Rus işgaline karşı yapılan mücadelenin kadın kahramanlarını heykel formunda dikkate sunuyor.

Bişkek ziyaretimizde mihmandarlarımız zaman zaman karşımıza çıkan kadın heykellerinin hikayelerini de anlattı. Kimisi, eşlerini savaşa göndererek çocuklarının bakımını üstlenen ‘bekleyen’ kadın heykeliydi, kimisi şehri korumayı görev edinmiş kahraman kadınlardı. İçlerinde en ünlüsü ise, Kurmancan Datka... Resmi, Kırgız parası Som üzerinde de olan, halkın ‘kraliçe’ ilan ettiği kahraman. Ünlü Erkindik, yani Özgürlük Meydanı’ndaki Kurmancan Datka heykelinin ülkenin başka yerlerinde de yaygın bir şehir sembolü olduğunu öğreniyoruz.

19. yy.’da Kırgız toplumlarının siyasi mücadelesine öncülük yapmış Kurmancan, ‘general’ anlamındaki Datka sıfatını alarak, bilgeliği ile topluma yön vermiş bir kadın. Öncelikle, Hokand Hanlığı’nın komutanı Alimbek Datka’nın eşi olarak kararlara yön veren biri olarak biliniyor. Daha sonra eşinin suikast sonucu ölmesi ile Kırgızların başına geçerek halkını yönetiyor. Bu süreçte şöhreti artan Kurmancan, yeri geliyor 10 bin kişilik bir orduya kumandanlık yapıyor.

Tarihi rivayetler, aynı zamanda iyi bir diplomat olduğunu söylüyor; Ruslarla mücadelesi sürecinde oğlu ile Ruslara esir düştüğünde, acımasızlığıyla ünlenen bir Rus general, diplomasi mahareti olan Kurmancan Datka’ya adeta misafir gibi davranıyor. Vakur duruşuyla generali etkileyen Kurmancan, anlaşmanın kendi topraklarında yapılmasını talep ediyor. Talebi kabul görünce, muhataplarına öylesine misafirperverlik gösteriyor ki, sağladığı psikolojik üstünlükle anlaşmayı karlı bir sonuca bağlıyor. Bütün bu idarecilik maharetleriyle, 30 yıl boyunca topluluğunu Rus şiddetinden korumayı başarıyor.

Heykelini fotoğrafladığımız Kurmancan Datka, tarih kitaplarında okuduğumuz eski Türk toplumlarında kadınların, eşinin destekçisi olduğu kadar silah arkadaşı, toplum ve devlet yönetiminde iktidarın ortağı olduğu bilgilerinin somut bir örneği. Müslüman ve Doğu toplumlarındaki kadın varlığını yok sayan oryantalist klişeler, Kurmancan Datka’yı da dünya tarih yazımının parçası olarak görmüyor elbette. Kahraman dahi olsalar yok sayılan kadınlar, genellikle erkekler tarafından yazılan tarih metinlerinde yer almasa dahi, şehirlerin hafızası onları yaşatmaya devam ediyor.

<p>Ezgi Aşık <span style='font-size: 1.6rem;'>soruyor, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr.

Rusya-Ukrayna gerginliği nereye evrilir?

Savaş pilotunun çektiği UFO fotoğrafı sızdı! Heyecanlandıran görüntü

Belli miktarlarda tüketildiğinde mutluluk veren besinler! İşte listede yar alan yiyecekler

Evinde tadilat yaparken şans eseri buldu! İçinden çıkanlar şaşkına çevirdi