Marquez der ki; ‘I·nsanlar yalnızca ve yalnızca analarının onları du¨nyaya getirdigˆi gu¨n dogˆmazlar; hayat onları kendi kendilerini dogˆurmak mecburiyetiyle yu¨z yu¨ze bırakır.’

Marquez’in bu sözünü doğrular nitelikte günler yaşıyoruz. 15 Temmuz’dan bu yana her gün hepimiz yeniden doğuyoruz. Toplumsal yorgunluğumuz belki de bu yüzden; her gün yeniden doğmanın sancısı...

Darbe girişimi sonrası devlet kurumlarının yeniden yapılanmasına eşlik eden bir toplumsal değişim süreci içinde bireysel yaşamımızda da değişip dönüşüyoruz. Eskiden sorgulamadığımız şeyleri artık kritik etmeye başlıyor, önümüzdeki flu görüntüleri netleştirecek lensler deniyoruz. 7’den 70’e hepimiz... Geçtiğimiz günlerde, 8-10 yaşlarında bir çocuğun oyunun başından kalkıp ‘içim bunalıyor’ serzenişine şahit oldum. ‘Neden’ sorusuna verdiği cevap, bu yeniden doğuşun psikolojisini anlatıyordu. Minik ellerini kaldırıp, ‘İşte, memleket meseleleri...’ dedi yaşından büyük duygularıyla...

Bir çocuğu, oyunun başından ‘memleket meseleleri’yle kaldıran dert, büyüklerde panik atağa kadar gidebiliyor. Artık gece yarısı çalan her telefon, hesapta olmayan en ufak bir hareketlilik tedirginlik yaratıyor insanların iç dünyalarında. Refleksler değişti. Öyle ki, insanlar artık, dini duygular üzerinden kendisine yaklaşan herkese karşı eleştirel bir tutum takınıyor. Çünkü 15 Temmuz hainleri, toplumu en derin hislerinden, inanç dünyaları üzerinden vurdu. Artık kurban ibadetinden hayır hasenat işlerini örgütlemeye kadar hemen her konuda kendi sorumluluğunun peşine düşüyor insanlar. Toplumsal dayanışma, güven yara aldı.

Siyasal ve toplumsal bir hadisenin bireysel psikolojiye yansıyan hesaplaşmalarına dair tanık olduğum bir başka diyalog, gündelik hayatla makro siyasetin ne kadar iç içe geçtiğini gösteriyor; ‘İçimdeki paralel yapıyla mücadele ediyorum’ dedi birisi. İnsanın içindeki paralel yapı ne olabilir? ‘Nefsimin aklıma, aklımın kalbime, kalbimin ruhuma darbe yapıp, egemenliğim üzerinde oyunlar oynandığını hissediyorum’ diye tarif etti duygularını. İçindeki negatif duyguların ‘takiyye’ yapıp, kendilerini masum gösterdiğini söyledi. Güncel siyasetten ödünç alınarak yapılan bu ruh tahlilleri sosyal psikologlar için ilginç veriler olsa gerek.

Tolstoy, hayatı bir değirmene benzetiyor. İnsan tarafından yönlendirilen bir değirmen. Bu aynı zamanda durdurulamaz sürekliliği ima ediyor. Bu değirmenin çarklarına takılan bazı yaşam tecrübeleri kolaylıkla öğütülebilirken, bazıları dişlilere takılıyor. 15 Temmuz herkesin hayatında farklı yaralar açtı. Kimilerinin ki ağır travmaya dönüştü. Kimileri hayat dersleri çıkarttı. Kimilerinde de vatan, millet, bayrak sevgisi mayalandı. En çok da, çocuklar ve gençlerde... Memleket meselelerinden içi bunalsa da, aslında bu süreçte vatanın hiç de ucuz olmadığı gerçeğini öğrendi çoğu genç. Hulasa, 15 Temmuz’da herkes yeniden doğdu. Şimdi, bu sancılı doğumun travmalarını atlatmak için etkili bir rehabilitasyon sürecine girmek gerekiyor toplumca.