WASHINGTON

Ankara Obama’dan Gülen’in iadesini istiyor. Erdoğan, Amerikan televizyonu PBS’te Charlie Rose’a ‘Gülen’in yaptığı dinlemelerin yasadışı olduğunu’ ve ‘yakın müttefiki Amerika’dan Ankara’nın iade talebine olumlu cevap vermesini beklediğini’ söyledi.
Amerika ve Türkiye iki yakın NATO müttefiki. Ankara Washington’ın geçmişteki iade taleplerini defalarca yerine getirdi. Ve hatta iki ülke arasında 1979’da suçluların iadesine dair imzalanmış bir anlaşma da var. Tüm bunlara rağmen Washington’ın bu iade talebine olumlu cevap verme ihtimali çok düşük.
1979’da imzalanan anlaşmaya göre iade talebinin yerine getirilebilmesi için Gülen hakkında verilmiş bir mahkeme kararı, bir tutuklama emri olması gerekiyor. Böyle bir karar şu anda yok. Fakat olsa bile mesele bununla bitmiyor. Anlaşmanın bir diğer şartına göre Türkiye’nin Gülen’in işlediğini söylediği suçu ‘şüpheye yer bırakmayacak’ şekilde Gülen tarafından işlendiğini ya da onun tarafından azmettirildiğini kanıtlaması gerekiyor. Cemaatin yapısını, işleyişini, bahsi geçen suçun mahiyetini göz önüne aldığımızda, işlendiği söylenen suçları Amerikan Adalet Bakanlığı’nı tatmin edecek şekilde Gülen’le birebir ilişkilendirmek kolay değil.
Eğer Adalet Bakanlığı sunulan delillerin ışığında suçun, iadesi istenen kişi tarafından işlendiğine ikna olursa ‘iade edilebilir’ kararı veriyor. Fakat nihai kararı Dışişleri Bakanlığı veriyor. Yani Kerry siyasi ya da insani sebepleri gerekçe göstererek iade talebini reddedebilir.
Amerika’nın iade taleplerini değerlendirme süreci yasal değil siyasi bir süreç. Yasal olsaydı talep, belirlenen mahkemelerdve değerlendirilir ve yürütme mahkemenin verdiği kararı kabul etmek zorunda kalırdı. İade talebiyle ilgili süreçte son sözü söyleme hakkının dışişleri bakanında olması meselenin dış politika çerçevesinde ele alınmasının sonucu. Amerikan kanunlarına göre talebe konu suç siyasi nitelikteyse ya da yargılama kararı siyasi bir motivasyonla verilmişse iade talebi reddediliyor. Suçun ya da yargılama kararının siyasi nitelikte olup olmadığını belirleyen kanunlar var fakat son kertede kararı yine dışişleri bakanı karar veriyor. Siyasi suçları iadenin dışında tutan maddenin kanuna eklenmesinin iki temel sebebi var: İadesi istenen kişinin adil bir yargılama olmaksızın siyasi bir kararla mahkum edilmesinin önüne geçmek ve iadeyle başka ülkelerin iç siyasi meselelerinde taraf olmayı önlemek.
Şimdi tüm bunları Gülen-Ankara-Washington çerçevesinde düşünelim. Ergenekon’la başlayıp 17 Aralık ile devam eden ve ardından gelen yargıya müdahaleler Washington’da Türkiye’de yargının bağımsız olmadığına dair inancı iyice güçlendirdi. Başbakan’ın balkon konuşmasında cemaat ile ilgili söylediklerinin ardından Washington’da pek çok kesim, Gülen’e karşı başlatılan hukuki sürecin siyasi bir motivasyonla yapıldığını düşünüyor; Gülen cemaatini Türkiye’de iktidara karşı var olma mücadelesi veren pek çok gruptan biri gibi görüyor. Obama yönetimi Gülen’i iade ederse Gülen-AK Parti çatışmasında taraf haline gelmiş olacak ve Obama bunu istemiyor. Kısacası Washington bir kez daha Ankara’yı hayal kırıklığına uğratacak gibi görünüyor.