WASHINGTON

Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan krizin en önemli boyutlarından biri şüphesiz enerji konusu oldu. Avrupa Birliği’nin doğalgaz tüketiminin neredeyse yüzde 40’ı Rusya’dan sağlanıyor. Avrupa’nın Kırım’da olanlara ses çıkaramamasının temel nedeni Rusya’ya olan bu enerji bağımlılığı.
Tüm bunlar enerjinin jeopolitik dengeler üzerinde oynadığı önemli role işaret ediyor. Washington’da da Ukrayna krizinin bu boyutu tartışılıyor. Kriz başladığında bu yana Avrupa ülkelerinin temsilcileri Washington’a akın etti. Enerji firmaları Kongre’deki lobi faaliyetlerini yoğunlaştırdı. Hem Kongre hem de Avrupalı ülkeler Obama’ya Avrupa’ya doğalgaz ihracatını artırması için baskı yapıyor. Doğalgaz ihracatını artıralım diyen cephe bunun sadece Amerikan ekonomisine değil Washington’ın stratejik çıkarlarına da hizmet edeceğini savunuyor. Amerikan doğalgazının, Washington’ın Avrupalı müttefiklerini Rusya’ya bağımlılıktan kurtaracağını, İran gibi düşman ülkelerin stratejik ağırlığını azaltacağını söylüyor.
Enerji ihracatını ‘ulusal güvenlik meselesi’ gibi takdim etmek ihracatın iç piyasada gazın fiyatını artıracağı endişesiyle buna karşı çıkan bazı Kongre üyelerini ikna etmek için iyi bir strateji. Fakat Amerika’nın hemen yarın Avrupa’ya gaz ihraç etmesi düşünüldüğü kadar kolay değil.
Birkaç temel sorun var. Birincisi, doğalgazı sıvı hale getirip ihraç edebilmek için gerekli terminallerin inşa edilmesi ve bunların Enerji Bakanlığı'nca onaylanması yıllar alan uzun bir süreç. İkinci sorun Amerikan doğalgazının uzun vadeli kontratların parçası olarak farklı ülkelere satılmış olması. Gaz ihracatçıları oldukça maliyetli olan terminalleri inşa etmek için yıllar önceden müşteri ülkelerle bu kontratları imzalıyorlar. Avrupa’ya kısa vadede gaz ihracatı önündeki bir başka sorun Asyalı ülkelerin Avrupa’nın ödeyebileceğinden çok daha yüksek fiyatla Amerikan gazına talip olması.
Yani Washington öyle çabucak ne Ukrayna’yı ne de Avrupa’yı Rusya’ya olan enerji bağımlılığından kurtarabilir. Tüm bunlar ülkelerin enerji için tek bir ülkeye bağımlı olmasının tehlikesine ve enerji tedarikçilerini çeşitlendirmenin gerekliliğine işaret ediyor. Ve Obama yönetimi Ukrayna kriziyle bunu daha net görmüş durumda.
Washington’daki bu tartışmanın Türkiye açısından çok önemli bir sonucu olabilir. Hatırlarsınız. Amerika, Türkiye’nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) ile Bağdat’ın onayı olmadan enerji anlaşmaları imzalamasına ‘Irak’ın toprak bütünlüğünü tehdit ettiği’ gerekçesiyle karşı çıkmıştı. Mesele hâlâ ikili ilişkilerde sorun olmaya devam ediyor. Türkiye kendi açısından haklı. Enerjide Rusya ve İran’a bağımlı olmak istemiyor. Türkiye KBY ile imzaladığı enerji anlaşmalarıyla sadece daha ucuza enerji satın almış olmuyor. Aynı zamanda Rusya ve İran gibi bölgesel meselelerde farklı politikalar güttüğü iki ülkeye bağımlılığını azaltmış ve dış politikasında diplomatik manevra alanını genişletmiş oluyor.
Fakat Obama yönetimi bugüne kadar Türkiye’nin bu pozisyonunu anlamamak konusunda direndi. Rusya-Ukrayna krizinin Washington’da başlattığı tartışma, Türkiye’nin KBY ile enerji politikasının kendi ulusal çıkarları açısından meşruluğunu bir kez daha kanıtlıyor ve bu kez Obama’nın buna kulak tıkaması zor.