WASHINGTON

İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ve Almanya arasında yapılan anlaşma yürürlüğe girdi. 24 Kasım'da Cenevre'de imzalanan ve 6 ay yürürlükte kalacak anlaşma, İran'ın nükleer programında ilerlemesinin önüne geçerek kapsamlı bir nihai anlaşma için Batı'ya zaman kazandıracak. Uluslararası yaptırımlar sebebiyle uzun süredir ekonomik bunalım yaşayan İran'ın da rahatlamasına imkan tanıyacak.

Tüm bunlar olurken, Obama yönetimi nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında bazı yaptırımların kaldırılacağına dair İran'la anlaşmaya varmışken, Amerikan Kongresi'nde İran'a yeni yaptırımlar konuşuluyor. AIPAC'in başını çektiği İsrail lobisi Kongre'nin yeni yaptırım paketini geçirmesi için gece gündüz çalışıyor. Fakat birkaç gün evvel olanlar AIPAC'ın işinin eskisi kadar kolay olmayacağını gösteriyor.

AIPAC'in Kongre ile ilişkileri hep yakın oldu. Beyaz Saray ile sorunlar, gerilimler yaşanırken dahi Kongre ile ilişkilerini sıcak tutmaya gayret etti. Çünkü Amerikan başkanının gelip geçici olduğunu Kongre'nin ise uzun vadeli ve daha sadık bir müttefik olacağını düşündü. Kongre'de sadece Cumhuriyetçilerle değil Demokratlarla da yakın çalıştı. Fakat geçen hafta AIPAC'in İsrail yanlısı söylemiyle tanınan bir Kongre üyesine karşı başlattığı karalama kampanyası tüm bunları değiştirebilir.

Bahsi geçen Kongre üyesi bugüne kadar AIPAC ile ve diğer İsrail lobi gruplarıyla çok yakın çalışmış, onların hassasiyetlerini Kongre gündemine taşımış bir isim. Fakat Obama'nın İran ile son açılımını ve BM ve Tahran arasında varılan son anlaşmayı destekliyor. Uluslararası camianın İran'ın nükleer programı konusunda diplomatik olarak yol aldığını ve bu yüzden yeni başlayan sürece zaman vermek gerektiğini düşünüyor. Yani AIPAC'in Kongre'den geçirmeye çalıştığı yeni yaptırım paketine karşı çıkıyor. Bu nedenle AIPAC, geçen hafta içinde Kongre üyesine hakaretler içeren bir mektubu üyelerine göndererek Kongre üyesine karşı bir kampanya başlattı.

Fakat asıl önemli olan ve uzun vadeli sonuçlar doğurabilecek iki şey var. Birincisi AIPAC'in bu hamlesine Washington'da verilen tepkiler. Kongre'de İsrail yanlısı Kongre üyeleri, liberal entelektüeller, daha evvel AIPAC'e yakınlığı ile bilinen Demokratlar ve hatta daha evvel AIPAC için çalışmış, yöneticilik yapmış isimler dahi AIPAC'i eleştirmeye başladılar. Bu son hamlesinden sonra Kongre'de yaptırımı destekleyeceğini söyleyen Kongre üyelerinin dahi fikrini değiştirdikleri söyleniyor.
İkinci önemli nokta ise AIPAC'in gittikçe şahinleşen çizgisine Washington dışından gelen tepkiler. AIPAC'in saldırdığı Kongre üyesi Florida'yı temsil ediyor. Florida, İsrail seçmeninin yoğun olduğu bir eyalet. Kongre üyesi AIPAC'in basına sızan mektubunun ardından yaptığı açıklamada 'İran'a yeni yaptırım paketine karşı mücadele etmeye devam edeceğini' söyledi. Bir siyasetçinin tabanının önemli kısmını oluşturan seçmeninin nezdinde kabul görmeyen bir politikada ısrar etmesi zor. Bu şu anlama geliyor: Florida'da yaşayan İsrailliler de AIPAC'in çizgisinden rahatsız. Ve bu sadece Florida'ya has bir durumda da değil. Yani Washington'daki İsrail lobisi ve Amerika'da yaşayan İsrailliler arasındaki makas açılıyor.

Daha evvelki yazılarımda Washington'daki İsrail lobisinin gücünü ve etkinliğini yitirmeye başladığını, bu yüzden Amerika'nın attığı her adımı İsrail lobisinden bilmenin sorunlu olduğunu yazmıştım. Son birkaç gündür Washington'daki AIPAC tartışması bu zayıflayışın bir başka tezahürü.