Türkiye’de 1,3 milyon firmaya ilişkin ‘işletme istihbaratı’ yapan Finar’a göre riski en az bölge Orta Anadolu. İller bazında Bolu, Karaman, Edirne tam not aldı

Riskten kasıt siyasi değil, ekonominin diliyle anlatacağım. Dr. Selim Seval’in 1989’da yola çıkardığı Finar D&B, Türkiye’nin en etkin ‘işletme istihbarat şirketi. Nasıl ki bankalar kredi vereceği müşterisini araştırıyor, mal alıp, mal satacak, ortak olacak firmalar da Finar’a başvurup, ‘muhatabı’ ile ilgili bilgi istiyor. Finar da ‘Şu kadar limitli, şu vade ile çalışabilirsin’ veya ‘Gözü kapalı çalışabilirsin’ minvalinde rapor veriyor. Finar D&B Genel Müdürü Didem Taner, ‘Ayda 4 bin firma soruluyor’ diyor. 1.3 milyon firmanın olduğu bir veri tabanına sahiplermiş. 

SİYASİ RİSK DAHİL DEĞİL
Risk haritasını soruyorum. Didem Taner’in anlattığı risk haritasında, illerin yer alabilmesi için ‘yeterli sayıda firmanın’ sorulmuş olması gerekiyor. Diyelim ki, bir ilden sadece 3-5 firma soruldu yanıt, il profilini oluşturmayacağı için, o il risk haritasına girmiyor. Risk haritasında da ‘renkler’le az riskli, orta riskli, yüksek riskli iller yer alıyor. Şunu da vurgulamam gerekiyor: Risk haritası hesaplamasında yani algoritmada, siyasi risk yer almıyor, sadece işletme bazında hesap yapılıyor:  

Üç şehir potada
Bugüne kadar ‘risk haritasına girmeyen’ iller mi hangileri? Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Muş, Tunceli, Kilis, Siirt, Şırnak, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Bartın, Çankırı, Sinop, Kırıkkale, Kırşehir.  Düne kadar ilgi duyulmayan üç il artık sorulmaya başlanmış, ilk çeyrek haritasına girmiş: Burdur, Yozgat, Niğde.

Bolu’da tavuk çiftliği, Karaman’da bisküvi fabrikaları
Didem Taner’e risk haritasında yer alıp da riski en düşük illeri de soruyorum. Yanıtı önce bölge bazında veriyor: Riski en az olan bölge Orta Anadolu. Anadolu kaplanlarının ağırlıklı olduğu bölge, üretim kapasitesi yüksek. İller bazında Bolu, Karaman, Edirne öne çıkıyor. Sektörleri soruluyor.? Bolu özellikle gıda, tavukçuluk ile ön planda. Ayrıca çimento, inşaat, nakliye firmaları. Karaman, ağırlıklı bisküvi ve gıda firmaları, bir de gıda sektörüne yönelik makine üreticileri. Edirne, tohum, gübre, tarım ürünleri, gıda sektörlerinde ön planda. 

Fırında kullanılan un bile itibar teminatına giriyor
Didem Taner’e ‘Risk nasıl hesaplanıyor?’ diye soruyorum. Büyük şirketlerin ‘bilançolarını’ okumak kolay. Ancak küçük ve orta ölçekli işletmeler-KOBİ’lerde bilanço tek kıstas olamıyor. Son günlerde, ekonomi dilini çok basite indirgeme başarısını gösteren Ziraat Bankası reklamlarını izleyebildiniz mi? Genç bir hanım Londra’da ‘tasarım işi’ kurmuş, babası da Türkiye’de üretim yapıp gönderecek. Ziraat destek verdiğini söylüyor. O genç hanımın ‘bilançosunda’ muhtemelen sadece tasarım eğitimi var. Finar D&B kredi değerlendirmesi yaparken, KOBİ’lerde ‘itibar teminatı’ kavramını kullanıyormuş. İtibar teminatına bir örnek de veriyor Didem Taner, “Bir fırıncının hangi marka un kullandığı bile itibar teminatında yer alıyor.” Çünkü kullandığı un, o fırıncının vizyonunu, işini büyütme isteğini, geleceğine yatırım yaptığını gösteriyor. 

Denizli ve Antep kaplanların simgesi 
Anadolu Kaplanı ifadesi 1980’li yıllardan bugüne Türkiye ekonomisindeki payları dikkat çekici ölçüde ve hızda artan bir grup şehir ve bunların yakın bölgeleri için kullanılan bir tanım olarak ortaya çıktı. Terimin ilk kullanıldığı yer Denizli oldu. Hatta “Anadolu Kaplanı”  ifadesi 2006 yılında ABD devlet kanalı PBS tarafından da konu edildi.  Denizli’nin yanı sıra Gaziantep, Kahramanmaraş, Kayseri, Balıkesir ve Konya gibi illerdeki yatırımcılar için de kullanıldı. Son yıllarda yönetim merkezleri Ankara, İstanbul, İzmir gibi illerin dışında olan tüm şirketleri ifade ediyor. Bugün İstanbul Sanayi Odası’nın açıkladığı “İkinci 500 Büyük Şirket” araştırmasının büyük bölümünü Anadolu Kaplanları oluşturuyor. Bu listeden yola çıkarak 2011 yılında bu şirketlerin üretimden satışlarının 571 milyon 89 bin 386 liraya yükseldiğini görüyoruz.