İki örnek girişimciyi anlatacağım sizlere. Biri 'ekmekte hijyen' kavramını yıllardır 'öğretmeye' çalışan UNO'nun sahibi Hasip Gençer. Diğeri 30 yıllık çiftçi, Tire Süt Kooperatifi Başkanı Mahmut Eskiyörük.
Hasip Gençer ile Doruk Holding'in 40'ıncı yılını kutlaması vesilesiyle bir araya geldim, Mahmut Eskiyörük ile de Garanti Bankası Anadolu Sohbetleri'nin Burdur'daki toplantısında.
Biri sanayici, diğeri çiftçinin sözleri aynı kapıya çıkıyordu:
'Türkiye'deki işletmelerin yüzde 90'ı 10 baş altı küçük işletmeler. Aile işletmeciliği Türkiye'nin geleneksel yapısı. Bu bir sorun değil. Küçükleri güçlerini birleştirerek büyütelim.'
İlle de küçükleri güçsüz bırakıp, büyük işletmeler kurmaya gerek. Küçükler güçlenebilir, ülke üretimi artar.
Önce Hasip Gençer'e kulak verelim:
'Türkiye'de kişi başı yıllık ekmek tüketimi 130-140 kilogram, dünya ortalamasının çok çok üstünde. Anadolu buğday tarımının ilk başladığı yer. Hem tüketim açısından hem de tarihi avantaj olarak en kaliteli buğday, en kaliteli ekmek bizde olması lazım, değil mi? Maalesef ki buğday ile ilgili sektörlerin hepsi Türkiye'nin gelişmişlik düzeyinin gerisinde.'
Dahası da var:
'Birleşmiş Milletler raporuna göre buğday üretiminin, tüketimi karşılamayacağı yıllara doğru gidiyoruz. Gıda sanayi köylü üretsin, devlet desteklesin diyemez. Artık aynı tarladan daha çok buğday almak zorundayız.'
Doruk Grubu, 2001'de 'verimli buğday tohumu' üretmek için kolları sıvıyor, 9 yılda 'doğru' tohumu bulabiliyor. Diyor ki, Hasip Gençer, 'Türkiye'nin buğday rekoltesi 16-20 milyon ton. Doğru tohumla 40-50 milyon ton yetiştirebilir.'
Doruk Grubu, Karabük Eflani İlçesi'nde ilk pilot uygulamayı başlatmış. Çiftçiye 'Al tohum, gübre ilaç. Geliri yüzde 50-50 gelir paylaşacağız' diyerek projeyi hayata geçiriyor. Tarım ile hayvancılık birlikte yürümesi gerekiyor ki 'kıt kaynak topraktan çok yönlü faydalanılsın. 'Hasip Gençer, 'Evinin bodrumunda 2-3 hayvan. Hayvanlar yaşadıklarından pişman, bırakın et, süt vermeyi' diyor.
Organizatörlüğü üstleniyor çiftçilerin banka kredisiyle büyük baş hayvan satın almalarını sağlıyor. Hep beraber işlettikleri 400 başlı çiftlik kuruyorlar ve ekliyor: 'Süte 40 kuruş fiyat koyuyorlardı, müşteri bulamazlardı. Şimdi 88 kuruşa pazarlıyoruz.'

Süt 86 kuruş, yem 90 kuruş
SÖZ sırası Tire Süt Kooperatifi Başkanı Mahmut Eskiyörük'te:
'Türkiye'nin yol haritası kooperatifleşmede olmalı. Küçükleri yok etmeyelim, kooperatifleştirerek büyütelim. Kooperatifçilik ile kayıtdışı da biter, kalite de artar.'
Sorun da bol:
'Destekleme sadaka mantığıyla, sosyal yardımmış gibi yapılıyor. Yanlış politika bile değil, Türkiye'nin ulusal politikası yok. Planlama yok, ne kadar ürettiğimizi bilmiyoruz. Çiftçi neyi üreteceğini bilmiyor. Üretici para kazanırsa, üretime devam eder.'
Başa bela da fiyat istikrarsızlığı:
'2008'de süt 68 kuruş olunca, üreticiliğe özenen arttı. Üretim artınca fiyat 35 kuruşa düştü ve inekler kesildi. Bu sefer de yetmezlik başladı. Şu an süt 86 kuruş, yem 90 kuruş. ABD'de süt 72 kuruş, yem 44 kuruş. Türkiye'de yem 60-65 kuruş olmalı ki, üretici üretimine devam edebilsin.'

'Sanki akvaryumda balık besliyorlar'
Tire Süt Kooperatifi Başkanı Mahmut Eskiyörük'ün 'moda mantığıyla' sonradan çiftçi olanlara da sözü var:
'Sıfır faizli kredi verildi. Sanatçılara, emekli profesörlere. Sanatçı gelmiş sanki akvaryumda balık besliyor. Hayvancılığa başladılar. Gemilerle hayvanlar geldi. Geldi de soran var mı, nerede o hayvanlar?'