Amerikan Merkez Bankası-FED’de ekonomist olarak çalışmış, özellikle Avrupa’da sözü geçen akademisyen Refet Gürkaynak’ın ekonomide atılım için yüzde 70’i çalışmayan kadınların iş gücüne kazandırılması gerektiğine dair sözlerini aktarmıştım.
Kadınların çalışması için de ‘erkeklerin’ bazı yatırımlar yapması gerekiyor. Mesela şehirlerin iyi aydınlatılması, kadınların iş yaşamına girişini teşvik ediyor. Ne kadar aydınlık sokak, o kadar güvenli ‘dışarısı’ demek, bu da kadınların daha kolay eşinden, aile büyüklerinden çalışmak için izin alabilmesi demek.
Aydınlık sokakla da iş bitmiyormuş.
Türkiye’nin en büyük aydınlatma armatürü üreticisi Pelsan’ın sahibi Reşit Göğüş anlattı:
“Sokak lambalarında aslında beyaz kullanılmalı. Fakat beyazın da sarıya göre ışık değeri az. Daha çok ışık olsun diye sarı kullanılıyor. Beyaz ışık olduğu zaman, biz ona metal hallide diyoruz, kamera çektiğinde geçeni tam görüyorsunuz, arabanın rengi lacivertse, lacivert görüyorsunuz, ışık sarı ise ki biz ona sodyum lamba diyoruz, siyah görürsünüz.”
Bilim dünyası aydınlatmanın insan yaşamı ve toplum üzerindeki etkileri üzerine çalışmalar yapıyor. Merakı olan İnternet’te de arayabilir, makalelerin büyük bir bölümünü okudum. Aydınlatma ile şehirde güvenlik sorunu azalır, hırsızlık azalır, trafik kazaları azalır gibi genel etkisinin dışında doğrudan insan psikolojisi üzerindeki etkileri varmış.
Nitekim Reşit Göğüş de şunları anlatıyor:
“İç aydınlatmada sıcak renkleri kullanmak gerekiyor, huzur verir. Sıcak renk dediğimiz, içindeki kırmızı oranı yüksek yani sizin söylediğiniz sarı ışık. Biz ona maksimum 4 bin kelvin deriz. Gelir durumu düşük olanlar henüz maalesef ki, 4 bin kelvinde, 6 bin kelvinde, gözünün bozulmasında, psikolojisinin etkilenmesinde değil. Öğretmen de böyle, memur da böyle, ışık rengini konuşmuyor. Genelde satıcılar da iki çeşit ürünün stokuna girmemek için tek tip alıyor, beyaz alıyor. Eğitim seviyesi ve gelir arttıkça, yani ayda 5 bin liranın üzerinde geliri olan aileler ışık rengini soruyorlar. Bu benim gözümü bozar mı diye soruyor.”

Telefon numarası kredibilitenin göstergesi oldu

Türkiye’nin büyük gruplarından birinde satış ve pazarlama sorumlusu olan bir tanıdık ile dün sohbet ederken, okuduğum haberi aktarıyorum: “Tek rakamdan oluşan bir cep numarası 175 bin liradan satışa çıkmış.”
İki rakamlı olanlar da 20 bin liradan başlıyormuş, 150 bin liraya kadar fiyatlanıyormuş.
Tanıdık “Sen cebindeki değerin farkında değilsin” dedi.
Cep telefonu numaraları pazarında tek veya iki rakamlı ve hatta büyük kulüplerin kuruluş tarihini taşıyanlar cazipmiş ama yeni iş kuranlar da Türkiye’nin ilk operatörü olması sebebiyle Turkcell’in ilk verdiği 200 ve 300 ile başlayan numaralarının peşindeymiş.
20 yıldır aynı numarayı kullanıyor olmak piyasa için de bir güven göstergesiymiş. Bankacılık sisteminde tek tuşla kimin kredibilitesinin yüksek olduğunu anlamak mümkün mümkün olmasına da, demek ki piyasada hâlâ farklı güven göstergeleri var.
Benim gibi tutucu insanlar için geçerli değil ama eski abonelere duyurulur.