Evinize anahtar (elektriği açıp-kapatan) veya priz almak için yapı marketine, Karaköy'deki herhangi bir dükkana gittiğinizde hiç düşündünüz mü elinizdeki markanın üretim koşullarını? Niteliğinden, kalitesinden söz etmiyorum.
Evimde tercih ettiğim Kardelen ve Carmen modellerinin üreticisi VİKO'yu merak etmiştim. Üretim alanı nasıl, geleneksel üretimin üzerine yeni bir şeyler ekleniyor mu? Kısmet bugüneymiş.
Eski adı Samandıra yeni adı Sancaktepe'de 55 bin metrekarelik kapalı alanda üretim yapan, dev bir tesis.
VİKO'nun iki ortağı Cahit Durmaz ve İsmail Ali Dağbaşı, ikinci kuşak Zafer Durmaz, Selim Dağbaşı ve Genel Müdür Nusret Kayhan Apaydın ile sohbet ediyoruz.
Cahit Durmaz diyor ki, 'Eskiden ar-ge'yi Ali Bey ile ikimiz yapardık. Ali Bey ürün bulurdu, ben de konsept tasarımını, kalıbını yapardım. Bizim ar-ge daha çok Ali Bey'in 'Bak bu ürün piyasada iyi gidiyor' sözü kadardı.'
57 kişi ar-ge'de (araştırma-geliştirmede) çalışıyormuş. Fabrikanın 700 çalışanı içinde epey yüksek bir oran. Diyorlar ki, 'Cironun yüzde 2'sini ar-ge'ye ayırıyoruz. Yüzde 3'e çıkaracağız.'
Şunları da söylüyor Cahit Durmaz:
'Eskiden yanan, patlayan prizler vardı. Bizler ısıya dayanıklı plastik, bakalit geliştirdik, bakır malzeme kullandık. Çok çalıştık, standartlardan ödün vermedik. Başlarda ürünümüz pahallıydı da ama semeresini aldık.'
Bu arada öğrendim ki tercih ettiğim Kardelen modeli 1995'te geliştirilmiş. Üstüne yeni birçok model eklenmiş.

3.65 liradan nasıl zengin olunur?
VİKO yöneticileri anlatıyor: TÜSİAD-Kalder Ulusal Kalite Başarı ödülü sahibiyiz. İSO'nun (İstanbul Sanayi Odası'nın) Türkiye'nin ilk 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesinde iki yıl önce 367,  geçen yıl 329'uncu sıradaydık. Hedefimiz bu yıl ilk 300'e girmek.
Yüzde 60 pay ile pazar lideriyiz. 70 ülkeye ihracat yapıyoruz. 2011'de 2010'a göre yüzde 40 büyüdük, ciromuz 260 milyon TL oldu.
2010 ve 2011'de toplam yüzde 80 büyüdük.  Bu yıl yüzde 20 büyümeyi, 310 milyon ciroya ulaşmayı hedefliyoruz.'
Sohbet sırasında, bir ara Cahit Durmaz 'Tuzumuz kuru' deyince soruyorum:
'Anahtar, priz fiyatı 2.95 ile 9.50 lira arası. Lokomotif ürün Kardelen 3.65 lira. Anahtar, priz kolay kolay evlerde değişmez, bir nevi dayanıklı tüketim malzemesidir. Nasıl elde ediyorsunuz ciroyu?'
İsmail Ali Dağbaşı, 'Ayda 7 milyon adet üretiyoruz' diyor.
Cahit Bey de tamamlıyor:
'Dayanıklı tüketim malzemesi kavramını değiştirmeye çalışıyoruz. Zaten satışımızın yüzde 60'ı renovasyondan. Otel dekorasyonu, ev değişikliği, boya-badana değişikliğinden geliyor.'
Ürünün fiyatı düşük ama rakamları büyük. Misal 30 perakende noktasında satılıyormuş, VİKO ürünleri. 30 ana bayisi varmış ve 500 zincir mağaza (yapı marketi) noktasına da ürün sevk ediyorlarmış. Satışlarının yüzde 70'i Karaköy ve geleneksel bayilerde yapılıyormuş.

Viktor Bey'e balık borcum var
VİKO adı, kurucusu Viktor Kohen'den geliyor. 1966'da kurduğu VİKO'da grup priz ve aksesuar üretirken, 1970'lerin kaos döneminde sıkıntı yaşamaya başlıyor. 12 Eylül öncesi 'Ülke karıştı, can güvenliğimiz yok' diyerek, VİKO'yu şimdiki sahiplerine satmak istiyor.
O günlerde Cahit Durmaz, kalıp uzmanı, İsmail Ali Dağbaşı da gümüşçü.
Satın aldıktan sonra Viktor Bey'in Kuledibi'ndeki işyerini Levent Sanayi mahallesindeki 500 metrekarelik yere, sonra Merter'deki 5 bin metrekarelik yere taşıyorlar. Şimdiki üretim alanları, kapalı 55 bin metrekare.
Cahit Durmaz 'O zamanlar ülke kaynıyor, her sabah hanımla vedalaşıp evde çıkıyoruz. Viktor Bey de işyerinde tehdit ediliyordu. Kader. 12 Eylül olana dek satmamış olsaydı belki vazgeçecekti. İçinde bir burukluk vardır belki, bilmiyorum. Hala görüşüyoruz Viktor Bey ile. Zaten balık borcum var' diye anlatıyor.