Vodafone'un dünyadaki 27 vakfından biri olan Türkiye Vodafone Vakfı'nın Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Süel birlikte ziyaret ettiğimiz Düşler Akademisi kampında, Ayder (Alternatif Yaşam Derneği) kurucusu Ercan Tutal'a sordum:
'Engellilere yönelik proje üretmeye nasıl karar verdiniz?'
'Almanya'da yaşıyordum. Sabah spor yapmaya çıkarsınız, 10 engelli parktadır. Derse gidersiniz, öğretim görevlisi görme engelli ya da kütüphanede memur işitme engellidir.'
Türkiye'de ise engelliler sokakta değil, toplumun içinde değil.
Zaten engelli sayımız da tuhaf. 8 milyon ila 12 milyon arasında değişiyor, beyan edilen rakamlar.
'Yüzde 13 diye genellenmiş bir oran var' diyor Ercan Tutal.
Gelişmiş ülkelerde engelli oranı, yüzde 8-9.
Az gelişmiş ülkelerde de yüzde 12-13.
Sadece ABD 'Bendeki engelli nüfusu 50 milyon' diyor ve engelli tanımına diyabetlileri, astımlıları, obezleri de dahil ederek genel bir 'dezavantajlı' tanımı yapıyor. Bu tanıma göre de ABD'deki engelli-dezavantajlıların, nüfusa oranı yüzde 15.
Ercan Tutal, 'Türkiye'deki engelli nüfusu 8.5 milyon olsa ne fark eder, 12 milyon olsa ne fark eder' diyerek, sözünü sürdürüyor:
'Almanya'da 8 milyon engelli var ve yüzde 80'i toplumun içinde. Bizde ise engelli nüfusun sadece yüzde 2'si lisede veya üniversitede okuyabiliyor.'
Engelliler konusunda eğitim sistemi de çökmüş durumda, ulaşım sistemi de.
Türkiye Vodafone Vakfı ile birlikte Ayder, İstanbul Ataşehir'de Düşler Akademisi'nde engellilere hizmet veriyor.
Ercan Tutal şunu söylüyor: 'Her dönem bin kişi başvuruyor, ikinci gün sayı 500'e, üçüncü gün 250'ye düşüyor. Rafine sayımız 125. Tek nedeni ulaşım. İstanbul'da 1.5-2 milyon engelli var, Marmara ise en yoğun engelli nüfusunun olduğu bölge. Sokakta taş çatlasın iki engelli görürsünüz. Engelli sokağa çıkamıyor ki. Avcılar'daki çocuk, Ataşehir'deki akademiye nasıl gelsin?'

Metrobüs de engellilere engel
Metrobüs hizmete başlayacağı günlerde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kadir Topbaş 'Engellilerin engelini kaldıracaklarını' söylemişti.
Yeni otobüsler engellilere duyarlı. Olumlu işaretler var. Ancak, otobüslerin orta kapısından açılan engelli servisi için otobüs şoförünün koltuğundan kalkıp, kapıya gidip mekanizmayı çalıştırması gerekiyor. Çoğunlukla ne oluyormuş biliyor musunuz? Bazı yolcular, 'Acelemiz var, başka otobüse binsin' diyerek, tepki gösteriyor. Bu da zihniyet meselesi.
Bütüncül politika olması lazım. Kaldırımların yüksekliği nam salmışken, otobüsler 'engelli dostu' olsa ne fark eder?
Metrobüs duraklarındaki merdivenler de keza. Bırakın engelli olmayı, dizinde kireçlenme sorunu olan, yaşlılık nedeniyle rahat merdiven inip çıkamayanlar bile azap çekiyor o merdivenlerde.

TÜRSAB bir otobüs alamadı
Seyahat acentelerinin birliği TÜRSAB'da, 'Herkes için engelsiz turizm komitesi' var. Bir arpa yol alamadıkları ortada. İstanbul'da engelli turistler için TÜRSAB'ın otobüs alıp, hizmete koyması konuşulmuş, hayata geçirilmemiş.
Ayder Başkanı ve aynı zamanda Avrupa Engelsiz Turizm Network temsilcisi Ercan Tutal anlattı. Avrupa'da engelliler arasında kamuoyu araştırması yapılmış. Soru şu: Hangi ülkelere gitmek istersiniz?
Türkiye, 20 ülkelik listede, üçüncü. İspanya ve Fransa ilk ikide.
Sonuç? Engellilerin bu 20 ülkelik listede tatile gittiği 20'nci yani sonuncu ülke Türkiye.
Dünyada geçen yıl 59 milyon engelli, turizm rakamlarında yer almış. Ciro 80 milyar dolar.
Dünya Turizm Örgütü, 'en hızlı büyüyebilecek pazar' olarak nitelendiriyor engellilerin, turizme dahil olmasını. Potansiyel pazar ise 139 milyon engelliden oluşuyor.
Geçen yıl 59 milyon engelli turistin hiçbiri Türkiye'ye gelmemiş. Nasıl gelsin ki, Almanya'dan gelen bir bakan burada tekerlekli sandalyesi ile tuvalete dahi zor gitmişti.