İzmir Seferihisar Belediye Başkanı Tunç Soyer anlattı: Bir araba yolun ortasında durmuş, karşılaştığı ahbaplarıyla konuşuyor. Üç beş dakika geçmeden arkasındaki 34 plakalı kornaya basıyor da basıyor. Yerel halkın cevabı hazır: “Madem acelen vardı, niye geldin Seferihisar’a.”

Son 7 yıldır köylüsü olduğum Kaz Dağları’ndaki Adatepe’de de, sahildeki komşusu Küçükkuyu’da da ‘yavaşlık’ esastır. Miskinlik değil elbette. Kızılderililer ile aynı soydan geliyor muyuz bilmem ama en azından Ege’dekiler onların sözünü hala hayatlarında sürdürüyor. “Hızlı koşma ruhun geride kalmasın.”
‘Yavaşlık’ dünyada da ayırt edici özellik olmaya başladı ki İtalya’nın öncülüğünde 1999’da kurulan Cittaslow-Yavaş Kent birliği bugün 30 ülkeden 192 üyeye ulaştı.
Türkiye’den de ilk 2010 yılıda Seferihisar ‘cittaslow’ unvanını almıştı. Seferihisar’ı Akyaka, Gökçeada, Perşembe, Halfeti, Taraklı, Vize, Yalvaç, Yenipazar izledi.
Cittaslow kavramıyla Türkiye’yi tanıştıran Seferihisar Belediye Başkanı Tunç Soyer, şimdilerde yeni bir ‘yavaşlığın’ peşinde: ‘Yavaş zeytinyağı.’
Nasıl ki, yavaş şehir olmak için belli kriterler varsa -ki bunların sac ayağını üç başlık oluşturuyor: Kentin tarihi ve kültürel mimari dokusunu korumak, bilim ve sanatı kalkınmanın rehberi yapmak ve doğayı korumak, ‘yavaş zeytinyağı’nın da 20 kriteri var.
Yavaş zeytinyağının kriterlerini anlatmadan şunu da vurgulayayım. Kuzey Ege’de korna sadace selamlamak için çalınır. Biri korna çalıyorsa, belli ki tanıdık diye dönüp bakılır. İstanbul’daki gibi çabuk ol, gaza bas, yol benim, çekil demek veya hakaret etmek için değil.

Zeytinlik mera olarak da kullanılsın

Bunlar da yavaş zeytinyağının kriterleri: Yağın deliceye (yabani) aşılanarak yetiştirilmiş bir zeytin ağacından elde edilmesi. Ağacın dikim olmaması. Zeytinliğin tercihen güney yöne bakması. Zeytin arazisinin eğimli veya tümsek yapıda olması. Aşılanırken kullanılan ırkın yerli bir ırk olması. Ağaçların tercihen yaşlı olması. Zeytinliğin hiç sulanmaması. Zeytinliğin hiçbir şekilde ilaçlanmaması. Zeytinlikte hiçbir kimyasal gübre veya başka sentetik ürün kullanılmaması. Zeytin toprağının hiçbir makine ile sürülmemesi. Yalnızca atla yüzey sürümü yapılması veya hiç sürülmemesi. Zeytinliğin zeytin hasadı zamanı dışında mera olarak kullanılması ve zeytinlerin altında hayvan güdülmesi. Zeytinliğin etrafına tel çekilmemiş olması, bu surette yaban hayvanlarının dolaşımının özgür olması. Zeytin ağaçlarının ekosistem bütünlüğünü koruması. Zeytinliğin yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip olması. Zeytinin elle toplanması. Zeytin çırpılırken ağaca zarar verilmemesi. Hasat sonrasında zeytinin uzun süre bekletilmemesi. Zeytinin yağhaneye doğal malzemeler içinde taşınması. Yağın taşbaskı tekniği ile sızdırılması. Sıkım sırasında yüksek sıcaklıkta su kullanılmaması.

Belediyeciliğin yeni kavramı

‘Zeytin Kurtuluş Şenliği’ için gittiğim Küçükkuyu’da, Belediye Başkanı Cengiz Balkan belediyeciğilin tarifini yapıyor:
“60-70’lerde istihdam yaratma amaçlıydı. 80’lerde altyapı, yol, park gibi projeler ağırlıktaydı, 90’larda ve 2000’lerde insan odaklı, çevre bilincini oluşturan, kültür ve sanat ağırlıklı. Günümüzde ise tüm dinamikleri göz önünde tutan, yönlendiren bir anlayış olmak zorunda.”