Çalışma hayatında milyonlarca kişi 'yüksek emekli maaşı' için yapılması gerekeni merak ediyor. Uzmanlar ise gerçek ücret üzerinden prim yatırılması, doğru borçlanma ve part-time çalışma gibi yöntemlere dikkat çekiyor.

Çalışma hayatında en çok sorulan sorulardan biri; daha yüksek emekli maaşı almak için ne yapmak gerektiğidir. Aslında emekli aylığı hesaplama sistemi fazlasıyla karmaşık. Ancak temelde üç nokta emekli aylığını belirliyor. Kaç gün prim ödendiği, primlerin hangi ücret üzerinden yatırıldığı ve bu primlerin hangi dönemlerde ödendiği.

GERÇEK ÜCRETİ BİLDİRİN

Emekli aylığında en önemli belirleyici prime esas kazanç. Yani SGK'ya kaç liradan bildirim yapıldığı. Pek çok çalışan eline geçen ücreti biliyor ancak SGK'ya bildirilen prime esas kazanca bakmıyor. Halbuki emekli aylığı için belirleyici olan ele geçen maaş değil SGK'ya bildirilen tutar. Bu nedenle çalışanlar primlerin gerçek ücret üzerinden yatırıldığını mutlaka kontrol etmeliler. Özellikle satış primi, düzenli ikramiye ya da performans ödemesi gibi kalemlerin bordroya dahil edilmesi emekli aylığını artırıyor.

BORÇLANMAYA DİKKAT

Emekli aylığını artırmanın bir diğer yolu da borçlanma. Sigorta başlangıcından önce yapılan askerlik borçlanması bazı çalışanlar açısından emeklilik yaşını öne çekebiliyor. Diğer yandan borçlanmalar erken emeklilik dışında emekli aylığının artmasına da katkı sağlıyor. Örneğin 1999 öncesi gün sayısı az olan bir kişi 1999 öncesi doğumunu yüksekten borçlanarak emekli aylığını artırabiliyor. Diğer yandan tüm borçlanmaların yüksekten yapılması emekli aylığını artırmıyor. Bazen yalnızca gün kazanılması için borçlanma yapıp borçlanma tutarını düşük tutmak da gerekebiliyor.

YAKINKEN FAYDASI YOK

Sosyal güvenlik ile ilgili toplumun bazı yanlış düşünceleri var. Bunlardan bir tanesi de emekliliğe 3-4 yıl kala primin artırılmasıyla yüksek emekli aylığı alınacağı. SGK aylık bağlarken son 3-4 yıla değil tüm çalışma dönemine bakıyor. Emekliliğe yakın dönemde prime esas kazancın yükselmesi emekli aylığını olumlu etkiliyor. Ancak 25–30 yıl düşük ücret üzerinden prim ödenmişse, son bir iki yıldaki artış mucize yaratmıyor.

YAŞI BEKLEYEN PART-TIME ÇALIŞSIN

Özellikle 2000 ve sonrasında sigortalı olmuş pek çok kişi bugünlerde emeklilik için gerekli prim gün sayısını doldurdular ancak yaşı bekliyorlar. İşte emeklilik için prim gününü doldurmuş ancak yaşı bekleyen kişiler ayda 30 gün üzerinden değil örneğin 15 gün üzerinden SGK'ya bildirirler yani part-time çalışırlarsa emekli aylıkları artabiliyor. Örneğin prime esas kazancı 60.000 TL olan bir kişi ayda 30 gün üzerinden SGK'ya bildirilirse günlük ortalama prime esas kazancı 2.000 TL oluyor. Ancak bu kişi yine 60.000 TL üzerinden ancak 15 gün olarak SGK'ya bildirilirse günlük ortalama prime esas kazancı 4.000 TL oluyor. Bu da emekli aylığına olumlu yansıyor.

EMEKLİ AYLIĞI NASIL HESAPLANIYOR?

Emekli aylığı hesabında üç ayrı dönem için üç ayrı hesaplama sistemi söz konusu. 1999 öncesi, 1999 – 2008 arası ve 2008 sonrası. Bu üç dönemde çalışması olan kişiler için üç ayrı sisteme göre aylık hesaplanıyor. Hesaplanan aylıklar ise işçinin emekli aylığı talebinde bulunduğu tarihin içinde bulunduğu yılın başına getirilip talep tarihine göre ocak ve temmuz zamları uygulandıktan sonra ödeniyor. Emekli aylığı açısından en avantajlı dönem 1999 öncesi. Bu dönemdeki prim günü fazla olan kişiler avantajlılar. 1999 – 2008 arası 1999 öncesine göre dezavantajlıyken 2008 sonrasına göre avantajlı. 2008 sonrası ise aylık açısından en dezavantajlı dönem. Dolayısıyla hem borçlanma hem de prim gün sayısı açısından bireysel olarak emekli aylığını hesaplamak ve borçlanma ile part-time kararını buna göre almak önemli.