14 Mart 2023 tarihinde sabah saat 07.30 sıralarında ABD'ye ait MQ-9 Reaper tipi gelişmiş İHA'nın Rusya'ya ait iki adet SU 27 tipi savaş uçağının manevraları sonucu düşürülmesi yeni soruları da gündeme getirdi. Ukrayna savaşının daha da kritik gelişmelere doğru ilerlediği bu dönemde aslında bu olay pek de beklenen bir durum değildi. Ancak ABD İHA'sının düşme veya düşürülme yöntemi bize pek çok ip ucunu da veriyor.

Öncelikle MQ-9 Reaper ABD ordusu tarafından ağırlıklı olarak istihbarat, gözlem ve keşif amaçlı kullanılmaktadır. Üzerine çeşitli füze sistemleri de takılabilen bu İHA ABD ordusundaki en gelişmiş İHA olarak bilinmektedir. Saatte 500 km hıza ulaşabilen MQ-9, 11 metre uzunluğunda, 4 metre yüksekliğinde, 2 bin 200 kilogram ağırlığındadır. 15 kilometre irtifada uçabilen MQ-9, yaklaşık 2 bin 500 kilometre menzile sahiptir ve bazı modelleri 34 saate kadar havada kalabilmektedir. Bunun ötesinde uzun mesafelerden uydu bağlantılı yüksek çözünürlükte görüntü ve ses alabilme kabiliyeti olan bu ABD İHA'sı tam bir istihbarat makinesidir. Dolayısıyla bu İHA'nın düşürülmesi aslında Rusya ile ABD arasındaki istihbarat savaşlarının bir sonucudur. Yani ortada ciddi bir istihbarat kavgası var ve şu an Karadeniz istihbarat savaşlarının tam ortasında bulunuyor.

ABD NEYİN PEŞİNDE?

ABD istihbaratı bile bile neden böyle riskli bir operasyona girişti? Bu sorunun cevabı İHA'ya müdahale eden Rus savaş uçaklarında gizli. SU 27 savaş uçakları Rusya'nın elindeki en modern ve en güçlü savaş uçaklarından biri ve sadece 400 adet üretilmiş kıymetli uçaklar. ABD yapımı F-16 ve F-18'e denk gösteriliyor. Dolayısıyla ABD öyle bir hamle yaptı ki Rusya aynı şekilde harekete geçti veya geçmek zorunda kaldı. Bu neydi?

RUSYA'NIN CEVABI

ABD İHA'sının düşmesine sebep olan iki Rus savaş uçağının tehlikeli manevralarını üç safhada incelemek mümkün. Birinci safhada Rus uçakları ABD İHA'sını uzun müddet yakın uçuşla ve zaman zaman önüne geçerek taciz ediyorlar. Uyarı safhası da diyebileceğimiz bu safhada Rusya'nın niyeti İHA'yı gitmek istediği rotadan başka tarafa döndürmek. Aslında olayın püf noktası da burası. Rusya ABD İHA'sının gideceği yeri biliyor ve oraya gitmesini istemiyor. Ayrıca bölgede başkaca ABD ve NATO İHA'ları varken neden bu İHA sorusunun da cevabı ortaya çıkmış oluyor. Romanya'dan kalkan ABD İHA'sının istikameti bildiğimiz kadarıyla Kırım'a doğru. Dolayısıyla orada bir şey var ama ne?

İkinci safha Rus savaş uçaklarının yakın taciz veya önleme safhası diye bileceğimiz safha. Bu safhada Rusya ABD'nin birinci safhadaki uyarı mesajına rağmen İHA'yı rotasında götürmeye devam etmekte kararlı olduğuna kanaat getirip iki Rus uçağına İHA'yı önleyin talimatı veriyor. Artık Kırım'a yaklaşan İHA'nın daha fazla ilerlerse hedefini yakalama menziline girmesi söz konusu olabilir. Dolayısıyla Rus uçaklarının ABD İHA'sına müdahale ettikleri nokta aşılmaması gereken havadaki görünmez bir sınırı ifade etmektedir.

Rus uçakları ABD İHA'sının kamera, navigasyon ve diğer elektronik sistemlerini etkisiz kılmak için İHA'ya daha da yakınlaşarak yakıt püskürtmeye başlıyorlar. Zaten video görüntülerinden de kısa bir süre sonra İHA'nın kameralarının kapandığı görülüyor. Dolayısıyla ABD İHA'sı iş göremez hale getiriliyor. O zaman iş göremez hale getirilmiş olan ABD İHA'sı neden düştü? Zaten ya kendi üs bölgesine dönmek zorunda kalacaktı veya komuta kontrol bağlantısı kalmamış ise yakıtı bitince kendiliğinden düşecekti. Bu sorunun cevabını İHA'nın hasar gören pervanesi açıklayabilir. Zira Rus'lar isteselerdi o İHA'yı vurabilirlerdi. Diğer bir seçenek ise vurmasalar bile yine de düşürmek isteselerdi bunu başka manevralarla yapabilirlerdi. Örneğin üstten yaklaşıp İHA'yı jet tepkimesine sokabilirlerdi. Ve bunu birkaç kere tekrar edebilirlerdi. Müdahale eden uçağa zarar verebileceği hatta düşmesine sebep olabileceği için ABD İHA'sının pervanesine çarpmak çok da mantıklı değil. Pervanenin Rus uçağından kopan bir parça nedeniyle veya Rus pilotun istem dışı çarpmasıyla hasar görmüş olma ihtimali daha yüksek. Bu arada Rusya'nın bölgeye uçak gönderdiğini ABD başından beri bilmesine rağmen önleme veya koruma amaçlı savaş uçağı göndermemesi de son derece manidar. Yani sonuçta ABD bir şey denedi ve Rusya bunu önledi ama bu arada yaklaşık 90 milyon dolarlık ABD İHA'sı istemsiz bir kazayla da düşmüş oldu. Zaten olay sonrası hem ABD'den hem de Rusya'dan gelen itidalli açıklamalar tarafların aslında önceden birbirlerine zarar vermemek niyetinde olduklarını ve birbirlerinin niyetlerini bildiklerini göstermektedir.

KIRIM'DA NE VAR?

ABD ve Batı sahip oldukları uydu teknolojisiyle Rusların bütün birlik hareketlerini ve neredeyse bütün askeri ve sivil faaliyetlerini izleyebiliyorlar. Zaten Ukrayna savaşında Rusların başlangıçtaki hedeflerine ulaşamamalarının ve bir anlamda yenilmelerinin asıl sebebi bu uydular. Elbette Ruslar da karşı tarafın faaliyetlerini Rus uyduları üzerinden izlemeye çalışıyorlar ama ABD teknolojik olarak Rusya'nın önünde. O zaman ABD ve Batı her şeyi biliyorlarsa niye bölgeye İHA gönderdiler? Bu sorunun cevabı muhtemelen Rusya'nın geliştirdiği ve yakında Ukrayna savaşında kullanmak için Kırım bölgesine gönderdiği yeni bir silah sistemi veya savaşın gidişatını etkileyebilecek yeni bir teknoloji olabilir. ABD'yi ürküten ve Rusya'yı harekete geçiren yeni durumun ne olduğunu bekleyip göreceğiz. Yakında ortaya çıkar.