Türkiye son üç yılda enerji faturasında önemli bir yük taşıdı. 2023, 2024 ve 2025 yıllarının ortalamasına bakıldığında toplam enerji ithalatının yaklaşık 65–70 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiği görülüyor. Bu tutarın yaklaşık yüzde 55'i petrol, yüzde 35'i doğalgaz, yüzde 10'u ise kömür ve elektrik gibi diğer enerji kalemlerinden oluşuyor. Enerji ithalatı hâlâ Türkiye'nin cari açığındaki en büyük kalem olmayı sürdürüyor.

Karadeniz gazı ve sınırlı rahatlama

Karadeniz'de keşfedilen yaklaşık 700 milyar metreküplük doğalgaz rezervleri, Türkiye'nin enerji denkleminde yeni bir sayfa açtı. 20 Nisan 2023 tarihinde Sakarya Gaz Sahası'ndaki ilk faz üretimin devreye alınmasından sonra çıkarılan doğalgaz, ulusal sisteme verilerek konutlarda tüketilmeye başlandı. Yerli üretimin devreye girmesiyle doğalgaz ithalatında belirli bir azalma eğilimi görülse de nüfus artışı, sanayi üretimi ve enerji talebindeki yükseliş dikkate alındığında bu azalmanın sınırlı kaldığı anlaşılıyor. Türkiye'nin artan enerji ihtiyacı, yalnızca yurtiçinde arama yapmakla değil, aynı zamanda enerjisi olan ülkelerle doğrudan ortaklık kurmak şeklinde özetlenebilecek yeni bir enerji politikasının uygulanmasını gerekli kılıyor. Türkiye sahip olduğu enerji filosu ile Somali ve Libya başta olmak üzere bazı batı Afrika ülkelerinde bu yeni stratejiyi başarıyla uyguluyor.

Türkiye'nin enerji filosunun gelişimi

Türkiye'nin denizlerdeki enerji gücü son yıllarda önemli ölçüde arttı. Filoda yer alan sondaj gemileri Fatih (2017), Yavuz (2018), Kanuni (2020), Abdülhamid Han (2022) ile birlikte 2024 yılında filoya katılan Çağrı Bey ve Yıldırım gemileriyle sondaj gemisi sayısı altıya yükseldi. Sismik araştırma tarafında ise Barbaros Hayreddin Paşa ve MTA Oruç Reis gemileri aktif olarak görev başındalar. Böylece Türkiye'nin sondaj ve sismik araştırma gemilerinden oluşan sekiz gemilik enerji filosu Türkiye'yi dünyanın en büyük dördüncü filosuna sahip ülke yapıyor. Bu arada filoya en son katılan Çağrı Bey derin deniz sondaj gemisi 15 Şubat 2026 tarihinde Mersin'in Taşucu Limanı'ndan Somali'ye hareket ederken, Yıldırım gemisinin Karadeniz'de görevlendirildiği belirtiliyor. Bu durum hem Afrika sahalarında hem de Karadeniz'de eş- zamanlı enerji arama çalışmalarının yürütüldüğünü, önümüzdeki dönemde Karadeniz'de yeni doğalgaz ve petrol rezervlerine ilişkin önemli haberlerin gelebileceğini göstermektedir.

Enerji güvenliği ve askeri koruma

Enerji faaliyetleri yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda güvenlik meselesidir. Çağrı Bey gemisi, Mogadişu'nun yaklaşık 75 kilometre güneyinde, Hint Okyanusu açıklarında sondaj yapacak. Bu nedenle gemiye TCG Sancaktar, TCG Gökova, TCG Bafra isimli üç Türk savaş gemisi eşlik ediyor. Üzerlerinde 300 kilometre menzilli Atmaca füzeleri bulunan bu unsurlar, sondaj faaliyetlerinin güvenliğini sağlamak üzere görev yapacaklar. Aynı şekilde Libya'da da Türkiye'nin askeri varlığı, enerji çalışmalarının güvenli biçimde yürütülmesine katkı sağlıyor. Görüleceği üzere milli menfaatlerin sağlanması bakımından enerji arama çalışmalarının Türk Silahlı Kuvvetlerince desteklenmesi hayati önemdedir. Aksi takdirde bu bölgelerde Türkiye'nin enerji arama çalışması yapması son derece zordur hatta imkansızdır. Ayrıca Somali, Etiyopya ve Sudan'daki ayrılıkçı terör unsurlarının anlaşmalar gereği bu ülkelere sağlanan Türk Savunma Sanayi sistemlerince baskı altına alındığını ve terörist karakterdeki bu ayrılıkçı unsurların birçoğunun etiksiz hale getirildiğini de belirtmek isterim.

Beş yılda büyük hedef

Türkiye'nin hedefi önümüzdeki beş yıl içinde enerjide dışa bağımlılığı yüzde 80 oranında azaltmak. Bu gerçekleşirse, yıllık yaklaşık 70 milyar dolarlık enerji ithalatının 15 milyar dolar seviyelerine gerilemesi mümkün hale gelebilir. Bu da 50–55 milyar doların ülke içinde kalması anlamına gelir. Enerji ithalatında sağlanacak bu dönüşüm, cari açığın azaltılması ve ekonomik kalkınma açısından kritik bir eşik olacaktır. Artık enerji denkleminde savunma eko-politiği, Türkiye'nin ekonomik vizyonu ile güvenlik stratejisinin kesiştiği yeni bir dönemi ifade etmektedir.