Başlıktaki kelime İngilizce 'Greek Exit ' kelimelerinden yapılmış bir kısaltma ve Yunanistan'ın Euro'dan çıkmasın olgusu için kullanılıyor.
Ortada  hem Yunanistan'ın euro tek para sisteminden çıkmasının felaket getireceği tezi var hem de felaket getirmeyeceği ve daha iyi olacağı tezi mevcut! Bugün felaket olur tezinin, yarın da felaket olmaz tezinin detaylı analizini getireceğiz. Felaket gerçekleşirse ne olur ?
AB hukukunda euro tek para sisteminden çıkış açısından mevcut bir kural ve anlaşma yok. Dolayısıyla AB açısından yeni ve önceden düşünülmemiş bir durum.
Önce Yunanistan euro bölgesi ile, sistemden çıkışının hangi tarihte gerçekleşeceği konusunda bir anlaşma yapmak zorunda. Çünkü o andan itibaren yeni bir para çıkartmak zorunda. Eski parasına drahma dendiğine göre yeni çıkacak paraya da yeni drahma denebilir. Euro sistemi başlarken eski drahma ile euro arasındaki  kur sabitlenmişti. Belirlenen tarihten sonra yeni drahma sistemine geçildiği anda bütün maaşlar, mukaveleler, emeklilik ödemeleri, mevduatlar  tümüyle yeni drahma ile ödenecek.
Büyük olasılıkla yeni hükümet yeni drahma ile euro arasında bir kur belirleyecek ve yeni drahmaya dönüş bu kur üzerinden yapılacak. Bu kur bire bir gibi basit bir kur olabilir. Daha sonra yeni drahma ortaya çıkınca da piyasa güçleri bu kuru aşağıya veya yukarıya doğru itebilecek. Halkın düşündüğü kurun değer kaybetme yönünde değişeceği olduğu için insanlar euro cinsinden mevduatlarını şimdiden nakte çevirerek darbe yemekten kurtulmaya çalışıyorlar. Yerli ve yabancılar, kişi, şirket ve bankalar da, bu riskten kurtulmak için tedbirler almaya çalışıyorlar.
Tabii yeni drahmanın değer kaybetmesi Yunanistan'ın mal ve hizmet ticaretinde rekabet gücü kazanması anlamına gelir. Ama devalüasyonun yarattığı kazanç enflasyonun patlaması halinde ortadan kalkabilir, silinip kaybolabilir. Sonucu Merkez Bankası ve Hükümetin ne yapacağı ve kredibilitesi belirleyecektir. Son yıllarda Arjantin ve Rusya'da iflas sonrasında yüzde 60-70 arasında değer kaybı gerçekleşmişti.
Tabi bu arada Avrupa Merkez Bankası da Yunan bankalarına destek ve kredi vermeyi durdurur. Bu da Yunanistan finans siteminde ciddi likidite sıkıntısı çekilmesi ve faizlerin de hızla yukarı doğru gitmesi anlamına gelir. Euro likidite birikimi de eridiği anda hükümet yeni parayı sisteme vermiş olmak zorunda. Aksi taktirde Yunan finans sistemi tamamen tıkanabilir.  Yunan vatandaşları uzun bir dönem de tasarruflarını banka dışında ama euro cinsinden tutmaya devam edeceklerdir. Bu euro talebini artıracak ve değer kazanan da euro olacaktır. Özellikle euro cinsinden kredi kullanmış veya borcu olanlar riski ortadan kaldırmak için elde euro tutmak zorundadırlar. Bu arada Yunanistan, AB Merkez Bankası yönetiminden de çıkmak zorunda kalacaktır. Yunanistan'ın kamu borçları da, hükümetin bankalara ve kamu kağıdı tutan iç ve dış taraflara borcu ve banka sisteminin Avrupa Merkez Bankası'na borcu olarak ikiye ayrılır. Bu borçlar uluslararası hukuka tabi olduğundan borcun ödenmesindeki yaklaşım resmi anlaşma ile gerçekleşmek zorundadır. İç borç da yeni drahmaya çevrilmek zorundadır.
IIF adlı uluslararası kurumun hazırlattığı raporda (450 kadar bankayı temsil eder) çıkışın 1 trilyon euro kadar bir maliyet yaratacağı düşünülüyor. Diğer euro bölgesi ülke ve kurumları da ziyan edebilecekler arasında.Yunan şirket ve bankaları da iflastan önemli ölçüde etkilenecekler. Bu nedenle yeni drahmaya dönüşün zamana yayılıp, yavaş yavaş ve düzenli şekilde yapılması gerekir. Bugün Yunan bankaları pratik anlamda müflis durumdadırlar. Zaten bu yıl başında imzalanan yeni bono takas programında büyük zararlar kabullenmeye mecbur kalmışlardı. Avrupa Merkez Bankası'nın da onlara destek vermeyecek olması banka iflasını çok acı sonuçlara doğru götürecektir. Eğer Hükümet bankalara sermaye artırımı sağlamadan yeni drahmaya geçiş yaparsa bu daha da büyük felaket yaratır. Sadece Avrupa Merkez Bankası 160 milyar euroluk ziyanı kabul etmek zorunda kalacak hesabı yapılıyor.
Kaldı ki Yunanistan'dan önce kurtarma operasyonu geçirmiş olan Portekiz ve İrlanda ve son günlerde sıkışmaya başlayan İspanya ve hatta İtalya ve Fransa bile zarar edenler arasında olacaklar. IMF de ciddi risk altında kalan bir kurum olacaktır.
Ayrıca yapılan analizlerde yeni drahma denen paraların basılması ve piyasaya sürülmesi de en az üç ay gibi bir süre gerektirecektir.
Bu yukarıdaki altı çizilen sorunların ışığında Yunanistan'ın euro sisteminden çıkması yani Grexit, büyük bir beladır, AB dışına çıkması da belayı ikiye katlar. Bu nedenle hiç tavsiye edilmiyor, ama esas sorun insanların mantık çeçevesinde değil hissi hareket etmeleridir. İktisattaki rasyonel insan varsayımı pek gerçekçi değildir.
Yukarıda sayılanlar gerçekleştiği taktirde sonuç Yunanistan'ın ve vatandaşlarının en az on yıl sürünmesi demek olacaktır diye düşünülüyor.
Yarın Yunanistan'ın eurodan çıkması daha faydalı olur tezinin mantığını aktaracağız.